คำศัพท์เกี่ยวกับ ‘การเลือกตั้ง’ ที่ควรรู้
.
นิวโหวตเตอร์ (New voter)
ผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งหน้าใหม่ โดยทางกฎหมายจะหมายถึงผู้ที่มีอายุครบ 18 ปีในวันเลือกตั้ง นับเป็นการเลือกตั้งครั้งแรกตามกฎหมายของกลุ่มคนเหล่านี้ก็ว่าได้ โดยในการเลือกตั้งที่อาจเกิดขึ้นในปี 2566 นี้พบว่ามีจำนวนนิวโหวตเตอร์ 8.1 แสนคน
สวิงโหวตเตอร์ (Swing Voter)
ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งที่ไม่ได้จงรักภักดีต่อนักการเมืองหรือพรรคใดพรรคหนึ่งเป็นพิเศษ สามารถเปลี่ยนแปลงการตัดสินใจเลือกได้ตลอดเวลา
โนโหวต (No vote)
การนอนหลับทับสิทธิ์ หรือการไม่ออกไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งตามหน้าที่ โดยจะมีผลใน 3 เรื่อง ได้แก่
-เสียสิทธิการยื่นคำร้องคัดค้านการเลือกตั้ง ส.ส. และ ส.ว.
-เสียสิทธิการสมัครรับเลือกตั้ง ส.ส., ส.ว. สมาชิกสภาท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่น รวมทั้งสิทธิได้รับการเสนอชื่อเข้ารับการสรรหาเป็น ส.ว.
-เสียสิทธิการสมัครรับเลือกเป็นกำนันและผู้ใหญ่บ้าน
โดยจะได้สิทธิทั้ง 3 กลับคืนมาเมื่อไปใช้สิทธิการเลือกตั้งอย่างใดอย่างหนึ่งในการเลือกตั้งครั้งต่อไป
โหวตโน (Vote no)
แม้คำจะคล้ายกับโนโหวต แต่อย่าสับสน เพราะการโหวตโนคือการออกไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งแล้ว (โหวตแล้ว) แต่กาช่องที่ ‘ไม่ประสงค์ลงคะแนน’ หรือ ‘ไม่เลือกผู้สมัครคนใด’ โดยคะแนนส่วนนี้ก็จะถูกนับเป็นการลงเสียง ‘ไม่ประสงค์ลงคะแนน’ นั่นเอง
หากคะแนนโหวตโนมากกว่าคะแนนของผู้สมัครสูงสุด จะต้องเลือกตั้งใหม่ในเขตนั้น และผู้สมัครคนเดิมไม่สามารถกลับมาลงสมัครได้
แลนด์สไลด์ (Landslide)
การชนะเลือกตั้งแบบขาดลอย ใช้เรียกขานเมื่อพรรคการเมืองหรือผู้สมัครสามารถเอาชนะคู่แข่ง หรือกวาดคะแนนไปด้วยคะแนนเสียงท่วมทัน เสมือนกับแผ่นดินที่ถล่มทับทุกอย่างตรงหน้าไปหมดสิ้น
คืนหมาหอน
เป็นภาษาปากที่พูดถึงคืนสุดท้ายก่อนวันเลือกตั้ง โดยมักจะพบว่าเป็นวันที่มีการทุจริตสูงที่สุด เช่น การซื้อเสียงครั้งสุดท้าย
เลือกตั้งซ่อม
การเลือกตั้งใหม่ที่เกิดขึ้นเฉพาะเขตใดเขตหนึ่ง อันเกิดจากสมาชิกคนดังกล่าวตายหรือลาออก
บัตรเสีย
บัตรเลือกตั้งที่เข้าข่ายดังต่อไปนี้
-บัตรปลอม
- บัตรที่ทำเครื่องหมายเพื่อเป็นที่สังเกตหรือเขียนข้อความใด ๆ นอกเหนือจากเครื่องหมายในการลงคะแนน เช่น ต้องกากบาท แต่กลับทำสัญลักษณ์วงกลม
-บัตรที่ไม่ได้ทำเครื่องหมายลงคะแนน
-บัตรที่ทำเครื่องหมายลงคะแนนให้แก่ผู้สมัครเกิน 1 คน
-บัตรที่ไม่อาจทราบได้ว่าลงคะแนนให้แก่ผู้สมัครใด ยกเว้นลงคะแนน “ไม่เลือกผู้สมัครผู้ใด” หรือ “ไม่ประสงค์ลงคะแนน”
-บัตรที่ได้ทำเครื่องหมายลงคะแนนให้แก่ผู้สมัคร และทำเครื่องหมายในช่อง “ไม่เลือกผู้สมัครผู้ใด” พร้อมกัน
-บัตรที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนี้กำหนดให้เป็นบัตรเสีย
-บัตรที่มีลักษณะตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้งกำหนดว่าเป็นบัตรเสีย
บัตรเขย่ง
จำนวนผู้มาใช้สิทธิกับจำนวนบัตรที่ถูกใช้ไปไม่ตรงกัน สถานการณ์ตัวอย่างเช่น ผู้มาใช้สิทธิมารายงานตัวใช้สิทธิ แต่อาจจะรอคิวนานเกินไปจนไม่ได้ลงคะแนน และสละสิทธิไป ทำให้จำนวนผู้มาใช้สิทธิมากกว่าจำนวนผู้ลงคะแนนเสียงนั่นเอง
ใบเหลือง-ใบส้ม-ใบแดง
ใบเหลือง-กกต. พบการทุจริตเลือกตั้ง หรือการนับคะแนนไม่ถูกต้อง แต่หาคนทำผิดไม่ได้ ต้องจัดการเลือกตั้งใหม่ โดยใช้ผู้สมัครคนเดิม
ใบส้ม-กกต.พบการทำผิดหรือทุจริตเลือกตั้ง และทราบว่าใครเป็นผู้กระทำผิด มี 2 กรณีได้แก่
1. หากแพ้เลือกตั้ง คะแนนจะไม่ถูกนำไปคำนวณปาร์ตี้ลิสต์ หรือ
2. หากชนะเลือกตั้ง กกต. จะสั่งยกเลิกการเลือกตั้ง และให้เลือกตั้งใหม่ในเขตนั้น
ใบแดง-เลือกตั้งแล้ว ได้เป็น สส. แล้ว แต่พบการทุจริตภายหลัง กกต.จะยื่นคำร้องให้ศาลฎีกาสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หากผิดจริง จะถูกตัดสิทธิ 10 ปี ลงสมัคร สส. หรือเป็นรัฐมนตรีไม่ได้ และถ้าต้องเลือกตั้งใหม่ ผู้ได้ใบแดงต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายตามที่ กกต. กำหนดด้วย
แคนดิเดต
ผู้สมัครรับเลือกตั้ง, ผู้สมัครเข้าชิงตำแหน่งทางการเมือง เช่น แคนดิเดตนายกฯ คือ ผู้สมัครลงชิงตำแหน่งนายกฯ
นายกฯ คนใน
นายกฯ ที่มีสังกัดพรรคการเมืองชัดเจน โดยแต่ละพรรคมีได้ไม่เกิน 3 รายชื่อ
นายกฯ คนนอก
ใครก็ตามที่ได้รับการเสนอชื่อให้เป็นนายกฯ โดยไม่มีสังกัดพรรคการเมือง หรืออาจเรียกว่า นกยาฯ ที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งโดยประชาชนก็ได้
ล็อบบี้ยิสต์ (Lobbyist)
นักเคลื่อนไหวผู้หาทางจูงใจสมาชิกของรัฐบาล
เอ็กซิตโพล (Exit Poll)
แบบสำรวจผลการเลือกตั้งจากผู้ที่ไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งเสร็จเรียบร้อย โดยจะนำผลคะแนนที่ได้ไปคาดการณ์และทำนายผลการเลือกตั้งที่อาจเป็นไปได้ก่อนการนับคะแนนจะจบสิ้นและเป็นทางการ
ขอบคุณข้อมูลจาก