‘Ladies First’ วิธีคิดจากยุคอัศวินและเลดี้ผู้สูงศักดิ์ ที่ฟังดูโรแมนติก แต่ก็พลิกเป็นความ toxic ได้ไม่ยาก เมื่อมันเริ่มจากการมองคนไม่เท่ากัน

เป็นเรื่องพื้นฐานมากๆ ที่ไม่ว่าใครก็อยากได้รับความเคารพและการให้เกียรติจากอีกฝ่าย ไม่ว่าจะเพศไหนๆ ก็อยากได้รับการปฏิบัติที่ดีต่อกัน แต่วัฒนธรรม Ladies First นั้นเป็นคนละเรื่องกับการให้เกียรติกันในฐานะมนุษย์ที่เท่าเทียม เพราะมันคือวิธีคิดที่ยึดติดกับบทบาททางเพศ เป็นแนวคิดโบราณของโลกตะวันตกที่เริ่มจากยุคกลาง ซึ่งความเป็นชายจะถูกเลื่อนขั้นผ่านการเป็นอัศวิน เขาไม่เพียงแต่ต้องต่อสู้เก่ง แต่ยังต้องให้เกียรติและปกป้องเลดี้ผู้สูงศักดิ์ได้ เมื่อทำได้พวกเขาก็จะยิ่งมีเกียรติและเหนือกว่าผู้ชายดาดๆ ทั่วไปที่ไม่อาจยึดถือวิถีปฏิบัตินี้ และนี่ก็คือวิธีคิดเมื่อร่วมพันปีที่แล้ว ซึ่งเมื่อมาถึงปัจจุบันยากจะพูดว่ามันยังทันสมัยอยู่

ขณะที่คนบางส่วนในยุคนี้ยังชื่นชอบวิถีปฏิบัติแบบ Ladies First และเข้าใจว่ามันเป็นมารยาทที่ทำแล้วดูหล่อ ดูดี ดูอบอุ่น หรือมองว่าเป็นการสร้างบรรยากาศชื่นมื่นระหว่างกัน ฝั่งผู้หญิงบางส่วนก็อาจรู้สึกว่าบางพฤติกรรมอย่างเช่นการเปิดประตูรถให้ การให้เดินเข้าประตูก่อน การเลื่อนเก้าอี้ให้นั่ง ฯลฯ คือข้อพิสูจน์ว่าอีกฝ่ายเป็น ‘สุภาพบุรุษ’ จนอาจหลงลืมไปว่าพื้นฐานของ Ladies First มันก็คือการมองว่า ที่ผู้หญิงต้องได้รับการปฏิบัติเป็นพิเศษก็เพราะผู้หญิงนั้นอ่อนแอกว่าและจำเป็นต้องพึ่งพาผู้ชายเสมอๆ และเมื่อคนบางส่วนยินดีจะรับสิทธิพิเศษนี้ ก็ต้องยอมรับว่าเราจะวนอยู่กับวิธีคิดที่ว่าแต่ละเพศไม่เท่ากันอยู่วันยังค่ำ

ในแง่หนึ่ง Ladies First อาจถูกรับรู้ว่าเป็นการให้ความสำคัญกับเพศหญิง หรือไปกันได้ดีกับการเรียกร้องสิทธิสตรี แต่อันที่จริงมันแทบจะตรงกันข้าม และความอันตรายของมันก็คือ เมื่อในบางความสัมพันธ์ ในบางชุมชน หรือบางแวดวงการทำงาน ยึดเอาแนวคิดนี้เป็นที่ตั้ง นานวันเข้ามันอาจพลิกกลับเป็นความ toxic ได้ไม่ยาก เพราะการอาสารับภาระดูแลในฐานะเพศที่แข็งแกร่งกว่าก็อาจนำมาซึ่งการควบคุมบงการในเวลาเดียวกัน ด้วยเหตุที่ว่าอีกฝ่ายเป็นเพศที่ไม่เก่งกาจเท่า อีกข้อสำคัญคือ เมื่อฝ่ายหนึ่งมองตัวเองเป็นสุภาพบุรุษ ความคาดหวังเกี่ยวกับ ‘สุภาพสตรี’ หรือ ‘ผู้หญิงที่สมควรได้รับการให้เกียรติ’ ก็ย่อมมีตามมา ซึ่งไม่ต่างจากการกำหนดกรอบเพื่อตัดสิน ว่าคนทำแบบนี้แปลว่าดีกว่า หรือมีเกียรติกว่า คนทำแบบนี้แปลว่าแย่ หรือด้อยค่ากว่า และบางกรณียังอาจนำไปสู่การ slut shame คนที่ฉีกออกไปจากกรอบของสุภาพสตรีตามขนบ และยิ่งพาเราให้ห่างออกไปจากความเท่าเทียมมากขึ้นกว่าเดิม

ไม่เพียงเท่านั้น Ladies First ยังไม่ต่างจากการกีดกันเพศอื่นๆ ที่นอกเหนือไปจากสุภาพบุรุษ หรือสุภาพสตรี และแน่นอนว่าย่อมเกิดความลักลั่นเมื่อเราอยู่ร่วมกันกับผู้คนที่เต็มไปด้วยความหลากหลาย (ลองนึกภาพว่าสุภาพบุรุษสักคนอาจชะงักไป เพราะกำลังพยายามใคร่ครวญว่าคนตรงหน้าเป็นเลดี้หรือไม่ ก็อาจจะนับเป็นการเหยียดเพศออกมาโดยไม่ทันรู้ตัวได้เลย)

อย่างไรก็ตาม แม้แต่ในโลกตะวันตกเอง เราก็จะเห็นฝรั่งบางคนที่ยังยึดถือวิถี Ladies First กันอยู่ โดยเฉพาะในสถานให้บริการที่อยากคงความคลาสสิกเอาไว้ ซึ่งเป็นเรื่องน่าสนใจที่คนไทยบางส่วนจะมองว่าเมื่อฝรั่งก็ทำ จะเท่ากับว่าสิ่งนี้ valid หรือเป็นสากลทันที ทั้งที่ความเป็นอนุรักษนิยมในฝรั่งหลายๆ คนก็ยังเข้มข้น และพวกเขาเองก็ได้รับอิทธิพลจากแนวคิดยุคเก่าได้ไม่ต่างกัน เพราะต้นทางของมันมีมาตั้งแต่ยุคกลางของเหล่าอัศวินผู้ทรงเกียรติและเลดี้ผู้สูงศักดิ์ มาจนถึงหลักมารยาทของชนชั้นสูงยุควิกตอเรียน สิ่งนี้มาพร้อมกับการบ่งบอกว่าตัวเองเป็นชนชั้นที่ได้รับการสั่งสอนมาอย่างดี มันจึงถูกผลิตซ้ำในยุคต่อๆ มา เพื่อสืบสานความเป็น ‘ผู้ดี’ มาจนถึงปัจจุบัน

ต้นทางของวิธีคิด Ladies First นั้นอาจจะเต็มไปด้วยความโรแมนติกที่ชวนให้หลายคนอิน แต่ก็เต็มไปด้วยการแบ่งแยกทางเพศจนถึงการแบ่งแยกทางชนชั้นด้วย ณ วันนี้ เราจึงอาจต้องลองทำความเข้าใจเรื่องการเคารพและให้เกียรติกันอีกสักหน่อย ความตั้งใจที่จะปฏิบัติกับคนอื่นให้ดีนั้นไม่ผิด เพียงแต่ว่ามันไม่จำเป็นต้องขึ้นอยู่กับเพศของใคร หรืออยู่ในชนชั้นไหนอีกต่อไป แต่มันขึ้นอยู่กับความเป็นมนุษย์ของทุกๆ คน ที่ล้วนแต่มีศักดิ์ศรี และควรได้รับการปฏิบัติที่ดีไม่ต่างกันเท่านั้นเอง

อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง

• ‘Ladies First’ วิธีคิดจากยุคอัศวินและเลดี้ผู้สูงศักดิ์ ที่ฟังดูโรแมนติก แต่ก็พลิกเป็นความ toxic ได้ไม่ยาก เมื่อมันเริ่มจากการมองคนไม่เท่ากัน
• นักกฎหมายกล่าวถึงกรณีที่ Steven van de Velde นักกีฬาชายผู้เคยข่มขืนเด็กสาวอายุ 12 ปี เป็นตัวแทนประเทศเนเธอร์แลนด์ในการแข่งขัน Olympic
• Safe Night Space ที่พักพิงชั่วคราวในออสเตรเลีย ที่รองรับผู้หญิงผู้ผ่านความรุนแรง โดยเฉพาะความรุนแรงในครอบครัว เพราะไม่ใช่ทุกคนจะอยากกลับบ้าน หรือสามารถกลับบ้านได้

ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com