จับตาจีนเสริมสร้างพันธมิตรนอกกลุ่มตะวันตกด้วยการประชุมสุดยอด SCO และขบวนพาเหรดฉลองชัยชนะ

ประธานาธิบดีสีจิ้นผิงของจีนจะเป็นเจ้าภาพต้อนรับผู้นำโลก อาทิ วลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย และ นเรนทรา โมดี ของอินเดีย ตั้งแต่วันอาทิตย์นี้ เพื่อร่วมการประชุมสุดยอดก่อนพิธีสวนสนามทางทหารครั้งใหญ่ ซึ่งนักวิเคราะห์ชี้ว่าเป็นกิจกรรมที่จีนต้องการแสดงให้เห็นถึงความร่วมมือระดับภูมิภาคแบบนอกกลุ่มตะวันตก

การประชุมสุดยอดองค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ (SCO) จะจัดขึ้นในวันอาทิตย์และวันจันทร์ ก่อนหน้าพิธีสวนสนามทางทหารในกรุงปักกิ่ง ซึ่งเป็นสถานที่ใกล้เคียงการประชุม เพื่อรำลึกครบรอบ 80 ปี การสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งในงานนี้ คิม จอง-อึน ของเกาหลีเหนือ จะเข้าร่วมด้วย

SCO ประกอบด้วยจีน อินเดีย รัสเซีย ปากีสถาน อิหร่าน คาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ทาจิกิสถาน อุซเบกิสถาน และเบลารุส โดยมีประเทศพันธมิตรอีก 16 ประเทศเข้าร่วมในฐานะผู้สังเกตการณ์หรือ "คู่เจรจา"

จีนและรัสเซียได้ใช้องค์กรนี้ เพื่อกระชับความสัมพันธ์กับประเทศต่างๆ ในเอเชียกลาง ซึ่ง SCO ถูกมองว่าเป็นความพยายามต่อต้านพันธมิตรทางทหารของ NATO ที่มีชาติตะวันตกเป็นแกนนำ

นักวิเคราะห์กล่าวว่า SCO เป็นเวทีหนึ่งที่จีนพยายามสร้างอิทธิพลเหนือไต้หวันและสหรัฐฯ เนื่องจากการอ้างสิทธิ์ของจีนเหนือไต้หวันและการรุกรานยูเครนของสหรัฐฯ ส่งผลให้ทั้งสองประเทศขัดแย้งกับสหรัฐฯ และยุโรป

ผู้นำมากกว่า 20 คน รวมถึงประธานาธิบดีอิหร่านและตุรกี มาซูด เปเซชเคียน และประธานาธิบดีเรเจป ไตยิป แอร์โดอัน จะเข้าร่วมการประชุมครั้งใหญ่ที่สุดของกลุ่มนับตั้งแต่ก่อตั้งในปี 2544

ลิซซี ลี จากสถาบันนโยบายสมาคมเอเชีย กล่าวว่า การเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมผู้นำจำนวนมากเช่นนี้ทำให้รัฐบาลปักกิ่งมีโอกาส "แสดงพลังในการประชุม"

แต่เธอกล่าวเสริมว่า ยังไม่คาดว่าจะมีผลลัพธ์ที่สำคัญ เนื่องจากการประชุมสุดยอดครั้งนี้จะเน้นไปที่มุมมองและการกำหนดวาระการประชุมมากกว่า

“SCO ดำเนินงานโดยฉันทามติ และเมื่อคุณมีประเทศต่างๆ ที่มีความแตกแยกอย่างลึกซึ้งในประเด็นหลักๆ เช่น อินเดียและปากีสถาน หรือจีนและอินเดีย อยู่ในห้องเดียวกัน สิ่งนั้นย่อมจำกัดความทะเยอทะยาน” ลีกล่าวกับ AFP

รัฐบาลปักกิ่งต้องการแสดงให้เห็นว่าสามารถรวบรวมผู้นำที่หลากหลายเข้าด้วยกัน และตอกย้ำแนวคิดที่ว่าธรรมาภิบาลโลก “ไม่ได้ถูกครอบงำโดยตะวันตก” เธอกล่าวเสริม

หลิวปิน ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวเมื่อวันศุกร์ว่า การประชุมสุดยอดครั้งนี้จะนำมาซึ่งเสถียรภาพท่ามกลาง “ลัทธิอำนาจนิยมและการเมืองแบบใช้อำนาจ” ซึ่งเป็นการพาดพิงถึงสหรัฐอเมริกาอย่างแอบแฝง

การหารือเกี่ยวกับยูเครน
การเข้าร่วมของปูตินเกิดขึ้นในขณะที่ประธานาธิบดีโวโลดิมีร์ เซเลนสกี แห่งยูเครน ยืนยันว่าการพบปะกับเขาจะเป็น “หนทางที่มีประสิทธิภาพที่สุด”

ในขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ผลักดันให้ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการจัดการประชุมสุดยอดยูเครน-รัสเซีย แต่มอสโกกลับปฏิเสธที่จะเจรจาระหว่างปูติน-เซเลนสกีในทันที

ดีแลน โลห์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนันยางของสิงคโปร์ กล่าวว่า การที่ปูตินเข้าร่วมการประชุมสุดยอด SCO น่าจะพยายามแสดงให้เห็นถึงการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากพันธมิตรที่ไม่ใช่ตะวันตกที่มีต่อรัสเซีย เพื่อส่งเสริมการอธิบายสาเหตุของสงครามในแง่มุมของรัสเซียและ "จุดจบที่ 'ยุติธรรม' ของสงครามนี้ควรจะเป็นอย่างไร"

ลี จากสมาคมเอเชียกล่าวเสริมว่า "เมื่อมีปูตินอยู่ในห้องประชุม สงครามจะยิ่งยืดเยื้อไปตลอดการประชุม" แต่เสริมว่าเรื่องยูเครนจะไม่ใช่ "ประเด็นหลักและประเด็นสำคัญ" ของการประชุมสุดยอด

เธอกล่าวกับสำนักข่าว AFP ว่า "SCO หลีกเลี่ยงหัวข้อที่สร้างความแตกแยกให้กับสมาชิก และแน่นอนว่าเรื่องนี้ก็เป็นอย่างนั้น"

แต่ปูตินต้องการแสดงให้เห็นว่าเขา "ไม่ได้โดดเดี่ยว ยืนยันความเป็นหุ้นส่วนกับสี จิ้นผิง และรักษาภาพลักษณ์ของรัสเซียในยูเรเซีย"

การเยือนครั้งแรกในรอบ 7 ปี
การเยือนจีนของโมดี ผู้นำแห่งอินเดียถือเป็นการเยือนจีนครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2561

สองประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลกต่างเป็นคู่แข่งกันอย่างดุเดือด แย่งชิงอิทธิพลกันทั่วเอเชียใต้ และเคยปะทะกันอย่างรุนแรงบริเวณชายแดนในปี 2563

ความผ่อนคลายลงเริ่มต้นขึ้นเมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้ว เมื่อโมดีได้พบกับสีจิ้นผิง เป็นครั้งแรกในรอบ 5 ปี ในการประชุมสุดยอดที่รัสเซีย

ท่ามกลางความปั่นป่วนทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เกิดจากสงครามภาษีของทรัมป์ พวกเขาจึงได้เคลื่อนไหวเพื่อฟื้นฟูความสัมพันธ์

“จีนจะพยายามอย่างเต็มที่เพื่อดึงความสนใจจากอินเดีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้ประโยชน์จากปัญหาการค้าของอินเดียกับสหรัฐฯ” ลิม ไท่ เหว่ย ศาสตราจารย์และผู้เชี่ยวชาญด้านเอเชียตะวันออกจากมหาวิทยาลัยโซคาของญี่ปุ่น กล่าว

แต่ความแตกต่างพื้นฐานระหว่างสองประเทศนั้นไม่สามารถแก้ไขได้ง่ายๆ เขากล่าวเตือน

“อย่างไรก็ตาม การผ่อนปรนชั่วคราวหรือการลดอุณหภูมิอาจเป็นไปได้” ลิมกล่าวกับ AFP

โมดีไม่ได้เข้าร่วมขบวนพาเหรดของจีนในปี 2015 และยังไม่ชัดเจนว่าเขาจะเข้าร่วมในปีนี้หรือไม่

การเข้าร่วมของเขาจะเป็น "มาตรวัดทิศทางลมภูมิรัฐศาสตร์ในการต่อสู้ระดับโลกระหว่างตะวันตกและจีน" ลิมกล่าว

จีนและอินเดียประกาศเมื่อเดือนสิงหาคมว่าจะกลับมาเปิดเที่ยวบินตรงอีกครั้ง เดินหน้าการเจรจาเกี่ยวกับพรมแดนที่เป็นข้อพิพาท และส่งเสริมการค้า

Agence France-Presse

Photo -เจ้าหน้าที่ทหารจีนเข้าร่วมการซ้อมก่อนพิธีสวนสนามเพื่อรำลึกครบรอบ 80 ปีแห่งชัยชนะในสงครามต่อต้านการรุกรานของญี่ปุ่นและสงครามต่อต้านฟาสซิสต์โลก ซึ่งจะจัดขึ้นในวันที่ 3 กันยายน ณ กรุงปักกิ่ง ในวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2568 (ภาพโดย Pedro PARDO / AFP)