สงครามนิวเคลียร์ใกล้เข้ามาแล้ว? สรุปเบื้องหลังและเหตุความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและอิหร่าน

เบื้องหลังสถานการณ์
1. ในเดือนมีนาคม 2025 ทัลซี แกบบาร์ด ผู้อำนวยการหน่วยข่าวกรองแห่งชาติของสหรัฐฯ กล่าวว่าหน่วยงานของสหรัฐฯ เชื่อว่า "อิหร่านไม่ได้สร้างอาวุธนิวเคลียร์ และผู้นำสูงสุดของอิหร่าน อายาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ไม่ได้อนุมัติโครงการอาวุธนิวเคลียร์ที่เขาสั่งระงับไว้ในปี 2003" ต่อมา ในเดือนเมษายน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์แห่งสหรัฐอเมริกาได้ประกาศการเจรจาระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่านเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ทำเนียบขาวประกาศว่าอิหร่านมีเวลา 2 เดือนในการบรรลุข้อตกลง และต่อมาในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2568 IAEA รายงานว่าอิหร่านได้รวบรวมยูเรเนียม 409 กิโลกรัมที่เสริมสมรรถนะเป็น 60% (ระดับที่ต่ำกว่าระดับอาวุธเล็กน้อย) เพียงพอสำหรับระเบิดนิวเคลียร์ประมาณ 10 ลูก หากเสริมสมรรถนะเพิ่มเติม

2. เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2025 สำนักข่าว ABC News รายงานว่าอิสราเอลกำลังพิจารณาใช้มาตรการทางทหารกับอิหร่าน ชั่วโมงต่อมา เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ได้รับแจ้งว่าอิสราเอล "พร้อมเต็มที่" ที่จะเริ่มปฏิบัติการต่อต้านอิหร่าน ตามรายงานของสำนักขาว CBS News รัฐบาลทรัมป์ได้พิจารณาทางเลือกในการสนับสนุนอิสราเอลโดยไม่ต้องเป็นผู้นำปฏิบัติการดังกล่าว สถานทูตสหรัฐฯ ในเยรูซาเลมได้จำกัดการเดินทางของเจ้าหน้าที่ในวันรุ่งขึ้น แม้ว่าไมค์ ฮัคคาบี เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำอิสราเอลจะกล่าวว่า "ไม่น่าเป็นไปได้" ที่อิสราเอลจะโจมตีอิหร่านโดยไม่ได้รับอนุมัติจากฝ่ายบริหารของทรัมป์

3. อย่างไรก็ตาม อิสราเอลแจ้งต่อรัฐบาลทรัมป์ว่าจะไม่โจมตีโดยไม่แจ้งให้สหรัฐฯ ทราบเสียก่อน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ได้พูดคุยกับนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูของอิสราเอล ก่อนการโจมตี และต่อมายอมรับว่ารู้ล่วงหน้าถึงแผนการของอิสราเอล เจ้าหน้าที่ในกระทรวงต่างประเทศและกระทรวงกลาโหมของสหราชอาณาจักรก็ทราบถึงความตั้งใจของอิสราเอลที่จะโจมตีอิหร่านล่วงหน้าเช่นกัน แต่ยังไม่ได้รับการยืนยันว่าอิสราเอลได้แจ้งอย่างเป็นทางการหรือไม่

4. ในวันที่ 13 มิถุนายน 2025 อิสราเอลก็ทำการโจมตีเป้าหมายในสถานที่และเมืองต่างๆ มากกว่าสิบแห่งทั่วอิหร่าน ภายใต้ชื่อรหัส Operation Rising Lion โดยในวันก่อนที่อิสราเอลโจมตีหร่านนั้นกำหนดเส้นตาย 2 เดือนที่สหรัฐฯ ได้ให้ไว้ในการเจรจากับอิหร่านได้สิ้นสุดลง อีกทั้ง หนึ่งวันก่อนที่อิสราเอลจะโจมตี IAEA พบว่าอิหร่านไม่ปฏิบัติตามภาระผูกพันด้านนิวเคลียร์เป็นครั้งแรกในรอบ 20 ปี อิหร่านตอบสนองทันทีด้วยการประกาศสร้างโรงงานเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์แห่งใหม่ (แห่งที่สาม) และติดตั้งเครื่องหมุนเหวี่ยงขั้นสูง

5. ในปฏิบัติการนี้กองกำลังป้องกันอิสราเอล (IDF) และหน่วยสืบราชการลับ 'มอสสาด' ได้ทำลายสถานที่นิวเคลียร์สำคัญและสิ่งอำนวยความสะดวกทางทหาร สังหารผู้นำทหารระดับสูงของอิหร่านหลายคน และสังหารพลเรือนอิหร่าน การโจมตีครั้งนี้เป็นการโจมตีอิหร่านครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามอิหร่าน-อิรักในช่วงทศวรรษ 1980 โดยการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลต่อโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านนั้นดำเนินการโดยเครื่องบินขับไล่มากกว่า 200 ลำ รวมถึงเครื่องบินขับไล่ F-35I หรือ Adir หลายลำ ซึ่งเป็นเครื่องบินขับไล่โจมตีแบบสเตลท์โจมตี F-35 Lightning II ของอเมริกาที่ดัดแปลงมาจากเครื่องบินของอิสราเอล เครื่องบินขับไล่ของอิสราเอลโจมตีเป้าหมายมากกว่า 100 แห่งทั่วอิหร่าน

6. ตามรายงานของ New York Times ถึงแม้ว่าผู้นำอิหร่านจะคาดการณ์ไว้แล้วว่าจะเกิดการสู้รบขึ้นในกรณีที่การเจรจาเรื่องนิวเคลียร์กับสหรัฐถูกระงับไป แต่ผู้นำอิหร่านกลับคำนวณเวลาการปะทะดังกล่าวผิดพลาดโดยพื้นฐาน เจ้าหน้าที่ที่ใกล้ชิดกับผู้นำอิหร่านเปิดเผยกับหนังสือพิมพ์ว่าอิหร่านไม่คาดว่าจะมีการโจมตีจากอิสราเอลก่อนการเจรจารอบต่อไปตามกำหนดการในโอมาน นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ทหารระดับสูง รวมถึงผู้บัญชาการระดับสูงของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ยังเพิกเฉยต่อคำสั่งให้แยกย้ายหรือหลบภัย ส่งผลให้บุคลากรสำคัญเสียชีวิตระหว่างโจมตีสถานที่ทางทหารโดยเฉพาะในกรุงเตหะราน

7. สำนัก Fars News Agency ของอิหร่านรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 78 ราย รวมทั้งสตรีและเด็ก และอีก 329 รายได้รับบาดเจ็บจากการโจมตีของอิสราเอลเมื่อวันที่ 13 มิถุนายน แหล่งข่าวในภูมิภาคกล่าวว่าผู้บัญชาการระดับสูงอย่างน้อย 20 รายเสียชีวิตจากการโจมตีครั้งนี้ และนักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ที่มีชื่อเสียง 2 คนก็ถูกสังหารด้วยเช่นกัน ตามรายงานของสื่อของรัฐอิหร่าน ต่อมาสำนักข่าว Tasnim ได้เพิ่มนักวิทยาศาสตร์อีก 4 คนที่ถูกสังหาร

8. อย่างไรก็ตาม ไม่มีอุบัติเหตุทางนิวเคลียร์เกิดขึ้นจากการโจมตีทางอากาศ เนื่องจากเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ที่ยังคงทำงานอยู่ เช่น โรงไฟฟ้านิวเคลียร์บูเชห์ร และโรงงานต่างๆ ในเตหะราน ไม่ถูกโจมตี แม้ว่าเครื่องเหวี่ยงนิวเคลียร์ที่เสียหายจะปล่อยรังสีระดับต่ำและสารเคมีอุตสาหกรรมที่อาจคุกคามบุคลากรในพื้นที่ได้ แต่ก็ไม่สามารถก่อให้เกิดการระเบิดนิวเคลียร์หรือก่อให้เกิดการปนเปื้อนในพื้นที่ขนาดใหญ่ได้

9. ต่อมา อิหร่านทำการตอบโต้อิสราเอลใช้ชื่อรหัสการโจมตีตอบโต้ว่า Operation True Promise 3 และกล่าวว่าได้โจมตีเป้าหมายหลายสิบแห่ง รวมถึงที่ตั้งทางทหารและฐานทัพอากาศ กองทัพอิสราเอลประมาณการว่ามีการยิงขีปนาวุธพิสัยไกลประมาณ 150 ลูกในสองระลอกระหว่างการโจมตี มีรายงานว่าชาวอิสราเอลอย่างน้อย 63 คนได้รับบาดเจ็บ แต่ไม่มีรายงานความเสียหายที่สำคัญจากการโจมตีตอบโต้ของอิหร่าน

สรุปสถานการณ์หลังการโจมตี
สำนักข่าว AFP รายงานว่า อิสราเอลโจมตีขีดความสามารถในการป้องกันทางอากาศของอิหร่านในวันเสาร์ โดยเดินหน้าด้วยการโจมตีครั้งใหญ่ที่เริ่มขึ้นในวันก่อนหน้านั้น โดยโจมตีโรงงานนิวเคลียร์และกองทหารของอิหร่าน ส่งผลให้อิหร่านตอบโต้

นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูของอิสราเอลให้คำมั่นว่าจะโจมตี "ทุกเป้าหมายของระบอบการปกครองของอยาตอลเลาะห์" และกล่าวเสริมว่า "สิ่งที่พวกเขารู้สึกจนถึงตอนนี้เป็นเพียงเรื่องเล็กน้อย"

ขณะเดียวกัน ประธานาธิบดีอิหร่าน มาซูด เปเซชเคียน เตือนว่าการรุกรานอย่างต่อเนื่อง "จะต้องเผชิญกับการตอบโต้ที่รุนแรงและรุนแรงยิ่งขึ้น"

การโจมตีระลอกแรกของอิสราเอลทำให้มีผู้เสียชีวิต 78 รายและบาดเจ็บอีก 320 ราย ตามคำกล่าวของเอกอัครราชทูตอิหร่านประจำสหประชาชาติ

กองทัพอิสราเอลกล่าวว่ามีผู้เสียชีวิต 3 รายและบาดเจ็บอีก 76 รายนับตั้งแต่อิหร่านเริ่มโจมตีตอบโต้

เสียงเรียกร้องจากนานาชาติให้อดทนอดกลั้นเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากความกลัวที่เพิ่มขึ้นว่าตะวันออกกลางอาจเผชิญกับความขัดแย้งที่กว้างขวางยิ่งขึ้น

การโจมตีระบบป้องกันทางอากาศ
เมื่อวันเสาร์ กองทัพอิสราเอลกล่าวว่ากำลังโจมตีระบบยิงขีปนาวุธหลายสิบเครื่องในอิหร่าน หลังจากประกาศว่าได้โจมตีระบบป้องกันทางอากาศหลายครั้งในพื้นที่เตหะราน

สื่ออิหร่านยังรายงานด้วยว่าเกิด "ระเบิดครั้งใหญ่" เมื่อวันเสาร์ หลังจากโดรนของอิสราเอลโจมตีโรงกลั่นน้ำมันในเมืองคังกันทางตอนใต้

ปฏิบัติการทางอากาศซึ่งมุ่งเป้าไปที่โครงสร้างพื้นฐานขีปนาวุธพื้นสู่พื้นและพื้นสู่อากาศในอิหร่าน ทำให้อิสราเอล "มีอิสระในการปฏิบัติภารกิจทางอากาศตั้งแต่อิหร่านตะวันตกไปจนถึงเตหะราน" เอฟฟี่ เดฟริน โฆษกกองทัพอิสราเอล กล่าวกับนักข่าว

อิสราเอล แคทซ์ รัฐมนตรีกลาโหมเตือนว่า "เตหะรานจะมอดไหม้" หากอิหร่านยังคงโจมตีพลเรือนอิสราเอลต่อไป

การตอบสนองของอิหร่าน
อิสราเอลกล่าวว่าขีปนาวุธหลายสิบลูก ซึ่งบางลูกถูกสกัดกั้นได้ ถูกยิงออกไปในการยิงชุดล่าสุดจากอิหร่าน

จากภาพของสำนักข่าว AFP ที่เมืองรามัตกันใกล้เทลอาวีฟ แสดงให้เห็นอาคารที่ถูกระเบิด รถยนต์ที่ถูกทำลาย และถนนที่เต็มไปด้วยเศษซาก

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติของอิหร่านกล่าวว่าพวกเขาได้โจมตีเป้าหมายหลายสิบแห่งในอิสราเอล

การเจรจาเรื่องนิวเคลียร์
การยิงตอบโต้กันที่ดุเดือดที่สุดระหว่างสองศัตรูตัวฉกาจเกิดขึ้นท่ามกลางการเจรจาระหว่างเตหะรานและวอชิงตันที่พยายามบรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ก่อนที่อิสราเอลจะโจมตี ทั้งสองฝ่ายมีกำหนดจัดการเจรจารอบที่ 6 ที่โอมานในวันอาทิตย์

แต่อิหร่านกล่าวว่าการเข้าร่วมการเจรจาระหว่างที่ถูกอิสราเอลโจมตีนั้น "ไม่มีความหมาย" และโอมานก็ยืนยันว่าการเจรจาในวันอาทิตย์ถูกยกเลิก

เตหะรานปฏิเสธมาโดยตลอดว่าไม่ได้พยายามพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ แต่ได้เพิ่มความเข้มข้นของยูเรเนียมเป็น 60 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสูงกว่าขีดจำกัด 3.67 เปอร์เซ็นต์ที่กำหนดไว้ในข้อตกลงกับมหาอำนาจในปี 2558 ซึ่งสหรัฐและอิหร่านได้ละทิ้งไปเป็นส่วนใหญ่แล้ว

อย่างไรก็ตาม นั่นยังต่ำกว่าเกณฑ์ 90 เปอร์เซ็นต์ที่จำเป็นสำหรับหัวรบนิวเคลียร์

นายพลอิหร่านเสียชีวิตเพิ่มอีก
กองทัพอิสราเอลกล่าวเมื่อวันเสาร์ว่าการโจมตีทางอากาศของกองทัพได้สังหารผู้บัญชาการกองทัพอิหร่านและกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติมากกว่า 20 นาย

สื่อของทางการอิหร่านรายงานเมื่อวันเสาร์ว่าพลเอก โกรามเรซา เมห์ราบี รองหัวหน้าหน่วยข่าวกรองของกองทัพ และพลเอก เมห์ดี รับบานี รองหัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการ ถูกสังหาร

เมื่อวันศุกร์ รายงานว่าสมาชิกระดับสูงคนอื่นๆ ที่ถูกสังหาร ได้แก่ หัวหน้ากองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ ฮอสเซน ซาลามี และหัวหน้ากองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ โมฮัมหมัด บาเกรี โดยมีผู้มาแทนที่อย่างรวดเร็วโดยผู้นำสูงสุด อายาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติกล่าวว่าผู้บัญชาการการบินและอวกาศของกองกำลัง อะมิราลี ฮัจจิซาเดห์ ก็ถูกสังหารเช่นกัน เขาเป็นผู้รับผิดชอบคลังอาวุธขีปนาวุธของอิหร่าน

สื่อของอิหร่านรายงานเมื่อวันเสาร์ว่านักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์เสียชีวิตเพิ่มอีก 3 คน ทำให้ยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มเป็น 9 คน ซึ่งอิสราเอลรายงานเช่นกัน

ฐานปฏิบัติการนิวเคลียร์ถูกโจมตี
การโจมตีของอิสราเอลเริ่มขึ้นในช่วงเช้าของวันศุกร์ ซึ่งเป็นวันพักผ่อนและสวดมนต์ในอิหร่าน และดำเนินต่อไปตลอดทั้งวันในสถานที่ต่างๆ

เป้าหมายสำคัญประการหนึ่งคือโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมใต้ดินขนาดใหญ่ที่นาตันซ์ ซึ่งอิสราเอลโจมตีหลายครั้ง ตามรายงานของโทรทัศน์แห่งรัฐอิหร่าน

ในเวลาต่อมาของวันศุกร์ อิสราเอลกล่าวว่าการโจมตีอีกครั้งที่โรงงานของอิหร่านในเมืองอิสฟาฮานทำให้โครงสร้างพื้นฐานสำหรับการแปลงยูเรเนียมเสริมสมรรถนะเสียหาย

เนทันยาฮูกล่าวว่าการโจมตีของอิสราเอลได้ "สร้างความเสียหายอย่างแท้จริง" ต่อโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

แต่อิหร่านกล่าวว่าความเสียหายมีจำกัด ทั้งในอิสฟาฮานและที่โรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมอีกแห่งที่ฟอร์โด

Photo -เจ้าหน้าที่กู้ภัยทำงานท่ามกลางซากปรักหักพังของอาคารหลังการโจมตีด้วยขีปนาวุธของอิหร่านในเมืองบัต ยัม ทางใต้ของเทลอาวีฟ ของอิสราเอล เมื่อเช้าตรู่ของวันที่ 15 มิถุนายน 2025 นักข่าว AFP รายงานว่าเสียงไซเรนและเสียงระเบิดดังขึ้นในกรุงเยรูซาเล็มและเทลอาวีฟเมื่อเช้าตรู่ของวันที่ 15 มิถุนายน ขณะที่อิสราเอลและอิหร่านยิงตอบโต้กันเป็นวันที่สาม(ภาพโดย Jack GUEZ / AFP)