จับตาแรงกระแทก! ราคาน้ำมันโลกจ่อพุ่ง หลังอิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซ
ตลาดน้ำมันโลกเตรียมรับแรงกระแทกหลังปฏิบัติการทางทหารร่วมระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลถล่มอิหร่านบีบให้ “เตหะราน” สั่งปิดช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางลำเลียงน้ำมันสำคัญ ด้านนักวิเคราะห์คาดราคาน้ำมันดิบจ่อพุ่งรวดเดียว 10 – 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลทันทีที่เปิดตลาด ขณะที่ยักษ์ใหญ่พลังงาน สั่งระงับการเดินเรือทั่วภูมิภาค หวั่นสงครามลุกลามทำอุปทานน้ำมันขาดแคลนครั้งใหญ
สหรัฐฯ - อิสราเอลโจมตีอิหร่านจะกระทบราคาน้ำมันอย่างไร?
สหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดปฏิบัติการร่วมโจมตีอิหร่าน เมื่อเช้าวันเสาร์ที่ผ่านมา นำมาซึ่งการตอบโต้ของเตหะรานตามที่เคยข่มขู่ไว้ โดยมีรายงานเหตุระเบิดในหลายประเทศ รวมถึง สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) กาตาร์ บาห์เรนและคูเวต เพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้ความขัดแย้งลุกลามขยายวงกว้างไปทั่วภูมิภาค
ตลาดน้ำมันทั่วโลกกำลังเตรียมรับแรงกระแทกครั้งใหญ่ เนื่องจากการโจมตีร่วมของสหรัฐฯ และอิสราเอลถล่มอิหร่าน อาจขัดขวางอุปทานน้ำมันดิบของโลก และจุดชนวนให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
นอกเหนือจากการเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่แล้ว ทางการเตหะรานยังข่มขู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าจะปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางหลักในการส่งออกน้ำมันของโลก
ในปี 1974 อิหร่านเคยเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่เป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากสหรัฐฯ และซาอุดีอาระเบีย แต่สูงกว่ารัสเซีย อย่างไรก็ตาม ปริมาณการผลิตน้ำมันของอิหร่านได้รับผลกระทบหลังจากสหรัฐฯ กำหนดมาตรการคว่ำบาตรในปี 1979
ตามข้อมูลขององค์การกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมันหรือโอเปก (OPEC) ซึ่งอิหร่านเป็นสมาชิก ระบุว่า อิหร่านเคยผลิตน้ำมันได้ประมาณ 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ปัจจุบัน ลดลงเหลือประมาณ 3.1 ล้านบาร์เรลต่อวันเท่านั้น
ถึงกระนั้น อิหร่านยังคงติดอันดับ 1 ใน 10 ประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ของโลก น้ำมันดิบของอิหร่านสามารถขุดเจาะขึ้นมาได้ค่อนข้างง่ายและมีราคาถูก โดยมีต้นทุนการผลิตอยู่ที่ประมาณ 10 ดอลลาร์ (ราว 312 บาท) ต่อบาร์เรล จึงทำให้มีกำไรสูงเป็นพิเศษ
เมื่อเปรียบเทียบกันแล้ว แคนาดาและสหรัฐฯ มักจะมีต้นทุนการผลิตอยู่ที่ระหว่าง 40 – 60 ดอลลาร์ (ประมาณ 1,247 – 1,870 บาท) ต่อบาร์เรล มีเพียงซาอุดีอาระเบีย อิรัก คูเวต และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เท่านั้นที่มีต้นทุนการผลิตต่ำในระดับใกล้เคียงกัน
จีนยังคงเป็นผู้บริโภคน้ำมันรายหลักของอิหร่าน โดยมากกว่า 80% ของการส่งออกน้ำมันของอิหร่านมีจุดหมายปลายทางอยู่ที่โรงกลั่นในจีน
ความเสี่ยงที่ใหญ่กว่าต่อราคาน้ำมัน: การปิดช่องแคบฮอร์มุซ
ความเสี่ยงที่ใหญ่กว่าต่อตลาดน้ำมันคือคำเตือนที่ไม่ลดละของอิหร่านเกี่ยวกับการปิดช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์ที่เชื่อมต่อประเทศผู้ผลิตน้ำมันในภูมิภาคตะวันออกกลางกับส่วนที่เหลือของโลก
รายงานของสำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานของสหรัฐฯ (U.S. Energy Information Administration : EIA) ระบุว่า ในปี 2024 มีน้ำมันดิบประมาณ 20 ล้านบาร์เรลต่อวันถูกลำเลียงผ่านช่องแคบแห่งนี้ คิดเป็นเกือบ 20% ของการบริโภคน้ำมันเหลวทั่วโลก
รายงานระบุว่าช่องแคบฮอร์มุซแห่งนี้มีความลึกและกว้างพอที่จะรองรับเรือบรรทุกน้ำมันดิบขนาดใหญ่ที่สุดในโลก และถือเป็นจุดคอขวดน้ำมัน (Oil Chokepoints) ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก มีน้ำมันปริมาณมหาศาลไหลผ่าน และมีทางเลือกสำรองน้อยมากในการเคลื่อนย้ายน้ำมันออกจากพื้นที่ หากช่องแคบถูกปิด
ความตึงเครียดในภูมิภาคพุ่งสูงขึ้นในขณะที่รัฐบาลวอชิงตันและเตหะรานพยายามเจรจาข้อตกลงเพื่อจำกัดกิจกรรมทางนิวเคลียร์ของอิหร่าน
ก่อนหน้านี้อิหร่านยกระดับระดับคำเตือนต่อสหรัฐฯ เกี่ยวกับการเสริมกำลังทหารในภูมิภาค และปิดช่องแคบฮอร์มุซชั่วคราวเพื่อจัดการซ้อมยิงกระสุนจริง เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา
นับเป็นครั้งที่ 2 ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่อิหร่านจัดการซ้อมยิงกระสุนจริงในน่านน้ำยุทธศาสตร์แห่งนี้ และเป็นครั้งแรกที่อิหร่านสั่งปิดเส้นทางเดินเรือสำคัญดังกล่าว นับตั้งแต่สหรัฐฯ ขู่จะใช้ปฏิบัติการทางทหารต่อเตหะราน
การคาดการณ์และปฏิกิริยาของตลาด
ในตอนนี้ช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางที่น้ำมัน 1 ใน 5 ของโลกไหลผ่าน ถูกปิด สร้างความเป็นกังวลว่าราคาน้ำมันจะพุ่งขึ้นอย่างรุนแรง
ตลาดน้ำมันจับตาสถานการณ์การเผชิญหน้าดังกล่าวอย่างใกล้ชิด โดย “ฮอร์เก เลออน” (Jorge Leon) หัวหน้าฝ่ายวิเคราะห์ด้านภูมิรัฐศาสตร์ของ Rystad Energy คาดการณ์ว่า ราคาน้ำมันอาจพุ่งขึ้น 10 – 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เมื่อตลาดเปิดทำการในวันที่ 2 มีนาคม หากไม่มีสัญญาณการลดระดับความรุนแรงลง
อิหร่าน ซึ่งเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่เป็นอันดับ 3 ในกลุ่มประเทศโอเปก ผลิตน้ำมันคิดเป็นราว 4% ของอุปทานโลก และยังมีสัดส่วนที่มากกว่านั้นถูกขนส่งผ่านชายฝั่งอิหร่านผ่านช่องแคบที่นำออกจากอ่าวเปอร์เซีย
ขณะที่เจ้าของเรือบรรทุกน้ำมัน บริษัทน้ำมันยักษ์ใหญ่ และบริษัทการค้าหลายแห่งได้ระงับการขนส่งน้ำมันดิบ เชื้อเพลิง และก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ หลังการโจมตี เมื่อวันเสาร์ และการที่อิหร่านสั่งปิดการเดินเรือ
ภาพถ่ายดาวเทียมจากระบบติดตามเรือบรรทุกน้ำมันแสดงให้เห็นเรือจำนวนมากจอดออกันอยู่ใกล้ท่าเรือใหญ่ เช่น ฟูไจราห์ (Fujairah) ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และไม่มีการเคลื่อนที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
เรือหลายลำในพื้นที่ยังได้รับสัญญาณวิทยุ VHF จากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ว่า ไม่อนุญาตให้เรือลำใดผ่านช่องแคบฮอร์มุซ อย่างไรก็ตาม กองทัพเรืออังกฤษ ระบุว่า คำสั่งของอิหร่านไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย และแนะนำให้เรือสัญจรด้วยความระมัดระวัง
ขณะที่บริษัท Poten & Partners บริษัทนายหน้าเดินเรือระบุในบันทึกถึงลูกค้าว่า การสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังไม่หยุดชะงักโดยสมบูรณ์ แต่สภาวะหยุดชะงักกำลังก่อตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว
ที่มา: Euro News & Reuters
Credit ภาพ: Reuters