เปิดสารพัดสรรพคุณ 'มะนาว' ยาดีประจำบ้าน ที่อาจไม่เคยรู้มาก่อน!

พอฝนมาอากาศเปลี่ยน มีลมเย็นและความชื้นรุกเร้าเข้ามาในชีวิตประจำวัน และยังมีความร้อนอบอ้าวอบอวลอยู่ด้วย

สภาพอากาศเช่นนี้กระทบต่อสุขภาพเด็กไปจนไปถึงผู้สูงวัย

จึงเห็นคนเป็นไข้ไม่สบายกันมาก เป็นหวัด ไอ เจ็บคอ ซึ่งเป็นกลุ่มอาการที่ต้องเตรียมรับมือตลอดฤดูฝนนี้

ที่สำนักงานของมูลนิธิสุขภาพไทยปลูกต้นมะนาวไว้ 1 ต้นงอกงามดีในกระถางใบใหญ่ แต่ไม่ได้ปลูกในวงท่อซีเมนต์ตามการส่งเสริมของหน่วยงานรัฐเพื่อทำสวนมะนาวสร้างรายได้ทั้งปีและใช้เทคนิคบังคับมะนาวออกลูกในหน้าแล้ง

ชาวมูลนิธิปลูกไว้กินหรือพึ่งตนเองเป็นอาหารและปรุงเป็นยาสมุนไพรเท่านั้นเอง

จากประสบการณ์ พบว่าถ้าทุกบ้านพอมีที่ปลูกเพียงแค่ 1 ต้น บำรุงรักษาให้ดี ก็มีลูกมะนาวไว้ใช้ได้พอเพียงแน่นอน

มะนาวคือพืชใกล้ตัว ปลูกได้ประจำบ้านหรือถ้าจะเดินหาซื้อในตลาดสดมาใช้ก็หาง่ายมาก มะนาวจึงเป็นสมุนไพรที่มีประโยชน์หยิบมาใช้ในคราวจำเป็นได้สะดวกสุดๆ และเหมาะกับอาการไม่สบายในฤดูกาลนี้อย่างยิ่ง

หลายคนอาจคิดว่า มะนาวซึ่งเป็นอาหารธรรมดาๆ จะมีฤทธิ์หรือสรรพคุณเด่นที่ช่วยบรรเทาอาการโรคในฤดูฝนได้หรือ

ก็ขอบอกว่าได้แน่นอน และใช้บนหลักการของการดูแลสุขภาพตนเอง

แต่ถ้าอาการลุกลามหรือใช้ไป 2-3 วันอาการไม่ดีขึ้น อันนี้ก็ต้องไปพบแพทย์ต่อไป

มะนาวมีสรรพคุณเด่นสุดในการใช้แก้ อาการไอ เจ็บคอ แม้ว่ายังมียาแก้ไอหรือลูกอมแก้เจ็บคอมากมายหลายชนิดที่ขายตามร้านยา

แต่เป็นเรื่องน่าภูมิใจที่สามารถปรุงยาแก้ไอและเจ็บคอที่อร่อยมากๆ ได้ด้วยตนเอง ดังนี้

นําลูกมะนาวสดมาล้างน้ำ แล้วนำมากดคลึงหรือนวดลูกมะนาวก่อน เพื่อให้ลูกมะนาวนิ่ม เพื่อผ่าออกเป็นชิ้นแล้วทำการคั้นน้ำมะนาวจะทำให้คั้นง่าย เมื่อคั้นน้ำมะนาวได้ 1 ส่วน เช่น ได้เศษหนึ่งส่วนสี่ของแก้ว ก็ให้เติมน้ำสะอาดในปริมาณ 1 ส่วนเท่าๆ กันลงไปด้วย ถ้ามีน้ำผึ้งจะดีมาก ให้ใส่น้ำผึ้งในปริมาณ 1 ส่วนเท่ากัน (ถ้าไม่มีก็ใช้น้ำเชื่อมทำเองได้) หรือจะแต่งรสด้วยน้ำตาลให้พอมีความหวาน และใส่เกลือเล็กน้อยให้รสยาแก้ไอกลมกล่อม

น้ำยาแก้ไอแก้เจ็บคอสูตรนี้ ทำไว้จำนวนมากแล้วเทใส่ขวดเล็กๆ แช่เย็นเก็บไว้ใช้ได้หลายวัน

ในน้ำมะนาวมีรสเปรี้ยวหรือในภาษาวิชาการว่ามีความเป็นกรดที่เรียกว่ากรดซิตริก ซึ่งในทางเภสัชถือว่ากรดซิตริกเป็นยาฝาดสมานอ่อนๆ มีฤทธิ์ในการลดการอักเสบ มีฤทธิ์ในการระงับการเจริญเติบโตของเชื้อโรค โดยเฉพาะเชื้อโรคที่ทำให้เจ็บคอด้วย

กรดซิตริกทั้งลดการอักเสบและช่วยกำจัดเชื้อโรคจึงมีส่วนช่วยลดอาการไอและบรรเทาอาการเจ็บคอนั่นเอง

เห็นประโยชน์แบบนี้ แต่ไม่ใช่ดื่มน้ำมะนาวทีเดียวมากๆ เพราะคิดว่ายิ่งกินมากยิ่งดี วิธีใช้ให้เหมาะสมก็สำคัญคือ ให้ใช้วิธีการจิบน้ำมะนาวบ่อยๆ หรือเมื่อมีอาการไอ เจ็บคอ หรือมีอาการเสมหะติดคอ การจิบทีละน้อยๆ จะได้ผลดีกว่า และได้ลิ้มชิมรสชาติอร่อยด้วย

การจิบจะช่วยให้ตัวยาน้ำมะนาวออกฤทธิ์ภายในปากและคอได้อย่างสม่ำเสมอ ช่วยแก้ไอแก้เจ็บคอได้ตรงจุด

แต่การดื่มพรวดรวดเดียว ตัวยาจะลงท้องไปที่กระเพาะอาหาร อาจทำให้ท้องไส้ปั่นป่วนเพราะความเปรี้ยวได้ มีข้อน่าสังเกตเพิ่มเติมว่า พอจิบน้ำมะนาวแล้วรู้สึกแสบคอมากกว่าเดิม

ถ้าเกิดอาการแบบนี้ เป็นไปได้ว่าน้ำมะนาวที่ปรุงไว้อาจเข้มข้นเกินไป ให้เติมน้ำสะอาดเพิ่มเล็กน้อยหรือเจือจางน้ำมะนาว

แต่ก็อย่าปรุงสูตรน้ำมะนาวจนรสจืดจางไม่เหลือสรรพคุณทางยาอยู่เลย

สูตรน้ำมะนาว 1 ต่อ 1 ต่อ 1 คือ น้ำมะนาว 1 ส่วน น้ำสะอาด 1 ส่วน และน้ำผึ้ง (น้ำเชื่อม) 1 ส่วน เคยทดลองทำแล้ว รสชาติออกมาพอดี ใช้จิบเป็นยาแก้ไอแก้เจ็บคอได้ลงตัวที่สุด

อย่างไรก็ตาม ยังมีวิธีใช้ที่ได้ผลที่มาจากประสบการณ์ผู้ใช้มากมายอีกหลายวิธี

เช่น นำมะนาวมาฝานหรือหั่นพร้อมเปลือกมะนาว ขนาดเป็นชิ้นเล็กๆ หรือนึกถึงมะนาวชิ้นเล็กที่กินกับเมี่ยงคำก็ได้ นำมะนาวชิ้นเล็กๆ นี้มาอมและเคี้ยว ขอให้ค่อยๆ เคี้ยวเพื่อให้น้ำมะนาวค่อยๆ ออกฤทธิ์ในปากและคอเช่นกัน

เคี้ยวกินน้ำแล้วก็คายกากทิ้งได้ บางครั้งอาจนำชิ้นมะนาวไปแตะเกลือเล็กน้อย ก็ช่วยตัดรสเปรี้ยว เวลาอมเคี้ยวก็ได้รสชาติอร่อยขึ้น ใครที่มีอาการไอ เจ็บคอ ให้ลองเคี้ยวกินมะนาวชิ้นเล็กๆ นี้ ทุกๆ 1-2 ชั่วโมง หลังจากอมเคี้ยวมะนาวไปหลายครั้งแล้ว แนะนำให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาดบ้าง เพื่อล้างกรดมะนาวที่ติดตามซอกฟันด้วย

ในน้ำมะนาวที่มีกรดซิตริกนั้น นอกจากสรรพคุณลดการอักเสบ ช่วยกำจัดเชื้อโรคที่ทำให้เจ็บคอแล้ว ยังมีประโยชน์ในการช่วยลดไข้ แก้กระหายน้ำ หรือแก้อ่อนเพลีย อันที่จริงในน้ำมะนาวมีสาระสำคัญออกฤทธิ์ทางยาสมุนไพรแล้ว

ในผิวมะนาวมีน้ำมันหอมระเหยอยู่ด้วย น้ำมันจากผิวเหล่านี้ก็คืออะโรมาเธอราปีส์ หรือน้ำมันหอมระเหยที่ใช้ทางการแพทย์ได้ เวลาเราคั้นน้ำมะนาวดื่มจะได้น้ำมันจากผิวผสมลงไปด้วย น้ำมันจากผิวมะนาวยังช่วยแก้อาการท้องอืดเฟ้อ และช่วยแก้อ่อนเพลียเช่นเดียวกับในน้ำมะนาว

หากคุณไม่ได้มีไข้ ไอ เจ็บคอ หรือมีเสมหะเหนียวติดดคอ มะนาวก็เป็นยาบำรุงร่างกายประจำบ้านหรือประจำสำนักงานได้ดี เพราะน้ำมะนาวมีคุณสมบัติช่วยให้ร่างกายสดชื่น มีวิตามินซีตามธรรมชาติช่วยส่งเสริมการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเรา

และถ้าดูตำรับยาอายุวัฒนะตามภูมิปัญญาดั้งเดิมที่ทางมูลนิธิได้สูตรมาจากการรวบรวมความรู้โบราณ แนะนำไว้ว่า ให้ใช้มะนาว 50 ลูก น้ำผึ้ง 1 ขวด พริกไทยร่อนครึ่งลิตร (นำมาตำให้ละเอียดก่อน) มะนาวนำมาห่อในผ้าขาวบางแล้วใส่ขวดโหลไว้ ใส่พริกไทยร่อนและเทน้ำผึ้งดองไว้อย่างน้อย 3 วัน จึงนำมากินเป็นยา

กินน้ำผึ้งครั้งละ 1-2 ช้อนชา เช้า-เย็น และอาจนำลูกมะนาวที่ดองไว้มาหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ กินเนื้อทีละน้อยๆ ทุกวัน

ฤดูนี้มีโอกาสป่วยไข้จากอากาศเปลี่ยนแปลงง่าย น่าจะเตรียมมะนาวไว้เป็นสมุนไพรตู้ยาประจำบ้านกันทุกครัวเรือน และเมื่อฝนมาจึงเหมาะแก่การปลูกมะนาวไว้ใช้เอง มะนาวปลูกไม่ยาก ที่ต้องระวังอย่าให้น้ำขังจนรากเน่า ซึ่งปัจจุบันมีการเผยแพร่ความรู้วิธีปลูกในกระถางหรือในท่อซีเมนต์กันมากมาย

ยาสมุนไพรดีๆ ไม่ต้องเสาะหากันไกลตัว สามารถปลูกไว้ใช้เองได้ง่ายๆ ด้วยมือเรา