"ไขปริศนาพันปี!! ทำไมถึงไม่มีแมวใน 12 ปีนักษัตรจีน!"

ย้อนกลับไปในทางประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ คำถามที่หลายคนสงสัยว่าทำไม 'แมว' สัตว์เลี้ยงยอดฮิตในปัจจุบัน ถึงไม่มีชื่อปรากฏอยู่ใน 12 ปีนักษัตร คำตอบที่แท้จริงไม่ได้มาจากตำนานเรื่องเล่าการแข่งขันวิ่งแข่งเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากข้อเท็จจริงทางธรรมชาติและช่วงเวลาการปรากฏตัวของพวกมัน

เหตุผลประการแรก คือ แมวบ้าน (Felis catus) ไม่ได้เป็นสัตว์เลี้ยงดั้งเดิมของจีนโบราณ แม้ในยุคหินใหม่ชาวจีนจะเคยนำ 'แมวป่าดาว' ท้องถิ่นมาช่วยจับหนูในคลังธัญญาหาร แต่ก็ไม่ได้ถูกนำมาพัฒนาเป็นสัตว์เลี้ยงหลักในบ้าน โดย ระบบปีนักษัตร ของประเทศจีนมีรากฐานกำเนิดมายาวนานกว่า 2,000–3,000 ปี ตั้งแต่ยุคราชวงศ์โจวเรื่อยมาจนถึงราชวงศ์ฉินและฮั่น การคัดเลือกสัตว์ในยุคนั้นจึงอิงจากสัตว์ที่ชาวจีนโบราณมีความคุ้นเคยและเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตเกษตรกรรม เป็นหลัก

ขณะที่ แมวบ้านสายพันธุ์ดั้งเดิม ถูกนำเข้ามาในประเทศจีนจากแถบตะวันออกกลางและอินเดียผ่านเส้นทางสายไหมพร้อมกับการแพร่ขยายของศาสนาพุทธในช่วงราชวงศ์ฮั่น และเริ่มได้รับความนิยมแพร่หลายในยุคหลัง เช่น ราชวงศ์ถัง ซึ่งเป็นเวลาหลังจากที่ ระบบนักษัตร ถูกจัดตั้งและแพร่หลายไปเรียบร้อยแล้ว

นอกจากนี้ ในทางวัฒนธรรมจีนโบราณยังให้ความสำคัญกับ 'สัตว์เลี้ยง 6 ชนิด' (六畜 - ลิ่วชู่) ที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจและปศุสัตว์ ได้แก่ ม้า วัว แพะ/แกะ หมู สุนัข และไก่ ซึ่งถูกนำมารวมอยู่ใน ระบบนักษัตร ร่วมกับสัตว์อีก 6 ชนิดที่พบเห็นในธรรมชาติหรือเป็นสัญลักษณ์มงคล ได้แก่ หนู เสือ กระต่าย มังกร งู และลิง

ในยุคสร้างระบบนักษัตร แมวบ้านจึงยังไม่มีบทบาทในฐานะสัตว์เลี้ยงหลักที่มีความสำคัญต่อการเกษตรหรือปศุสัตว์ของชาวจีนโบราณเหมือนสุนัขที่ใช้เฝ้าบ้าน วัวกับม้าที่ใช้แรงงาน หรือหมูกับไก่ที่ใช้เป็นอาหาร นั่นจึงเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้แมวไม่มีตำแหน่งใน 12 ปีนักษัตรจีน มาจนถึงปัจจุบัน