ไวรัสตับอักเสบบี ภัยเงียบไม่แสดงอาการ เสี่ยงตับแข็ง-มะเร็งตับ
ไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B Virus หรือ HBV) คือไวรัสที่ทำให้ตับอักเสบทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง ติดต่อผ่านเลือด เพศสัมพันธ์ และแม่สู่ลูก อันตรายกว่าตับอักเสบเอเพราะอาจนำไปสู่ตับแข็งและมะเร็งตับ แต่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูงถึง 95% ทั่วโลก 296 ล้านคน ติดเชื้อ HBV เรื้อรัง ในประเทศไทย 3–4 ล้านคน ประมาณ 5–7% ของประชากร และเป็นอันดับ 1 สาเหตุมะเร็งตับในผู้ชายไทย ระยะฟักตัว 30–180 วัน เฉลี่ยประมาณ 75 วัน
ไข้สูง ไม่กินอาหาร ซึมลง เหนื่อยง่าย! 4 สัญญาณเตือนร่างกายอาจกำลังติด
เปิดข้อมูลโรคฝีดาษวานร (Mpox) ติดต่อทางไหน – วิธีป้องกันลดความเสี่ยง
สังเกตอาการยังไง ? มีอาการแบบนี้บ้างไหม
สิ่งที่หลายคนไม่รู้: คนที่ติดเชื้อตับอักเสบบีกว่า 70% ไม่รู้สึกอะไรเลยในช่วงแรก แปลว่าคนรอบข้างอาจติดเชื้ออยู่โดยไม่รู้ตัว การตรวจเลือดเป็นวิธีเดียวที่จะรู้ได้แน่นอน
ช่วงแรก (1–4 เดือน): อาการมักคล้ายไข้หวัดธรรมดา
อาการที่พบได้ ได้แก่ ไข้ต่ำ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ ปวดท้องด้านขวาบน ตาเหลือง และปัสสาวะสีเข้ม ข่าวดีคือผู้ใหญ่ถึง 95% หายได้เองภายใน 6 เดือน โดยไม่ต้องใช้ยาต้านไวรัส
ถ้าไม่หายใน 6 เดือน: กลายเป็นตับอักเสบบีเรื้อรังได้
กลุ่มนี้มักดูปกติจากภายนอก แต่ตับกำลังถูกทำลายช้า ๆ อยู่ข้างใน ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง ได้แก่
- ตับแข็ง (Liver Cirrhosis): พบใน 15–40% ของผู้ติดเชื้อเรื้อรัง
- มะเร็งตับ (Hepatocellular Carcinoma): ความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป 20–100 เท่า
- ตับวาย (Fulminant Hepatitis): พบน้อยแต่อันตรายถึงชีวิต
ตับอักเสบบีติดต่อได้ยังไง? (และแบบไหนที่ไม่ติด)
- แม่สู่ลูก ระหว่างคลอด / หลังคลอด สูงมาก ทารกเสี่ยงเป็นเรื้อรัง 90%
- เลือดและอุปกรณ์ ใช้เข็มร่วมกัน สัก เจาะ ทันตกรรมสูง
- เพศสัมพันธ์ ไม่ใช้ถุงยางอนามัย
ทั้งนี้ไม่ติดต่อผ่าน การไอ จาม กอด จับมือ ใช้ห้องน้ำร่วมกัน หรือรับประทานอาหารโต๊ะเดียวกัน จึงไม่ต้องหลีกเลี่ยงหรือรู้สึกแปลกแยกกับผู้ติดเชื้อในชีวิตประจำวัน
ผลตรวจเลือดอะไรถึงจะรู้ว่าติดเชื้อ?
- HBsAg ติดเชื้ออยู่ในขณะนี้
- Anti-HBs มีภูมิคุ้มกัน (เคยติดเชื้อหรือฉีดวัคซีนแล้ว)
- HBeAg ไวรัสแบ่งตัวสูง แพร่เชื้อได้มาก
- HBV DNA (Viral Load) ปริมาณไวรัสในเลือด ใช้ประกอบการตัดสินใจรักษา
การตรวจเพิ่มเติมที่แพทย์อาจสั่ง ได้แก่ Liver Function Test (ALT/AST) เพื่อดูความเสียหายของตับ, FibroScan เพื่อประเมินพังผืดในตับ และอัลตราซาวด์ตับทุก 6 เดือน เพื่อคัดกรองมะเร็งตับตั้งแต่เนิ่น ๆ
รักษาตับอักเสบบีได้ไหม?
ปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัด HBV ออกจากร่างกายได้ 100% แต่ข่าวดีคือมียาต้านไวรัสที่กดไวรัสให้เหลือน้อยมากจนแทบไม่ก่อปัญหา และป้องกันตับแข็งและมะเร็งตับได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง: แอลกอฮอล์ (แม้เพียงเล็กน้อย) ยาสมุนไพรที่ไม่ผ่านการรับรอง และยากลุ่ม NSAID เช่น Ibuprofen โดยไม่จำเป็น ที่สำคัญที่สุดคือ ห้ามหยุดยาต้านไวรัสเองโดยเด็ดขาด เพราะไวรัสอาจกำเริบรุนแรงได้
5 วิธีป้องกันตับอักเสบบี
- ฉีดวัคซีน 3 เข็ม (เดือนที่ 0, 1 และ 6) ป้องกันการติดเชื้อได้ 95% และช่วยป้องกันมะเร็งตับได้
- ป้องกันขณะมีเพศสัมพันธ์ ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งระหว่างมีเพศสัมพันธ์
- ไม่ใช้อุปกรณ์ส่วนตัวร่วมกัน ไม่ใช้เข็มฉีดยา มีดโกน หรืออุปกรณ์ที่อาจสัมผัสเลือดร่วมกับผู้อื่น
- คุณแม่ตั้งครรภ์ควรตรวจ HBsAg หากแม่ติดเชื้อ ทารกควรได้รับ HBIG ร่วมกับวัคซีนภายใน 24 ชั่วโมงหลังคลอด
- ตรวจคัดกรองอย่างน้อย 1 ครั้ง ตรวจ HBsAg โดยเฉพาะผู้ที่เกิดก่อนปี 2535 หรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลเปาโล เกษตร