ผู้แทน UN ลงพื้นที่สังเกตการณ์แม่น้ำปนเปื้อน ‘เชียงราย’
เครือข่ายภาคประชาสังคม พร้อมด้วยผู้แทนคณะทำงานของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (UN Working Group on Business and Human Rights) และผู้แทนสำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) ลงพื้นที่เก็บข้อมูลและรับฟังปัญหาจากชุมชนลุ่มน้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม ถึง 2 สิงหาคม 2569
นายทองคำ อินพรหม ประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำคลองชลประทาน อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย กล่าวว่า แม่สายเป็นพื้นที่ผลิตอาหารสำคัญ ประชาชนใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกเพื่อการเกษตรและผลิตน้ำประปา แต่ที่ผ่านมาตรวจพบการปนเปื้อนของโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานถึง 18 ครั้ง
“แม้วันนี้ผลผลิตข้าวเปลือกตรวจแล้วค่ายังไม่เกินมาตรฐาน แต่ชาวบ้านเป็นห่วงผลกระทบระยะยาว โดยเฉพาะการสะสมสารพิษในดิน น้ำบาดาล และห่วงโซ่อาหาร จึงอยากให้รัฐแก้ปัญหา เร่งจัดหาน้ำบาดาลพร้อมระบบโซลาร์เซลล์ และจำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลคุณภาพน้ำอย่างโปร่งใส เพื่อให้ประชาชนรับมือได้ ที่ห่วงที่สุดคือคนรุ่นต่อไปจะอยู่อย่างไร ถ้าต้นน้ำยังมีเหมืองและน้ำต้องปนเปื้อนสารพิษแบบนี้” นายทองคำระบุ
ขณะที่กลุ่มชาวประมงพื้นบ้าน บ้านสบกก อำเภอเชียงแสน ให้ข้อมูลว่า ชาวบ้านกังวลปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำโขง ส่งผลให้ผู้บริโภคหลีกเลี่ยงการซื้อปลาและราคาลดลงกว่าครึ่ง รวมถึงปัญหาตะกอนพิษจากเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน สิ่งที่กังวลที่สุดคือน้ำประปาหมู่บ้าน จึงขอให้รัฐเร่งสนับสนุนระบบกรองน้ำประปาที่ได้มาตรฐานเพื่อความปลอดภัย
ด้าน นายมานพ มณีรัตน์ ผู้ใหญ่บ้านปากอิงใต้ อำเภอเชียงของ ให้ข้อมูลว่า สารพิษปนเปื้อนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ชาวบ้านต้องการให้แก้ไขระบบกรองน้ำประปาหมู่บ้านที่ปัจจุบันไม่สามารถกรองโลหะหนักได้ เนื่องจากหลายครอบครัวไม่มีทุนทรัพย์สำหรับซื้อน้ำดื่มบรรจุขวด แม้ข้อมูลระบุว่าสารพิษยังไม่สูงมาก แต่กังวลเรื่องการสะสมในร่างกาย
“ผมเชื่อว่าชาวบ้านมีสิทธิที่จะรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น จะต้องปรับตัวอย่างไร รัฐควรทำให้เขาทราบข้อมูลเพื่อป้องกันตนเอง เรารู้ว่าปลาปนเปื้อนแต่ก็จำเป็นต้องบริโภค” นายมานพกล่าว พร้อมระบุถึงความกังวลต่อโครงการก่อสร้างเขื่อนปากแบงกั้นแม่น้ำโขงใน สปป.ลาว ซึ่งหากก่อสร้างแล้วเสร็จอาจทำให้เกิดน้ำเท้อและน้ำท่วมสูงกว่าเดิม จนหมู่บ้านปากอิงใต้เสี่ยงถูกตัดขาดและกลายเป็นเกาะ
สำหรับความคืบหน้า วันนี้ (3 ส.ค. 69) เวลา 19.00 น. สมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศแห่งประเทศไทย (FCCT) เตรียมจัดเวทีเสวนาหัวข้อแม่น้ำปนเปื้อนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีวิทยากรสำคัญ ได้แก่ กรรมการคณะทำงาน UN ว่าด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชน นายนรเศรษฐ ปรัชญากร สมาชิกวุฒิสภา และ ส.รัตนมณี พลกล้า ทนายความผู้เชี่ยวชาญด้านคดีสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน
งานเสวนาดังกล่าวจัดขึ้นก่อนที่ พล.อ.มิน อ่อง หล่าย ประธานาธิบดีเมียนมา จะเดินทางเยือนไทยในวันที่ 6 สิงหาคม 2569 เพื่อหารือกับนายกรัฐมนตรีเรื่องปัญหาแม่น้ำข้ามแดนปนเปื้อนสารโลหะหนักจากการทำเหมืองแร่ในเมียนมา