ความได้เปรียบของอิหร่าน โดรนสหรัฐฯ LUCAS ผลิตเลียนแบบโดรนอิหร่าน Shahed-136
รายงานโดย ปรีดี บุญซื่อ
โดรนสหรัฐฯ LUCAS ผลิตเลียนแบบโดรนอิหร่าน
ในการเปิดฉากโจมตีอิหร่านวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ถือเป็นการเปิดตัวโดรนทางทหารล่าสุดที่มีต้นทุนต่ำของสหรัฐฯ มีชื่อเรียกว่า LUCAS (Low-Cost Unmanned Combat Attack System) หรือ “ระบบโจมตีไร้คนขับแบบต้นทุนต่ำ” กองบัญชาการทหารสหรัฐฯที่ดูแลตะวันออกกลาง เปิดเผยว่า ได้ใช้โดรน LUCAS โจมตีอิหร่าน และจะมีการนำมาประจำการมากขึ้น
มหาอำนาจเลียนแบบโดรนอิหร่าน
บทความชื่อ Iran’s Drone Advantage ในนิตยสาร Foreign Affairs เขียนไว้ว่า สิ่งที่เป็นภาวะย้อนแย้งก็คือ โดรน LUCAS มาจากการดัดแปลงจากโดรนโจมตีทิศทางเดียวต้นทุนต่ำของอิหร่าน ที่มีชื่อว่า Shahed-136 เมื่อกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯเปิดเผยต่อสาธารณะครั้งแรกในเดือนธันวาคม 2025 นักสังเกตการณ์บอกทันทีว่า คล้ายกับโดรน Shahed-136 ของอิหร่าน
เมื่อไม่กี่ปีที่แล้ว ความคิดที่ว่า มหาอำนาจทางทหารของโลกอย่างสหรัฐฯ จะเลียนแบบเทคโนโลยีอิหร่าน เป็นเรื่องที่แบบเป็นไปไม่ได้ เมื่ออิหร่านขายโดรน Shahed-136 ให้รัสเซีย เพื่อใช้ในสงครามยูเครน ต่อมาโดรน Shahed-136 ถูกยึดได้ ทางสหรัฐฯนำไปศึกษา ปรับปรุง และให้บริษัท SpektreWorks ในรัฐอาริโซน่าเป็นผู้ผลิต ในราคาลำละ 35,000-40,000 ดอลลาร์ ตอนนี้ โดรน LUCAS ถูกนำมาใช้โจมตีอิหร่าน
อิหร่านใช้โดรน Shahed-136 โจมตีอาคารต่างๆ ทั่วตะวันออกกลาง เพื่อตอบโต้ปฏิบัติการทางทหารสหรัฐฯ เรียกว่า Operation Epic Fury โดรน Shahed-136 มีความยาว 3.5 เมตร และกว้าง 2.5 เมตร บรรทุกระเบิดขนาด 50 กิโลกรัม สามารถสร้างความเสียหายแก่อาคาร แต่ไม่ทำให้อาคารพังลง เนื่องจากมีต้นทุนต่ำและง่ายในการผลิต เปรียบเทียบกับขีปนาวุธ ทำให้โดรนเป็นอาวุธสำคัญของสงครามอิหร่าน
อิร่านให้บทเรียนทางทหาร
บทความ Iran’s Drone Advantage กล่าวว่า ในยุคใหม่ อิหร่านให้บทเรียนหลายอย่าง แม้สหรัฐฯยังเป็นผู้นำด้านอาวุธ ที่ก้าวหน้าช่ำชองต่างๆ เช่น เครื่องบินรบ รถถัง และขีปนาวุธแบบร่อน (cruise missile) แต่อิหร่าน รัสเซีย และยูเครน กลับเป็นฝ่ายก้าวหน้าในการพัฒนา และติดตั้งโดรนไร้คนขับ ที่มีต้นทุนต่ำ เพื่อบินสำรวจ รวมทั้งโจมตีในรัศมีระยะสั้นและยาว
รัสเซียมีเป้าหมายทำการผลิตโดรนแบบอิหร่าน ที่เรียกว่า Geran-2 ให้ได้วันหนึ่งถึง 1,000 ลำ แต่สหรัฐฯผลิตโดรน LUCAS ในปริมาณดังกล่าว ต้องใช้เวลาเป็นเดือน สหรัฐฯต้องปรับตัว เพื่อรับมือกับสภาพทางทหารใหม่ที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะต่อความขัดแย้งในเอเชียแปซิฟิก ระบบอาวุธทันสมัยราคาแพงของสหรัฐฯ จะเผชิญกับอำนาจการยิงที่หลั่งไหลจากอาวุธต้นทุนต่ำ
บทความ Iran’s Drone Advantage บอกว่า ความสนใจของสหรัฐฯต่อโดรนของอิหร่าน เป็นเรื่องที่ไม่เคยมีตัวอย่างมาก่อน นักวิทยาศาสตร์สหรัฐฯพยายามครอบครองเทคโนโลยีทางทหารของฝ่ายตรงกันข้าม เช่น เครื่องบินรบของอดีตสหภาพโซเวียต หรือซื้อเทคโนโลยีทหารจีน จากบุคคลที่สาม เป้าหมายไม่ใช่เลียนแบบ แต่เพื่อนำมาศึกษาในการรับมือ
แต่ยุคความเชื่อมั่นในตัวเองของสหรัฐฯสิ้นสุดลง เนื่องอาวุธโจมตีระยะไกลทิศทางเดียวของสหรัฐฯ มีคุณภาพด้อยกว่า ในปี 2022 สหรัฐฯเร่งผลิตโดรน Switchblade 600 ให้ยูเครน ระยะการบิน 60 ไมล์ ต้นทุนลำหนึ่ง 120,000 ดอลลาร์ กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯจึงมองว่า โดรนเป็นแค่อาวุธช่วยสนับสนุนปืนใหญ่
แต่ในปี 2022 อิหร่านเปิดตัวโดรน Shahed-136 ครั้งแรก มีระยะการบิน 940-1,240 ไมล์ บรรทุกระเบิด 50-150 กิโลกรัม ต้นทุนต่อลำ 35,000 ดอลลาร์ รัสเซียซื้อเทคโนโลยีจากอิหร่านทันที เพื่อนำมาผลิตใช้ทำสงครามยูเครน เดือนมีนาคม 2024 รัสเซียใช้โดรนแบบ Shahed-136 โจมตียูเครนสัปดาห์หนึ่ง 130 ลำ 6 เดือนต่อมาเพิ่มเป็นสัปดาห์หนึ่ง 1,100 ลำ
บทความ Iran’s Drone Advantage กล่าวว่า ในยุคเรียกว่า “ปริมาณมากที่แม่นยำ” (precise mass) ที่มีลักษณะการใช้อาวุธแม่นยำสูงในปริมาณมาก แต่มีต้นทุนต่ำ มีสมรรถนะทั้งระยะสั้นและระยะไกล ทำให้สหรัฐฯไม่อยู่ในฐานะผูกขาดเทคโนโลยีทางทหารอีกต่อไป เพราะสมรรถนะทางทหารสามารถสร้างขึ้นมาได้ง่าย และในต้นทุนไม่แพง ที่ผ่านมา สหรัฐฯทุ่มไปพัฒนาอาวุธแม่นยำสูง มีต้นทุนหลายพันล้านดอลลาร์ และใช้เวลาหลายปีในการพัฒนาและผลิตขึ้นมา
ตัวอย่างเช่น เครื่องบินรบ F-35 เริ่มต้นพัฒนาเมื่อกลางทศวรรษ 1990 และผลิตเต็มที่ในปี 2021 ระยะเวลานานในการผลิต เพราะความซับซ้อนของเทคโนโลยี และคนงานที่ต้องผ่านการตรวจสอบเรื่องความมั่นคง อาวุธแบบนี้มีราคาแพง ผลิตจำนวนจำกัด และใช้เวลาผลิตหลายปี ที่มาทดแทนในคลังอาวุธ ในการรบที่ยืดเยื้อ คลังแสงขีปนาวุธราคาหลายล้านดอลลาร์ ใช้หมดไปในไม่กี่สัปดาห์ และใช้เวลาหลายปีกว่าที่จะผลิตมาชดเชย
อาวุธราคาแพงกับต้นทุนต่ำ
บทความ Iran’s Drone Advantage กล่าวว่า สงครามอิหร่านทำให้เห็นปัญหาดังกล่าว กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯยิงขีปนาวุธ Tomahawk 400 ลูก เพื่อสกัดโดรนอิหร่าน เท่ากับ 10% ของคลังแสงสหรัฐฯ หมดเงินไป 800 ล้านดอลลาร์ เงินจำนวนนี้นำมาผลิตโดรน LUCAS ได้ 23,000 ลูก ปี 2026 กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯสั่งผลิต Tomahawk 350 ลูก ต่อมาเพิ่มเป็น 1,000 ลูก ยังไม่ชัดว่าผู้ผลิตจะส่งมอบได้หรือไม่
เมื่อเทียบกันแบบตัวต่อตัว ขีปนาวุธ Tomahawk มีสมรรถนะสูงกว่าโดรน แต่ด้อยกว่าเมื่อเผชิญหน้ากับการโจมตีเป็นฝูงจากโดรน ในอาทิตย์แรกของสงครามอิหร่าน แสดงให้เห็นว่า ยากที่จะสกัดกั้นการโจมตีจากโดรน Shahed-136 จำนวน 2,000 ลูก ในสงคiามยูเครน ยูเครนสามารถสกัดกั้นโดรน Shahed-136 ได้ 80% การที่สหรัฐฯใช้อาวุธราคาแพงเพื่อเอาชนะอาวุธต้นทุนต่ำ เป็นสิ่งที่ไม่สามารถเป็นแบบนี้ได้ไปตลอด
หนังสือพิมพ์ New York Times รายงานว่า กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯได้แจ้งแบบปิดลับแก่รัฐสภาว่า ในช่วง 6 วันแรกของสงครามอิหร่าน ค่าใช้จ่ายสงครามมากกว่า 11.3 พันล้านดอลลาร์ไปแล้ว ช่วงแรกการโจมตีอิหร่าน สหรัฐฯใช้ขีปนาวุธแบบร่อน AGM-154 ที่ปล่อยจากเครื่องบินรบ มีราคาลูกละ 578,000-836,000 ดอลลาร์
บทความ Iran’s Drone Advantage สรุปว่า โดรน LUCAS สหรัฐฯ มาจากวิศวกรรมย้อนกลับ (reverse engineering) โดยการถอดประกอบโดรนอิหร่าน Shahed-136 เนื่องจากไม่มีบริษัทไหนเป็นเจ้าของการออกแบบ ดังนั้น สหรัฐฯสามารถมอบหมายให้บริษัทต่างๆ ผลิตออกมาจำนวนมาก โดยเน้นรุ่นที่มีระยะทำการได้ไกล เพื่อรองรับความขัดแย้งที่จะเกิดขึ้นในอินโด-แปซิฟิก
เอกสารประกอบ
Iran’s Drone Advantage, March 11, 2026, foreignaffairs.com
The Weapons of War, March 11, 2026, nytimes.com