โปรดอัพเดตเบราว์เซอร์

เบราว์เซอร์ที่คุณใช้เป็นเวอร์ชันเก่าซึ่งไม่สามารถใช้บริการของเราได้ เราขอแนะนำให้อัพเดตเบราว์เซอร์เพื่อการใช้งานที่ดีที่สุด

พลิกความคาดหมาย! ดาวเทียมญี่ปุ่นพบชั้นบรรยากาศโลกเองที่เป็นตัวการเร่งความรุนแรงของพายุสุริยะครั้งใหญ่เมื่อปี 2567

SPACEMAN

อัพเดต 14 พ.ย. เวลา 22.46 น. • เผยแพร่ 15 พ.ย. เวลา 01.30 น. • SPACEMAN มนุษย์อวกาศ

เหตุการณ์พายุสุริยะ (Solar storm) ครั้งประวัติศาสตร์ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2567 ที่จุดประกายแสงออโรรา (Aurora) สว่างไสวไปทั่วท้องฟ้าในหลายพื้นที่ของโลก ไม่ได้เป็นเพียงปรากฏการณ์ธรรมชาติที่สวยงาม แต่ยังซ่อนความลับทางวิทยาศาสตร์ที่ทำให้นักวิจัยต้องประหลาดใจ เมื่อข้อมูลจากดาวเทียมเผยให้เห็นว่าชั้นบรรยากาศของโลกเองอาจเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้พายุครั้งนี้ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างมหาศาล โดยอนุภาคมีประจุราว 85 เปอร์เซ็นต์ที่หล่อเลี้ยงพายุไม่ได้มาจากดวงอาทิตย์ แต่กลับหลุดออกมาจากชั้นบรรยากาศเบื้องบนของโลกเราเอง

ย้อนกลับไประหว่างวันที่ 10 ถึง 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2567 จุดมืดดวงอาทิตย์ (Sunspot) ขนาดมหึมาได้ปลดปล่อยการปะทุรุนแรงออกมาอย่างต่อเนื่อง ก่อเกิดเป็นกลุ่มเมฆพลาสมาที่มีสนามแม่เหล็กพุ่งรวมตัวกันเข้าปะทะกับแมกนีโตสเฟียร์ (Magnetosphere) หรือบริเวณที่อยู่ภายใต้อิทธิพลสนามแม่เหล็กของโลก เหตุการณ์นี้ถูกขนานนามว่าพายุแกนนอน (Gannon storm) หรือพายุวันแม่ ซึ่งก่อให้เกิดพายุแม่เหล็กโลก (Geomagnetic storm) ที่รุนแรงที่สุดเป็นอันดับ 2 นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2524 เป็นรองเพียงเหตุการณ์ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2547 เท่านั้น โดยดัชนีวัดความปั่นป่วนทางแม่เหล็กโลกพุ่งต่ำลงถึงระดับ -518 นาโนเทสลา (Nanotesla)

ความลับเบื้องหลังพายุลูกนี้ถูกเปิดเผยผ่านงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances โดยทีมนักวิทยาศาสตร์ที่นำโดย นาริโตชิ คิตามูระ (Naritoshi Kitamura) ผู้ช่วยศาสตราจารย์จากสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมอวกาศและโลก มหาวิทยาลัยนาโกยา ประเทศญี่ปุ่น ทีมวิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลจากดาวเทียมอาราเซะ (Arase) ขององค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) ซึ่งถูกส่งขึ้นสู่อวกาศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 และโคจรผ่านบริเวณกระแสวงแหวน (Ring current) ซึ่งเป็นแถบอนุภาคมีประจุพลังงานสูงที่ไหลเวียนอยู่รอบโลกเหนือเส้นศูนย์สูตรพอดิบพอดีในช่วงที่พายุกำลังทวีความรุนแรงสูงสุด

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์ถกเถียงกันว่าอนุภาคในกระแสวงแหวนมาจากลมสุริยะ (Solar wind) หรือจากชั้นบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์ (Ionosphere) ของโลกมากกว่ากัน แต่การตรวจวัดโดยตรงครั้งแรกในพายุระดับนี้ชี้ชัดว่า ลมสุริยะมีส่วนร่วมเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ในขณะที่อนุภาคประมาณ 85 เปอร์เซ็นต์กลับเป็นไอออนออกซิเจน (Oxygen ions) ที่หลุดขึ้นมาจากชั้นบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์ของโลก เนื่องจากไอออนออกซิเจนมีมวลมากกว่าอนุภาคจากลมสุริยะอย่างมาก การหลั่งไหลเข้ามาของอนุภาคหนักเหล่านี้จึงส่งผลให้เกิดความปั่นป่วนทางแม่เหล็กอย่างรุนแรง และทำให้สนามแม่เหล็กโลกที่ระดับความสูงประมาณ 16,000 กิโลเมตรอ่อนกำลังลงถึง 40 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเกิดขึ้นในระยะที่ใกล้โลกมากกว่าที่เคยบันทึกไว้ในอดีต พร้อมทั้งพบว่าจำนวนอิเล็กตรอนพลังงานสูงที่เคยโคจรอยู่ในบริเวณดังกล่าวลดลงอย่างเห็นได้ชัด

การค้นพบนี้ไม่ได้มีความสำคัญแค่ในเชิงทฤษฎีเท่านั้น เพราะพายุแม่เหล็กโลกระดับรุนแรงสามารถสร้างอันตรายจากรังสีต่อยานอวกาศ รบกวนสัญญาณจีพีเอสและระบบสื่อสาร รวมถึงทำให้ระบบโครงข่ายไฟฟ้าบนพื้นโลกล่มได้ ปัจจุบันแบบจำลองการพยากรณ์สภาพอวกาศ (Space weather) มักอาศัยข้อมูลจากลมสุริยะเป็นหลัก แต่ข้อมูลใหม่นี้แสดงให้เห็นว่าสภาพบรรยากาศชั้นบนของโลกก็มีบทบาทสำคัญไม่แพ้กัน งานวิจัยนี้จึงช่วยสนับสนุนการผลักดันโครงการแฟกเตอร์ส (FACTORS) ซึ่งเป็นภารกิจดาวเทียมคู่แฝดขององค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น ที่เตรียมเสนอแผนงานเพื่อศึกษาเจาะลึกกระบวนการหลุดลอยของไอออนจากชั้นบรรยากาศโลกสู่อวกาศ อันจะช่วยให้เราพยากรณ์และรับมือกับพายุสุริยะอันตรายในอนาคตได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น

ข้อมูลอ้างอิง: Nagoya University

  • The Sun unleashed a monster storm. Earth may have made it worse
ดูข่าวต้นฉบับ
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...