ไม่ผิดถ้าไม่สุขเหมือนคนอื่น นักจิตบำบัดเผย 4 สาเหตุ ทำไมบางคนเศร้าช่วงเทศกาล
หลังจากที่ทุ่มเทแรงกายแรงใจและเหน็ดเหนื่อยมาตลอดทั้งปี ‘เทศกาล’ จึงเป็นช่วงเวลาแห่งความสุขที่ใครๆ ล้วนรอคอย บ้างก็อาจรอคอยของขวัญ บ้างก็อาจรอคอยการกลับมารวมตัวกันอีกครั้งของครอบครัวหรือเพื่อนฝูง เพื่อเฉลิมฉลองและฟื้นฟูหัวใจให้พร้อมก้าวสู่ปีต่อไปได้อย่างงดงาม
.
อย่างไรก็ตาม จากคำบอกเล่าของ ‘เอมี่ โมริน (Amy Morin)’ นักจิตบำบัดและผู้ดำเนินรายการพอดแคสต์ Mentally Stronger อธิบายว่า แม้เทศกาลจะเป็นช่วงเวลาสุขสันต์หรรษา แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า บางคนอาจต้องประสบกับความท้าทายทางอารมณ์ (Emotional Challenges) ที่ทำให้เกิดความรู้สึกเชิงลบที่แตกต่างกันออกไป เช่น หงุดหงิด เหงา ซึมเศร้า เป็นต้น
.
ยิ่งเห็นว่าคนรอบตัวดูมีความสุขมากกว่าที่เคย ความรู้สึกเชิงลบต่างๆ ก็อาจทวีความรุนแรงขึ้นได้ จนส่งผลให้จำนวนคำขอเข้ารับการบำบัดสุขภาพจิตมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นในทุกๆ ปี
.
แล้วอะไรคือสาเหตุของความรู้สึกแย่ๆ ในช่วงเวลาดีๆ อย่างช่วงเทศกาลกัน?
.
.
4 สาเหตุที่ทำให้คนซึมเศร้าในช่วงเทศกาล
.
หลังจากได้สังเกตปรากฏการณ์ทางอารมณ์ของผู้เข้ารับการบำบัดในช่วงเทศกาลมาหลายปี โมรินจึงระบุว่า การที่คนซึมเศร้าในช่วงเทศกาลนั้นอาจเกิดจาก 4 สาเหตุ ดังต่อไปนี้
.
1. ความเหงาและความรู้สึกโดดเดี่ยว ยิ่งกับคนที่อาศัยอยู่ห่างไกลจากครอบครัว คนรัก หรือพบกับความสูญเสีย ก็จะยิ่งซึมเศร้าได้ง่ายขึ้น เพราะจากวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Perspectives on Psychological Science เผยว่า ความเหงากับความโดดเดี่ยวนั้นมีความเชื่อมโยงกับอาการซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญ
.
ซึ่งแม้แต่คนที่เข้าร่วมงานสังสรรค์หรืออยู่ท่ามกลางผู้คนมากมายในช่วงเทศกาลก็อาจรู้สึกโดดเดี่ยวเหมือนอยู่ตัวคนเดียวและไม่มีใครได้เช่นกัน
.
2. ความเครียดทางการเงิน เมื่อพูดถึงเทศกาล คนส่วนใหญ่ก็อาจรู้สึกว่าตัวเองจะต้องซื้อของขวัญ จัดงานเลี้ยง หรือเดินทางไปเยี่ยมคนที่รัก ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนแล้วแต่ต้องใช้เงินจำนวนไม่น้อย จนอาจก่อให้เกิดแรงกดดันทางการเงินได้ในภายหลัง
.
ยิ่งหากกำลังประสบปัญหาทางการเงินอยู่แล้ว แรงกดดันที่ทำให้รู้สึกว่าต้องตอบสนองความคาดหวังของผู้อื่นในช่วงเทศกาลขณะรับมือกับสภาพการเงินไปด้วย ก็อาจทำให้หลายคนรู้สึกผิด รับรู้ได้ถึงความขาดแคลน และเกิดเป็นอาการซึมเศร้าได้
.
3. ความคาดหวัง ตามสื่อโซเชียลมีเดีย โฆษณา หรือแคมเปญต่างๆ อาจทำให้ใครๆ ต่างวาดภาพและวางแผนสิ่งที่ต้องการหรือกิจกรรมที่อยากทำในช่วงเทศกาลเอาไว้อย่างสมบูรณ์แบบ แต่เมื่อแผนที่วางไว้ไม่เป็นไปตามคาดเหมือนคนอื่น เช่น อยากจัดปาร์ตี้ฉลองแต่เงินไม่พอ เราก็อาจผิดหวัง รู้สึกเหมือนตัวเองทำได้ไม่ดีพอจนซึมเศร้าได้
.
ซึ่งจากวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Happiness Studies เผยว่า คนที่ตั้งมาตรฐานสิ่งที่ต้องทำในช่วงเทศกาลสูงเกินไปมักจะมีความพึงพอใจที่ลดน้อยลงเรื่อยๆ ตลอดช่วงเทศกาล ยิ่งรู้สึกว่าต้องดำเนินชีวิตในช่วงเทศกาลให้เป็นไปตามบรรทัดฐานในอุดมคติเท่าไร ก็ยิ่งรู้สึกท้อแท้ ห่อเหี่ยวใจยิ่งขึ้น
.
4. ความโศกเศร้าเสียใจกับอดีตหรือสิ่งที่รัก จากงานวิจัยในวารสาร Death Studies เผยว่า คนที่เผชิญกับการสูญเสียในช่วงเวลาที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรมอย่างช่วงเทศกาล จะมีแนวโน้มประสบกับความทุกข์ทางอารมณ์ที่เพิ่มขึ้น เนื่องจากช่วงเทศกาลมักจะกระตุ้นให้หวนนึกถึงความทรงจำดีๆ ในอดีต
.
ยกตัวอย่างเช่น หากเคยใช้เวลาดีๆ กับคนที่รักในช่วงเทศกาล แต่ ณ ปัจจุบันกลับไม่ได้มีคนที่รักอยู่ข้างกายเหมือนในอดีตแล้ว เทศกาลก็จะเป็นเหมือนเครื่องเตือนใจที่ตอกย้ำความรู้สึกของการสูญเสียคนที่รักไป จึงอาจทำให้ความเศร้าทวีความรุนแรงยิ่งขึ้นได้
.
.
รับมือกับความเศร้าช่วงเทศกาล
.
โมรินแนะนำว่า ถ้าช่วงเทศกาลส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิต ทุกคนสามารถดูแลรักษาจิตใจและจัดการความเศร้าได้ด้วยการกำหนดขอบเขตให้ตัวเอง กล่าวคือ หากการมีส่วนร่วมในเทศกาลทำให้รู้สึกลำบากใจ ให้เราปฏิเสธออกไปอย่างชัดเจน เพราะการปฏิเสธถือเป็นวิธีปกป้องสุขภาพจิตของตัวเองรูปแบบหนึ่ง
.
นอกจากนี้ ทุกคนควรปฏิบัติต่อตัวเองอย่างเมตตา โดยการแสดงความเห็นอกเห็นใจต่อตนเอง ยอมรับอารมณ์ความรู้สึกเชิงลบที่เกิดขึ้นโดยไม่ตัดสินหรือเปรียบเทียบกับคนอื่น อย่างไรก็ตาม หากรู้สึกว่าไม่สามารถจัดการกับอาการซึมเศร้าหรือความรู้สึกเชิงลบอื่นๆ ได้ การพูดคุยหรือรับคำปรึกษากับแพทย์ นักบำบัด หรือผู้เชี่ยวชาญก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยได้
.
.
การประสบกับความท้าทายทางอารมณ์ในช่วงเทศกาลเป็นเรื่องปกติที่ใครๆ ก็เป็นได้ ฉะนั้น ทุกคนควรระลึกไว้เสมอว่า เทศกาลก็เป็นเพียงช่วงเวลาหนึ่งเท่านั้น เราควรปฏิบัติตัวในช่วงเทศกาลให้สอดคล้องกับความต้องการของตัวเอง ไม่ใช่ปฏิบัติตามความคาดหวังหรือสิ่งที่สังคมมองว่าเหมาะสม เพียงแค่เรายอมรับอารมณ์ความรู้สึกเชิงลบเหล่านั้น พร้อมหาวิธีเยียวยา จิตใจของเราก็จะกลับมาแข็งแกร่งเหมือนเดิมได้ในที่สุด
.
.
อ้างอิง
- 4 Reasons You Might Feel More Depressed During the Holidays : Amy Morin, Psychology Today - https://bit.ly/3VRgAF4
.
.
#trend
#psychology
#missiontothemoon
#missiontothemoonpodcast