5 โรคยอดฮิตในผู้สูงอายุ แพทย์แนะไม่ควรละเลยโปรแกรมตรวจสุขภาพ

เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายของมนุษย์เราก็จะเริ่มเสื่อมลงตามธรรมชาติ โดยเฉพาะความเสื่อมจากภายในของอวัยวะต่าง ๆ จึงส่งผลให้ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคได้ง่ายขึ้น ดังนั้น การตรวจสุขภาพในผู้สูงอายุจึงมีความสำคัญมาก เพราะนอกจากจะสามารถช่วยประคับประคองสุขภาพให้อยู่ในเกณฑ์ที่ปกติแล้ว ยังเป็นการช่วยเฝ้าระวังไม่ให้โรคที่เป็นอยู่มีอาการรุนแรงขึ้น และช่วยลดโอกาสการเกิดโรคแทรกซ้อน

วันแม่แห่งชาติ 2568 เปิด10 วิธีดูแลสุขภาพผู้สูงอายุใส่ใจทั้งกายและใจ

รู้จัก “โรคซึมเศร้าในผู้สูงอายุ” แบบเจาะลึกเผยสาเหตุ และ วิธีป้องกัน

โรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ

• โรคข้อเข่าเสื่อม เป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ซึ่งเกิดได้ทั้งจากอายุที่เพิ่มมากขึ้น และการใช้งานที่หนักมาเป็นเวลานาน ส่งผลให้กระดูกผิวอ่อนของข้อเข่าสึกหรอ หรือเสื่อมสภาพลง ถ้าหากไม่ได้รับการรักษาจะส่งผลให้ข้อเข่าผิดรูป และมีปัญหาด้านการเคลื่อนไหวของร่างกาย
• โรคเบาหวาน ซึ่งเกิดจากตับอ่อนไม่สามารถสร้างฮอร์โมนอินซูลินไปใช้ได้อย่างเพียงพอ ร่างกายเกิดภาวะดื้อต่อฮอร์โมนอินซูลิน ที่ทำหน้าที่เผาผลาญน้ำตาลในเลือดให้เป็นพลังงาน จึงส่งผลทำให้ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ
• โรคความดันโลหิตสูง โรคนี้มักไม่ค่อยแสดงอาการ แต่บางรายก็อาจพบว่ามีอาการปวดหัว เวียนศรีษะ มึนงง และเหนื่อยง่ายผิดปกติ ถ้าหากไม่เข้ารับการรักษาอาจทำให้อวัยวะต่าง ๆ เช่น หัวใจ หลอดเลือด สมอง ไต และตา ได้รับผลกระทบไปด้วย
• โรคอัลไซเมอร์ เกิดจากการเปลี่ยนแปลงหลาย ๆ อย่างในสมอง จนทำให้สมองบางส่วนทำงานเสื่อมลงอย่างช้า ๆ จึงส่งผลให้มีอาการแสดงออกมา เช่น มีอาการหลง ๆ ลืม ๆ บ่อย ส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักจะชอบถามคำถามซ้ำ ๆ หรือในบางรายสมองอาจจะใช้การต่อไปไม่ได้เลย ซึ่งกว่าจะรู้ตัวก็อาจจะใช้เวลานานหลายเดือนหรือเป็นปี ๆ เลยทีเดียว
• โรคไต เมื่อไตทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ หรือทำงานผิดปกติ จึงส่งผลให้มีปัญหาในการกำจัดของเสีย และควบคุมความเป็นกรดในกระแสเลือด โดยช่วงแรก ๆ ผู้ป่วยโรคไตแทบจะไม่มีสัญญาณเตือนของโรคร้ายนี้เลย แต่อาการจะแสดงออกมาในระยะท้าย ๆ ที่ไตเสื่อมไปมากแล้ว ซึ่งอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ในที่สุด

ผู้สูงอายุควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง

• ตรวจร่างกายทั่วไปและการซักประวัติ เช่น การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง ตรวจความดันโลหิต ตรวจอัตราการเต้นของหัวใจ และซักประวัติผู้สูงอายุว่าเคยเป็นโรค และมีประวัติพันธุกรรมใดบ้าง เพื่อทางแพทย์จะได้ประเมินความเสื่อมของร่างกายในแต่ละส่วน ว่าส่วนไหนมีความเสี่ยงในการเกิดโรค
• ตรวจตา อายุที่เพิ่มมากขึ้น เพิ่มโอกาสในการเกิดโรคตา เช่น โรคต้อหิน หรือต้อกระจก ภาวะประสาทจอรับภาพเสื่อม
• ตรวจการได้ยิน ภาวะหูหนวก หูตึง ซึ่งในผู้สูงอายุมักจะพบได้บ่อยมาก
• ตรวจสุขภาพช่องปาก เป็นการตรวจหาปัญหาเกี่ยวกับฟันและเหงือก เช่น ฟันผุ เหงือกอักเสบ ปัญหาในการบดเคี้ยวอาหาร รวมไปถึงมะเร็งในช่องปาก
• ตรวจภายในของสตรี เป็นการตรวจค้นหาก้อนเนื้องอกผิดปกติ หรือการตรวจปากมดลูกเพื่อหาเซลล์มะเร็ง
• ตรวจเลือด เพื่อวัดระดับน้ำตาล ดูความเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน ตรวจไขมันเพื่อดูความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตันและเส้นเลือดในสมองตีบ ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดเพื่อดูภาวะโลหิตจาง ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาวและเกร็ดเลือด ตรวจการทำงานของไตและเอนไซม์ตับ
• ตรวจปัสสาวะ เพื่อคัดกรองความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ
• ตรวจอุจจาระ เพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่
• ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เป็นการตรวจดูความผิดปกติเบื้องต้นของหัวใจ ซึ่งในผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น
• เอกซเรย์ทรวงอก เป็นการตรวจเพื่อดูความผิดปกติของปอด เช่น ถุงลมโป่งพอง หัวใจโต เส้นเลือดในทรวงอกผิดปกติ ก้อนที่ปอด วัณโรคปอด
• อัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน ส่วนล่าง เพื่อตรวจคัดกรองความผิดปกติในช่องท้อง ซึ่งสิ่งผิดปกติที่สามารถตรวจพบได้จากการอัลตราซาวด์ช่องท้อง เช่น ไขมันพอกตับ ก้อนที่ตับ นิ่วในถุงน้ำดี ก้อนที่รังไข่ นิ่วที่ไต เป็นต้น
• อัลตราซาวด์เต้านม เพื่อคัดกรองมะเร็งเต้านม
• ตรวจวัดระดับความหนาแน่นของมวลกระดูก เพื่อตรวจหาภาวะกระดูกพรุน

เตรียมตัวก่อนตรวจสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ

• ควรงดน้ำ งดอาหาร ก่อนตรวจประมาณ 8 – 12 ชั่วโมง เพื่อตรวจวัดระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด แต่หากกระหายน้ำ สามารถจิบน้ำเปล่าได้
• หากมีโรคประจำตัว หรือมีประวัติการรักษาที่โรงพยาบาลแห่งอื่น ควรนำมาให้แพทย์เพื่อประกอบคำวินิจฉัยและในกรณีที่มียาทานประจำ ควรแจ้งให้เจ้าหน้าที่ทราบ สอบถามเพิ่มเติมว่า จำเป็นต้องงดรับประทานยาหรือไม่ และควรนำยามาด้วยในวันที่เข้ารับการตรวจ
• งดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เครื่องดื่มชูกำลัง และกาแฟในวันก่อนตรวจ
• พักผ่อนให้เพียงพอในวันก่อนมาตรวจ เพราะการนอนน้อยอาจมีผลทำให้ความดันโลหิตสูงกว่าปกติและรู้สึกอ่อนเพลียได้

การตรวจสุขภาพ เป็นเรื่องสำคัญที่ทุกเพศทุกวัยควรให้ความสำคัญ โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุที่จำเป็นต้องได้รับการตรวจสุขภาพอย่างละเอียด และควรตรวจอย่างสม่ำเสมอ เนื่องจากโรคบางโรคจะไม่มีสัญญาณใด ๆ แสดงออกมาให้เห็นหรือสังเกตได้ด้วยตนเอง จึงจำเป็นต้องอาศัยเครื่องมือทางการแพทย์และแพทย์เฉพาะทางทำการตรวจให้ ฉะนั้นวันแม่แห่งชาติปีนี้ใครอยากไม่มีแผนไปไหน แนะนำว่าให้พาคุณแม่ไปตรวจสุขภาพนะคะ

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลเปาโล เกษตร