ลองทำเลย! ‘Dopamine Detox’ วิธีรีเซ็ตความสุขที่มากเกินไป เพื่อเพิ่มจุดโฟกัสให้ดีขึ้น

สวัสดีค่ะชาวDek-Dทุกคน ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาสถานการณ์โควิด-19 ก็ทำให้หลายคนต้องใช้ชีวิตอยู่แต่ในบ้าน ไม่ได้ออกไปทำกิจกรรมข้างนอก ซึ่งนั่นก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้คนหันมาเสพคอนเทนต์ทางออนไลน์เพื่อคลายเครียดและหาความสุขให้ตัวเองกันมากขึ้น

แต่เพราะเราสามารถเข้าถึงความสุขเหล่านี้ได้ง่ายกว่าเดิม จึงทำให้ร่างกายหลั่งโดปามีนมากเกินไปจนอาจทำให้สมองและการใช้ชีวิตของเราเกิดความผิดปกติได้ วันนี้ พี่ปุณเลยอยากมาแนะนำวิธีสร้างสมดุลให้ร่างกายและจิตใจผ่านการทำ‘Dopamine Detox’ ถ้าพร้อมแล้วไปดูกันเลย!

Dopamine คืออะไร?

‘โดปามีน (Dopamine)’หรือที่เรามักเรียกว่า ‘สารแห่งความสุข’ คือฮอร์โมนชนิดหนึ่งที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อเป็นสารสื่อสัญญาณเคมี (Chemical messenger) ซึ่งมีหน้าที่ในการส่งผ่านข้อมูลระหว่างเซลล์ประสาท เพื่อทำให้ร่างกายเกิดการรับรู้ แสดงพฤติกรรมต่างๆ และตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้อย่างเหมาะสมไม่ว่าจะเป็นด้านอารมณ์ การเรียน การนอน การหาแรงจูงใจ หรือการใช้ชีวิตประจำวัน

โดยโดปามีนจะเกี่ยวข้องกับความชื่นชอบ ความพึงพอใจ และความปิติยินดี เมื่อทำสิ่งใดแล้วมีความสุข ร่างกายก็จะหลั่งโดปามีนออกมาเพื่อกระตุ้นให้เราทำสิ่งต่างๆ อย่างกระตือรือร้นและมั่นใจยิ่งขึ้นไปอีก แต่ในทางกลับกัน ถ้าร่างกายหลั่งโดปามีนมากหรือน้อยเกินไป ก็จะทำให้เกิดความผิดปกติกับสภาวะจิตใจและส่งผลเสียต่อสุขภาพได้เช่นกัน

นอกจากนี้โดปามีนที่หลั่งออกมายังอาจทำให้เกิดอาการ “เสพติดความสุข”อันเกิดจากสิ่งกระตุ้นรอบตัว ยกตัวอย่างที่เห็นได้ชัดของคนยุคนี้ เช่น การเล่น TikTok จนหาทางออกจากแอปไม่ได้ (เข้าแอป 2 ทุ่ม ออกจากแอปตี 2 ฮืออT_T) การกินของหวานจนน้ำตาลในเลือดสูง หรือการชอปปิง #ของมันต้องมี จนเงินในบัญชีหมดตั้งแต่ต้นเดือน ซึ่งต้องบอกเลยว่ายิ่งเรามีความสุขกับสิ่งเหล่านี้ง่ายและบ่อยขึ้นเท่าไหร่ เราก็จะยิ่งโหยหามันต่อไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

Dopamine Detox

พักจากสิ่งเร้า เอาสมดุลกลับคืน!

‘Dopamine Detox’คือการหยุดพักจากกิจกรรมสร้างความสุขที่กระตุ้นให้ร่างกายหลั่งโดปามีน ซึ่งถูกคิดค้นโดย‘Dr. Cameron Sepah’ผู้ช่วยศาสตราจารย์คลินิกจิตเวชจาก University of California San Francisco และถึงแม้ว่าวิธีนี้จะยังไม่มีผลพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ที่แน่ชัด แต่หลังจากที่เขาได้ศึกษาเกี่ยวกับ ‘Cognitive Behavioral Therapy (CBT)’ หนึ่งในวิธีบำบัดจิตเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและจัดการกับสภาวะอารมณ์ ก็พบว่าการละเว้นจากพฤติกรรมเสพติดความสุขเพียงระยะสั้นๆ จะทำให้สมองทำงานได้ดีขึ้น

และเพื่อตอกย้ำความมั่นใจ นักวิจัยคนนี้ก็ได้ลองนำ Dopamine Detox มาใช้กับเหล่าผู้บริหารและคนที่ทำงานในสายเทคโนโลยีจนได้ข้อสรุปเกี่ยวกับ“พฤติกรรมที่กระตุ้นการหลั่งสารแห่งความสุขของร่างกาย”โดยแบ่งได้เป็น 6 แบบดังนี้

• การกินตามอารมณ์ (Emotional eating)
• การใช้อินเทอร์เน็ตหรือเล่นเกมมากเกินไป (Excessive Internet usage and Gaming)
• การเสพติดการพนันและการชอปปิง (Gambling and shopping)
• การดูหนังโป๊และการสำเร็จความใคร่ด้วยตัวเอง (Porn and Masturbation)
• การแสวงหาสิ่งแปลกใหม่ที่น่าตื่นเต้น (Thrill and Novelty seeking)
• การใช้สารเสพติดเพื่อความผ่อนคลาย (Recreational drugs)

ซึ่งถ้าให้เปรียบเทียบแล้ว การทำ Dopamine Detox ก็คงเหมือนการกดปุ่ม leave ออกจากโลกที่วุ่นวาย งดกินของอร่อยตามใจปาก งดเสพคอนเทนต์บนโซเชียลมีเดียมากเกินพอดี งดมีเซ็กซ์หรือช่วยตัวเองไประยะหนึ่ง ซึ่งทั้งหมดนี้ก็เพื่อรีเซ็ตสมอง หยุดการทำงานของสารสื่อประสาท และปรับระดับโดปามีนในร่างกายให้สมดุลแต่ถ้าใครรู้สึกเบื่อ รู้สึกเหงา ก็ลองฝึกนั่งสมาธิ กำหนดลมหายใจ อย่าปล่อยให้สิ่งเร้ามาหลอกล่อเราได้นะคะ!

5 ข้อดีจากการทำ ‘Dopamine Detox’

• จิตใจสงบนิ่งและมีสมาธิจดจ่อกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้า
• ชีวิตมีความสมดุล เป็นระเบียบ และมีเวลาให้ตัวเองมากขึ้น
• มองเห็นเป้าหมายในการใช้ชีวิตอย่างชัดเจน ไม่ปล่อยให้ความลุ่มหลงในความสุขมาขัดขวางความสำเร็จได้
• แม้ว่าจะไม่ได้ในสิ่งที่ปรารถนา ก็สามารถช่วยให้เราควบคุมและจัดการกับอารมณ์ได้ดีขึ้น เช่น ไม่โกรธ ไม่โมโห หรือไม่หงุดหงิดง่าย
• สุขภาพร่างกายแข็งแรง ความดันเลือดต่ำลง ไม่เครียด ไม่กังวล นอนหลับดี สมองมีการทำงานและเรียนรู้อย่างเป็นระบบ

อย่างไรก็ตาม การทำ Dopamine Detox แบบ 100% นั้นเป็นไปไม่ได้เพราะโดยปกติแล้ว ร่างกายจะหลั่งโดปามีนออกมาตลอดเวลา ถึงแม้ว่าเราจะไม่ได้ทำกิจกรรมใดๆ เลยก็ตามดังนั้นจึงไม่ต้องกังวลว่าถ้างดพฤติกรรมที่กล่าวมาข้างต้นแล้วจะทำให้รู้สึกเศร้าหมองหรือทุกข์ใจ แต่ควรระวังไม่ให้ตัวเองเสพติดกิจกรรมสร้างความสุขมากเกินไปจนติดเป็นนิสัย หรือไม่เป็นอันทำอะไรเลยก็พอค่ะ

เป็นยังไงกันบ้างคะ? มีใครรู้สึกว่าตัวเองกำลังตกอยู่ในภวังค์ของการ “เสพติดความสุข”อยู่บ้างหรือเปล่า? ถ้ามีพี่ก็ขอแนะนำให้ลองหาเวลาสัก 24 ชั่วโมงเพื่อทำ Dopamine Detox ไม่กินตามใจ ไม่ชอปปิง ไม่เสพคอนเทนต์ ไม่เล่นเกม ไม่ดูทีวี แล้วมาดูกันสิว่าการลด ละ เลิกกิจกรรมที่กระตุ้นให้ร่างกายหลั่งโดปามีนเกินจำเป็นเหล่านี้ จะช่วยให้น้องๆ มีจุดโฟกัสชีวิตที่ดีขึ้นได้จริงไหม! // ใครลองแล้วก็มารีวิวกันหน่อยน้า~