เยาวชนชวนจ้องปม ‘เหมืองแร่แรร์เอิร์ธ’ แนะ 'ใครก่อมลพิษ เป็นผู้จ่าย' เล่าอินไซด์ปล่อยยาฯ-ลักวัวชาวบ้าน

เยาวชน แนะ เขียนไว้ในรัฐธรรมนูญใหม่ ให้ ‘ผู้ก่อมลพิษ เป็นคนจ่าย’ ชวนจ้อง ‘เหมืองแร่แรร์เอิร์ธ’ เล่าอินไซด์ปมบริษัทได้สัมปทานทำเหมือง ปล่อยยาเสพติด-ลักวัวชาวบ้านไปย่างกิน

เมื่อวันที่ 21 เมษายน เวลา 13.00 น. ที่โรงแรมเบสท์เวสเทิร์น จตุจักร กรุงเทพฯ แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย เปิดเผย ‘รายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนทั่วโลก ประจำปี 2568/69’

โดยเวลา 13.15 น. น.ส.พุทธณี กางกั้น ประธานกรรมการ แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย, มอนต์เซ เฟอร์เรอร์ ผู้อำนวยการร่วมระดับภูมิภาค แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล และ น.ส.เพชรรัตน์ ศักดิ์ศิริเวทย์กุล ผู้จัดการฝ่ายรณรงค์ แอมเนสตี้ฯ ประเทศไทย

ต่อด้วยเวทีเสวนา ’Voice of Rights: แม้ถูกปิดเสียง ถูกละเมิดสิทธิ แต่ยังยืนหยัดเคียงข้างสิทธิมนุษยชน‘ โดย นางอังคณา นีละไพจิตร สมาชิกวุฒิสภา และผู้หญิงนักปกป้องสิทธิมนุษยชน, น.ส.พรชิตา ฟ้าประทานไพร เยาวชนผู้ปกป้องสิทธิชนเผ่าพื้นเมืองและสิทธิชุมชน, น.ส.ปฐมพร แก้วหนู หัวหน้าโครงการฟรีด้อมบริทจ์ และ นายจำนงค์ หนูพันธ์ ประธานขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (พีมูฟ) ดำเนินรายการโดย นายอภิสิทธิ์ ดุจดา

ในตอนหนึ่ง น.ส.พรชิตา ฟ้าประทานไพร ในฐานะตัวแทนพี่น้องชาติพันธุ์ ในหมู่บ้านกะเบอดิน ใน อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ กล่าวถึงปัญหาการขอสัมปทานเหมืองแร่ คนรุ่นใหม่จึงลุกขึ้นมาเก็บข้อมูล ในปี 2563-2564 เพื่อต่อสู้กับหน่วยงานรัฐ รวมถึงใช้กระบวนการยุติธรรม เช่น ฟ้องศาลปกครอง เพื่อเพิกถอน EIA ซึ่งปัจจุบันศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว เท่ากับว่า บริษัท ไม่สามารถดำเนินการอะไรต่อได้ จนกว่าจะมีคำสั่งเป็นอื่น

ช่วงปี 2568-2569 ที่ผ่านมา แม้ไม่มีสถานการณ์ใดเกิดขึ้น แต่ในทางปฏิบัติเรารู้สึกว่า ฝ่ายบริษัท (ผู้จัดการบริษัทแห่งหนึ่ง) ได้คุกคาม ติดตามในเพจสื่อสารสาธารณะที่ชุมชนจัดทำขึ้น รวมถึงคุกคามพื้นที่ส่วนตัว เช่น แอดเพื่อน หรือทักข้อความมา แม้จะดูไม่รุนแรง แต่สร้างความกังวลใจในความปลอดภัย ซึ่งส่วนใหญ่มาจากทุน พยายามให้ชุมชนสยบยอมต่อข้อเสนอ

น.ส.พรชิตากล่าวต่อว่า จากการต่อสู้ มีคนถูกดำเนินคดี ในช่วงปี 2562 ที่ผ่านมา มีโครงการเหมืองแร่ถ่านหิน ที่อมก๋อย ซึ่ง 4 คนเป็นนักศึกษา ม.แม่โจ้ อีก 2 คนเป็นตัวแทนชาวบ้าน อีก 1 คน เป็นนักวิชาการอิสระ ทำให้ถอยห่างจากขบวนการต่อสู้ เพื่อไม่ให้กระทบกับครอบครัว เป็นต้น

หลังจากกระบวนการต่อสู้ เราใช้กลยุทธ์ที่ค่อนข้างเซฟตัวเอง หลังมีการฟ้องปิดปากนักปกป้องสิทธิ เราก็ต้องประเมินความเสี่ยงมากขึ้น เช่น ไม่เอ่ยชื่อบริษัท หรือเวลาออกไปข้างนอก ก็แจ้งคนที่ไว้ใจได้ คอยบอกว่า ตอนนี้ถึงหรือยัง

โดยในช่วงปี 67-68 แม้มีคำสั่งศาลให้คุ้มครอง แต่ก็ยังพบว่า มีทนายความทักแชทมาหาบ่อยครั้ง (ให้รู้ว่ายังจ้องอยู่) ทำให้รู้สึกว่าไม่ปลอดภัย

น.ส.พรชิตายังกล่าวถึงกรณี ชาวบ้านกะเบอดิน ที่ออกมาผลักดันส่งเสียงว่าไม่เห็นด้วยกับโครงการพัฒนาของรัฐ ก็มีผู้ถูกฟ้อง แม้จะอยู่ในการคุ้มครอง (ระหว่างสู้คดี) ก็ตาม

น.ส.พรชิตา ยังกล่าวทิ้งท้ายด้วยว่า อยากให้ช่วยกันเรียกร้องปกป้องคุ้มครองนักสิทธิฯ และอยากให้ผลักดัน แผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (NAP) ให้ ‘ผู้ก่อมลพิษ เป็นผู้จ่าย’ รวมถึง เสนอให้บริษัทเป็นผู้รับผิดชอบ ระบุเรื่องสิทธิสิ่งแวดล้อมที่ดี ให้มีบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

“เราไม่อยากเห็น การถูกละเมิดสิทธิ เพียงเพราะตั้งอยู่ในเขตแร่สำคัญ ทุกคนมีสิทธิในเสรีภาพและความมั่นคง” น.ส.พรชิตากล่าว

โดยยังกล่าวถึง เหมืองแร่ฟลูออไรด์ ที่ อ.แม่ลาน้อย จ.แม่ฮ่องสอน เกิดขึ้นตั้งแต่เมื่อ 30 ปีที่แล้ว มีการใช้และปล่อยยาเสพติดเพิ่มขึ้นในชุมชน ขโมยเอาวัวในชุมชนมาย่างกิน เป็นต้น แม้เหมืองถูกสั่งปิดตัวไป แต่ยังมีความพยายามจะกลับมาดำเนินการอีกครั้ง

“การให้สัมปทานเรื่องเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ เห็นนายกฯ ของเราไปเซ็น MOU อยากให้ติดตามสถานการณ์นี้อย่างมาก” น.ส.พรชิตากล่าวทิ้งท้ายถึงสิ่งที่ต้องจับตาในปีนี้

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : เยาวชนชวนจ้องปม ‘เหมืองแร่แรร์เอิร์ธ’ แนะ ‘ใครก่อมลพิษ เป็นผู้จ่าย’ เล่าอินไซด์ปล่อยยาฯ-ลักวัวชาวบ้าน

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th