พบปลาผีแม่โขงอีกครั้ง หลังหายไปกว่า 20 ปี 'เป็นสัญญาณแห่งความหวัง'

คิดกันว่าสูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ 20 ปีก่อน นักวิทยาศาสตร์พบ ‘ปลาผีแม่โขง’ อีกครั้ง สร้างความหวังในการฟื้นฟูธรรมชาติและเรียกร้องให้มีการปกป้องความหลากหลายทางชีวภาพที่น่าทึ่งของภูมิภาคแม่น้ำโขงอย่างจริงจัง

ความตื่นเต้นเกิดขึ้นครั้งแรกในปี 2020 เมื่อนักวิทยาศาสตร์กลุ่มหนึ่งได้รับรายงานว่าชาวประมงจับปลาลึกลับชนิดหนึ่งได้ในกัมพูชา มันเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ ปากรูปร่างประหลาก และขากรรไกรล่างที่ยื่นออกมาซึ่งดูเหมือนปลาที่คิดกันว่าสูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ปี 2005 เนื่องจากไม่มีใครเจอพวกมันอีกเลย

แต่ด้วยขนาดที่ใหญ่โตมากถึง 30 กิโลกรัม ชาวบ้านจึงขายมันไปก่อนที่นักวิทยาศาสตร์จะสามารถเข้าไปดูใกล้ ๆ แต่ยังไงก็ตาม Zeb Hogan นักชีววิทยาวิจัยจากมหาวิทยาลัยเนวาดา เรโน และหัวหน้าโครงการ Wonders of the Mekong ที่ศึกษาและอนุรักษ์แม่น้ำที่มีความหลากหลายทางชีวภาพยังมีเชื่อว่าเขามีความหวังเล็ก ๆ ที่จะเจอมันอีกครั้ง

3 ปีต่อมาชาวประมงกัมพูชาก็จับปลาลึกลับดังกล่าวในแม่น้ำโขงได้เพิ่มอีก 2 ตัว นักวิทยาศาสตร์ไม่ชักช้าพวกเขาเดินทางไปอย่างรวดเร็๋วเพื่อซื้อและตรวจสอบมัน ข้อมูลเบื้องต้นระบุว่าปลา 2 ตัวนี้มีขนาดเกือบ 1 เมตรและหนัก 5-6 กิโลกรัม มันดูจะเป็นปลาที่ชื่อ ‘ปลาผีแม่โขง’ (Mekong Ghost) จริง ๆ

“แม้ว่าชาวประมงจะไม่เคยเห็นปลาชนิดนี้มาก่อน แต่พวกเขาก็รู้ว่ามีบางอย่างที่น่าทึ่งและไม่ธรรมดา พวกเขารู้ว่าการติดต่อมาหาเรานั้นคุ้มค่า” Hogan กล่าวกับ CNN “ทันทีที่ใครก็ตามที่ร่วมคค้นหาปลาชนิดนี้เห็นมัน ก็จะรู้ทันทีว่ามันคืออะไร”

ผลลัพธ์การตรวจสอบทั้งหมดถูกรายงานไว้ในเอกสารล่าสุดที่เผยแพร่บนวารสาร Biological Conservation เมื่อช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา มันคือปลาผีแม่น้ำโขงจริง ๆ การพบมันในครั้งนี้ทำให้ปลาอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งเนื่องจากแทบไม่มีใครพบพวกมันเลย

ซึ่งหากนับตั้งแต่มีการรายงานอย่างเป็นทางการในปี 1991 ก็มีคนเจอปลาชนิดนี้ไม่ถึง 30 ตัว ขณะเดียวกันในช่วงต้นทศวรรษปี 2000 ก็มีการพบเห็นแค่เพียงครั้งเดียวเท่านั้น ทำให้เกิดความกังวลกันว่ามันอาจสูญพันธุ์ไปอย่างเงียบ ๆ แล้วจริง ๆ

“ผมตามหาปลาชนิดนี้มาตั้งแต่ตอนนั้นและรู้สึกสนใจมันมาก เพราะมันเป็นปลายักษ์ที่แปลกประหลาดมาก” Hogan กล่าว “ผมคิดว่ามันคงสูญพันธุ์ไปแล้ว ดังนั้นเมื่อเราได้ยินว่ามีคนพบมันอีกครั้ง ผมจึงรอคอยข่าวนี้มานานถึง 20 ปี”

“มันเป็นสัญญาณแห่งความหวัง” เขาเสริม “มันหมายความว่ายังไม่สายเกินไป” ซึ่งไม่ได้เป็นข่าวดีแค่สำหรับปลาผีแม่โขงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงระบบนิเวศแม่น้ำโขงทั้งหมดด้วยเช่นกัน เนื่องจากปัจจุบันแม่น้ำสายนี้ต้องเผชิญกับภัยคุกคามจำนวนมาก

ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศที่ทำให้เกิดทั้งน้ำท่วมฉับพลันและภัยแล้งรุนแรง โครงการของมนุษย์อย่างเขื่อนผลิตไฟฟ้าและเหมืองทรายก็ทำให้แหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำเสื่อมโทรมลง พร้อมกับทำลายชีวิตปลาแม่น้ำโขงกว่า 1,100 สายพันธุ์

“ปลาชนิดนี้เป็นตัวบ่งชี้ความสมบูรณ์ของแม่น้ำ เนื่องจากเป็นปลาขนาดใหญ่และอยู่ในภาวะเสี่ยง” Hogan กล่าว “การค้นพบครั้งนี้เป็นการเรียกร้องให้มีการดำเนินงานปกป้องแม่น้ำโขงและการประมง รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพที่น่าทึ่ง”

“การอยู่รอดของปลาเหล่านี้ขึ้นอยู่กับความสามารถของรัฐบาล นักวิทยาศาสตร์ และชุมชนในภูมิภาคแม่น้ำโขงในการร่วมมือกันอนุรักษ์”

ที่มา

https://www.sciencedirect.com/…/abs/pii/S0006320724003768

https://www.sciencenews.org/…/mekong-ghost-megafish…

https://edition.cnn.com/…/mekong-ghost-fish…/index.html

https://e360.yale.edu/…/mekong-giant-salmon-carp…

https://www.unr.edu/neva…/news/2024/mekong-ghost-reappears

Photo: Chhut Chheana/Wonders of the Mekong