SOCIETY: ทำไมเวลาเรา ‘ง่วง’ ถึงอยากกินของหวานมัน ที่ไม่ดีต่อสุขภาพ?
คุณเคยนอนดึกๆ จนง่วงแล้วแต่รู้สึกหิวฟาสต์ฟู้ด ของทอด หรือขนมหวานหรือไม่? หรือเวลาคุณนอนไม่พอ คุณมักจะตื่นมาแล้วอยากกินข้าวเหนียวหมูทอด เค้กสักก้อน ทั้งที่ปกติคุณกินกาแฟแก้วเดียวก็พอแล้วหรือไม่? ถ้าคุณเคยรู้สึกแบบนี้แล้วเกิดความสงสัย ที่จริงแล้วมันมีคำอธิบาย
บทความจาก The Conversation โดยนักประสาทวิทยาได้อธิบายว่าทำไมคนถึงอยากกินของที่ ‘ไม่มีคุณค่าทางอาหาร’ เวลาง่วงๆ ตอนดึกๆ หรือตอนตื่นเช้ามานอนไม่เต็มอิ่ม และคำอธิบายเค้าก็ตรงไปตรงมาจนน่าสนใจที่จะมาเล่าสู่กันฟัง
คือเขาเริ่มจากว่า สิ่งที่ควบคุมความหิวและความอิ่มของมนุษย์คือฮอร์โมนเกรลิน (ghrelin) ที่เป็นตัวบอกร่างกายให้หิว และฮอร์โมนเลปติน (leptin) ที่บอกร่างกายว่าอิ่ม
คำอธิบายว่าทำไม ‘ความง่วงมากับความหิว’ ก็ง่ายๆ เลยว่าเวลามนุษย์ ‘อยากนอนแต่ไม่ได้นอน’ หรือ ‘นอนไม่พอ’ สมดุลฮอร์โมนจะเสีย ร่างกายจะหลั่งเกรลินมากกว่าปกติ และหลั่งเลปตินน้อยกว่าปกติ ผลก็คือ เราจะหิวกว่าปกติ และอิ่มยากกว่าปกติ
และเมื่อร่างกายเข้าสู่โหมดนี้ มันจะส่งผลตามมาคือจะเข้าโหมดหิวโซ อยากกินอะไรที่ให้พลังงานเยอะๆ ก็คือของหวานๆ มันๆ ที่โดยทั่วไปถือว่า ‘ไม่ดีต่อสุขภาพ’ ซึ่งหลายคนก็คงพอจะรู้ว่าการยิ่งกินของหวานจะทำให้ร่างกายยิ่งหิว ยิ่งทำให้กินเยอะ (กลไกเดียวกับการที่รู้สึกทำไมเราอิ่มแล้วยังกินขนมหวานได้ต่อ)
และนี่เองผลของวงจรอุบาทว์ และเป็นเหตุผลที่ทำให้อาชีพจำนวนมากที่มักจะ ‘นอนไม่พอ’ จึงเสี่ยง ‘โรคอ้วน’ มากกว่าอาชีพอื่นๆ
แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นยังมีข้อดีคือ ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า ภาวะฮอร์โมนความหิวความอิ่มเสียสมดุลที่ว่านี้จะกลับไปสมดุลได้ง่ายๆ เพียงนอนให้อิ่มเพียงแค่ 2 วัน
ดังนั้น ถ้าใครมีปัญหาชอบกินจุบจิบกลางดึก หรือโหยอยากกินขนมหวานตอนเช้า ก็อาจต้องลองสังเกตพฤติกรรมตัวเองดูว่า ‘นอนพอ’ หรือนอนถึง 7-8 ชั่วโมงต่อวันหรือไม่ เพราะจริงๆ นิสัยไม่พึงประสงค์เหล่านี้อาจหายไปได้ง่ายๆ เพียงแค่เรานอนให้มากขึ้น ก็อาจทำให้อยากกินของไม่มีประโยชน์เหล่านี้น้อยลงได้
อย่างไรก็ตาม ผลร้ายจากภาวะนอนไม่พอแบบยาวนาน ก็มีหลักฐานชัดเจนทางวิทยาศาสตร์การแพทย์มากเกินกว่าจะนำมากล่าวถึงได้ทั้งหมด และก็เรียกว่าถ้าเรามีปัญหาร่างกายพิลึกๆ คำถามว่า “คุณพักผ่อนเพียงพอหรือไม่?” จะเป็นคำถามแรกที่หมอถามเราด้วยซ้ำ
ส่วนใครอยาก ‘หาทำ’ แบบจับต้องได้ ว่าการนอนไม่พอมีผลอย่างไรกับร่างกายเราได้บ้าง ถ้ามีนัดตรวจสุขภาพ ลอง ‘นอนไม่พอ’ ก่อนไปตรวจดู น่าจะ ‘เห็นผล’ ของการนอนไม่พอตั้งแต่ค่าความดันโลหิตที่จะสูงกว่าปกติ เป็นต้น