เปิดโลกทัศน์ทำความรู้จัก เทศกาลไหว้พระจันทร์ ตำนานที่หลายคนไม่เคยรู้

เทศกาลไหว้พระจันทร์ เฉลิมฉลองวัฒนธรรมจีน พิธีกรรมที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน ในคืนวันเพ็ญเดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติ

ใกล้เข้ามาแล้วสำหรับ เทศกาลไหว้พระจันทร์ ปี 2565 ซึ่งตรงกับวันที่ 10 กันยายน 2565 เป็นคืนวันเพ็ญเดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติ วันนี้ ไบร์ท ทูเดย์ (Bright Today) จะพาทุกคนมาทำความรู้จัก เทศกาลไหว้พระจันทร์ มีความเป็นมามีสำคัญอย่างไรบ้าง และถ้าพูดถึง เทศกาลไหว้พระจันทร์ ก็ต้องนึกถึง ขนมไหว้พระจันทร์ เป็นอย่างแรก ทำไมต้องมีขนมสำหรับไหว้พระจันทร์ ไปหาคำตามกันเลย..

• เริ่มแล้ว! กฏหมายจราจรฉบับใหม่ บังคับใช้แล้ววันนี้ 5 ก.ย. 65

• บิดเปิดผี Hellraiser ฉบับ Reboot ไอ้หัวตะปู เตรียมกลับมาบิดสยองอีกครั้งทาง Disney+

• สรยุทธ สวนทันควันเพจดังแซววันนี้อ่านข่าวทำไมไม่เสื้อ ลิเวอร์พูล

เทศกาลไหว้พระจันทร์

เทศกาลไหว้พระจันทร์ หรือ เทศกาลกลางฤดูใบไม้ร่วง เป็นเทศกาลที่มีความสำคัญสำหรับคนจีนมากเป็นอันดับสองรองจากเทศกาลตรุษจีน ตามวัฒนธรรมจีนมีขึ้นในกลางฤดูใบไม้ร่วง เพื่อเฉลิมฉลองการเก็บเกี่ยว จะมีขึ้นในคืนวันเพ็ญเดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติ (กันยายนตามปฏิทินสากล)

ในเทศกาลนี้ ชาวจีนจะเฉลิมฉลองด้วยการไหว้ดวงจันทร์ในเวลากลางคืน ในบางประเทศ เช่น สิงคโปร์ เวียดนาม จะจัดเป็นประเพณีใหญ่ มีการเฉลิมฉลองด้วยโคมไฟสีแดงเป็นสีสันยามค่ำคืน หรือบางแห่งอาจมีการเชิดมังกรด้วย ทั้งนี้จะมีชื่อเรียกต่างกันออกไปตามแต่ท้องถิ่น

นอกจากนี้แล้ว ยังมีขนมชนิดหนึ่ง เรียกว่า ขนมไหว้พระจันทร์ (月饼) ที่มีสันฐานกลมคล้ายขนมเค้ก ทำจากแป้ง มีไส้ต่างๆเป็นธัญพืช ใช้เซ่นไหว้และรับประทานกันจนเป็นเอกลักษณ์สำหรับเทศกาลนี้

พิธีไหว้พระจันทร์

การไหว้พระจันทร์เป็นหนึ่งในพระราชพิธีประจำปีสำคัญ ควบคู่กับการบวงสรวงฟ้า ดิน พระอาทิตย์ และเทพเจ้าแห่งการเกษตรทุกปี เพื่อความอุดมสมบูรณ์ของแผ่นดิน

ในสมัยรัชกาลหมิงซื่อจง แห่งราชวงศ์หมิง ทรงมีพระราชศรัทธาพิเศษอย่างยิ่งยวดในลัทธิเต๋า โดยโปรดให้สร้างเย่วถาน ขึ้นทางทิศตะวันตก ณ ตรงประตู ฟู่เฉิงเหมิน เพื่อใช้ในการพระราชพิธี พิธีไหว้พระจันทร์ โดยเฉพาะ โดยเย่วถานแห่งนี้ได้ใช้ในพระราชพิธี พิธีไหว้พระจันทร์ ตลอดมาในสมัยราชวงศ์ชิง จนระบบราชสำนักจีนโบราณสิ้นสุด

ในพระราชพิธีไหว้พระจันทร์จักรพรรดิจะทรงฉลองพระองค์สีขาวนวล ทรงพระประคำรอบพระศอ โดยการบูชาพระจันทร์นั้นจะเสด็จพระราชดำเนินไปยามค่ำ ประมาณ 6 โมงเย็นถึง 1 ทุ่ม โดยเน้นสิ่งสำคัญที่สุดในพิธีคือ ขนมไหว้พระจันทร์จำนวนมาก และหลังจากเสร็จพระราชพิธีบวงสรวงแล้วจะทรงพระราชทานขนมไหว้พระจันทร์แด่พระมเหสีและพระบรมวงศ์ทั้งปวง ตลอดจนนางข้าหลวงและขันทีชั้นล่างและเฉลิมฉลองอย่างเป็นพิเศษ

ตำนานไหว้พระจันทร์

• ในส่วนของชาวบ้านเกี่ยวกับเทพปกรณัมจีนที่เล่าถึง เทพธิดาแห่งดวงจันทร์ นามว่า “ฉางเอ๋อ” (嫦娥) ซึ่งเป็นหญิงคนรักของโฮวอี้ นักยิงธนูแห่งสวรรค์ ที่ใช้ธนูยิงดวงอาทิตย์ตกลงไปถึง 9 ดวงจากทั้งหมด 10 ดวง ซึ่งเป็นการกระทำที่ฝ่าฝืนบัญชาสวรรค์ จึงโดนลงทัณฑ์ให้ไปใช้ชีวิตธรรมดาเช่นมนุษย์ทั่วไปบนโลกมนุษย์กับฉางเอ๋อ แต่แล้วโฮวอี้ก็ถูกคนสนิททรยศฆ่าตาย ส่วนฉางเอ๋อนางได้ดื่มน้ำอมฤตเพื่อที่จะมีชีวิตอมตะ แล้วเหาะกลับไปยังดวงจันทร์อีกครั้งตามลำพังด้วยความเศร้า
  

• อีกหนึ่งตำนาน ในยุคของฮั่นเหวินตี้ (漢文帝) แห่งราชวงศ์ฮั่น ได้ทรงพระสุบินว่า พระองค์ลอยขึ้นไปเที่ยวชมพระราชวังบนดวงจันทร์ และได้พบกับฉางเอ๋อกำลังร่ายรำอยู่อย่างงดงาม ในสุบินนั้น พระองค์ทรงเพลิดเพลินและเกษมสำราญเป็นอย่างยิ่ง กระทั่งเมื่อตื่นพระบรรทมและโปรดให้สุบินนั้นเป็นความจริง จึงมีรับสั่งให้นางสนมแต่งตัวและร่ายรำเลียนแบบเทพธิดาฉางเอ๋อที่พระองค์ได้พบเจอมา จนแพร่หลายไปสู่ราษฎรและเป็นประเพณีมา ซึ่งในอดีต ชาวจีนโดยเฉพาะหญิงสาวจะสวดขอพรจากฉางเอ๋อเพื่อที่ขอให้มีความเยาว์วัยและงดงามตลอดไปดุจดั่งนาง

ขนมไหว้พระจันทร์

เป็นของที่ใช้สำหรับเซ่นไหว้ดวงจันทร์ นับเป็นของสำคัญที่ใช้ในเทศกาลนี้ ลักษณะของขนมมีทรงกลม คล้ายขนมเค้ก ทำจากแป้งนวด แล้วกดใส่แป้นพิมพ์ที่มีลวดลายต่าง ๆ จากนั้นนำไปอบ และเคลือบผิวหน้าด้วยน้ำเชื่อม ภายในบรรจุไส้ต่าง ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นธัญพืชต่าง ๆ อาทิ ทุเรียน, เมล็ดบัว, แมคคาเดเมีย, พุทราจีน เป็นต้น แต่ปัจจุบันก็ได้มีดัดแปลงใส่เนื้อสัตว์ต่าง ๆ เข้าไป เช่น กุนเชียง, ไข่เค็ม, หมูแฮม, หมูแดง, หมูหยอง เป็นต้น

• ความเป็นมาของ ขนมไหว้พระจันทร์ คือ ในยุคปลายราชวงศ์หยวน ที่ชาวฮั่นถูกปกครองอย่างกดขี่โดยชาวมองโกล ชาวฮั่นเมื่อต้องการจะก่อกบฏต่อต้าน ด้วยการแอบสอดจดหมายไว้ในขนมชิ้นนี้ แล้วนำไปแจกจ่ายให้กับทุกบ้าน ในจดหมายมีข้อความว่า คืนนี้ในเวลายาม 3 จงสังหารทหารมองโกลพร้อมกัน อันนำมาซึ่งเอกราชของชาวฮั่น จนกลายเป็นประเพณีการรับประทานและไหว้ขนมไหว้พระจันทร์ในปัจจุบัน

• ปัจจุบัน ขนมไหว้พระจันทร์ ได้มีผู้ผลิตและจำหน่ายมากมายหลายแห่ง ได้มีการดัดแปลงใส่ไส้ต่าง ๆ เพิ่มขึ้นจากในอดีตมาก เช่น ช็อคโกแล็ต, ชาเขียว, คัสตาร์ด, อัลมอนด์ เป็นต้น หรือดัดแปลงไปเป็นแบบต่าง ๆ เช่น ดัดแปลงคล้ายขนมโมจิ หรือไอศกรีม และกลายมาเป็นธุรกิจสำคัญที่มีมูลค่าการตลาดและการแข่งขันสูงมากในช่วงเทศกาลนี้ในแต่ละปี

ในมาเลเซีย ขนมไหว้พระจันทร์เรียกว่า กูอิฮ์ บูลัน มีหลายไส้เช่นเดียวกับขนมไหว้พระจันทร์ในไทย

ขอบคุณข้อมูล : วิกิพีเดีย

ติดตามข่าวสาร Bright Today ช่องทางอื่น ๆ

Website : BRIGHT TODAY
Facebook : BRIGHT TV
Line Today : BRIGHT TODAY