ซึมเศร้าหลังวันหยุดยาว อาจเป็นสัญญาณเตือน สุขภาพจิตในที่ทำงาน

โล่งใจตอนหยุด และหนักใจอีกทีเมื่องานเริ่มเข้าที่หลังกลับมาทำงานได้สักพัก ช่วงรอยต่อระหว่างวันหยุดกับวันทำงานคือช่วงที่ใจเรางงที่สุด เหมือนกำลังขยับจากโลกหนึ่งไปอีกโลกหนึ่งแบบไม่ทันให้โอกาสตัวเองปรับตัว ภาวะนี้มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า “ภาวะซึมเศร้าหลังวันหยุดยาว” (Post-Vacation Blues) หลายคนมักคิดว่าแค่ “ขี้เกียจทำงาน” แต่จริง ๆ แล้วอาการที่เกิดขึ้นสัมพันธ์กับทั้งร่างกาย และอารมณ์ที่กำลังพยายามปรับจังหวะของชีวิตให้กลับมานิ่งอีกครั้ง

เทคนิคมือใหม่หัดทำสมาธิ ช่วยสุขภาพจิตดีขึ้นใน 5นาที เริ่มได้อย่างมีสติ

6 เสาหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต อายุยืนสุขภาพแข็งแรง จากการปรับพฤติกรรม

ช่วงวันหยุด เราใช้ชีวิตในแบบที่ควบคุมได้เอง พอวันหยุดหมด สมองต้องรีบปรับเข้าสู่โหมดที่เต็มไปด้วยหน้าที่ ความคาดหวัง และตารางเวลาที่เข้มงวดกว่าเดิม จึงไม่แปลกที่จะรู้สึกเฉา สภาพยังไม่พร้อมจะเริ่มต้นอะไรทั้งนั้นโดยเฉพาะในเรื่องการทำงาน

สาเหตุ ซึมเศร้าหลังวันหยุดยาว

• จังหวะชีวิตที่เปลี่ยนกะทันหัน จากตื่นสาย ใช้ชีวิตช้า ๆ ไปสู่ตารางงานที่ต้องแม่นเป๊ะ ร่างกายจึงตอบสนองด้วยความง่วง อ่อนล้า หรือหัวตื้อแบบหาสาเหตุไม่เจอ
• การเปลี่ยนแปลงของสารสื่อประสาท ช่วงพักผ่อนเต็มไปด้วยกิจกรรมที่ทำให้สมองหลั่งสารแห่งความสุขมากกว่าปกติ พอความสุขที่จับต้องได้จบลง ระดับฮอร์โมนตกฮวบตาม ทำให้รู้สึกโหวง ๆ หรือขาดแรงจูงใจได้ง่าย
• ความกดดันจากงานที่รออยู่ ไม่ว่าจะเป็นงานค้าง ประชุม หรืออีเมลที่ยังไม่ได้ตอบ ทั้งหมดนี้เป็นเหมือนเงาที่ทาบทับอยู่ตั้งแต่คืนก่อนเปิดงาน ทำให้คนจำนวนมากกลับมาแล้วรู้สึกอยากเลื่อนทุกอย่างออกไปให้ไกลที่สุด
• การเปรียบเทียบทางอารมณ์ ช่วงวันหยุดคือพื้นที่ที่เรามักได้เป็นตัวเองมากที่สุด พอกลับเข้าระบบที่ต้องใส่บทบาทต่าง ๆ กลับไป จึงรู้สึกเหมือนชีวิตยุบตัวลงนิดหนึ่งโดยไม่รู้ตัว และอีกประเด็นที่ไม่ค่อยมีใครพูด แต่สำคัญมากคือ ภาวะนี้อาจกำลังบอกคุณว่า “คุณไม่ได้มีความสุขกับงานเท่าเมื่อก่อนแล้ว”

บางคนอาจเพิ่งรู้ตัวในช่วงหลังหยุดยาวว่า พวกเขาไม่ได้กลัวการกลับมาทำงาน แต่กลัวความรู้สึกของตัวเองเวลาต้องกลับเข้ามาเจอกับระบบเดิม ๆ ที่ทำให้หมดพลังเกินไป การเกิดอาการหนักมากหลังวันหยุด อาจเป็นสัญญาณว่าเรากำลังฝืน หรือกำลังใช้พลังกับงานที่ไม่ได้เติมเต็มเหมือนที่เคยอีกต่อไป

อาการซึมเศร้าหลังวันหยุดยาว

• เหนื่อยง่ายแม้นอนเต็มที่
• เบื่องานแบบจับต้นชนปลายไม่ถูก
• หลับไม่ลึก
• ขาดไฟ หรือไม่อยากคุยกับใคร

ทั้งหมดนี้ปกติ และมักดีขึ้นภายในหนึ่งถึง 3 วัน แต่หากยืดเยื้อเกิน 2 สัปดาห์ หรือทำให้คุณไม่สามารถใช้ชีวิตตามปกติ การปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเป็นสิ่งที่ควรทำอย่างยิ่ง

• ในด้านการดูแลใจ ตัวช่วยที่ง่ายที่สุดคือ “ให้เวลาตัวเองกลับเข้าสู่จังหวะเดิมอย่างไม่รีบร้อน” ปรับเวลานอนก่อนเริ่มงาน 2–3 วัน วางแผนงานวันแรกแบบเบา ๆ จัดโต๊ะทำงานใหม่ เติมสิ่งที่ทำให้รู้สึกชอบวันจันทร์มากขึ้น เช่น เพลงดี ๆ หรือกาแฟแก้วโปรด และอย่าลืมให้พลังตัวเองจากรูปหรือความทรงจำดี ๆ โดยไม่กดดันว่าอยากย้อนเวลาไป
• ทำกิจกรรมเบา ๆ เช่นออกกำลังกาย 10 นาที หรือทำสมาธิสั้น ๆ ในช่วงเช้าก่อนเริ่มวัน จะช่วยให้สมองกลับสู่โหมดตื่นตัวได้จริงมากกว่าการฝืนทำงานทันที สุดท้ายคือการถามตัวเองอย่างตรงไปตรงมา

ฉันกำลังไม่อยากกลับไปทำงาน เพราะเหนื่อย หรือเพราะมันไม่ใช่พื้นที่ของฉันแล้ว ?

คำถามนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการปรับเส้นทางชีวิตให้สอดคล้องกับตัวตนของเราในวัยปัจจุบันมากขึ้นท้ายที่สุด ภาวะซึมเศร้าหลังวันหยุดยาวไม่ได้บอกว่าเรามีปัญหา แต่มันกำลังบอกว่าเราสมควรให้คุณค่ากับการพักผ่อน และควรจัดสมดุลชีวิตให้ดีขึ้นกว่าที่เคย และในเมื่อช่วงหยุดยาวปีใหม่กำลังจะมาถึง นี่จึงเป็นเวลาที่เหมาะที่สุดในการเตรียมใจ เตรียมกาย และเตรียมจังหวะชีวิตให้พร้อม ไม่ใช่แค่สำหรับการพักผ่อน แต่เพื่อการกลับมาทำงานอย่างไม่ต้องฝืนใจตัวเองจนเกินไปอีกต่อไป

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 2