ตระการตา เครื่องกระดาษพระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ จุดเริ่มต้นโครงการพระราชดำริในสมเด็จพระพันปีหลวง

วันที่ 16 มิ.ย. 69 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ ไปในการบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน (พิธีกงเต๊ก) ในพิธีสรงน้ำพระวิญญาณและพิธีข้ามสะพานโอฆสงสาร ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ของคณะนายเจริญ สิริวัฒนภักดี พร้อมครอบครัวสิริวัฒนภักดี และกลุ่มธุรกิจในเครือ ณ บริเวณพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

สิ่งสำคัญในการประกอบพิธีบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน หรือ กงเต๊ก คือเครื่องกระดาษได้รับการออกแบบอย่างงดงาม สมพระเกียรติ นำงานฝีมือมาผสานวิถีแห่งพุทธศาสนาเถรวาทกับมหายาน ตามคติความเชื่อของคนไทยเชื้อสายจีน สะท้อนความกตัญญูกตเวทีต่อผู้มีพระคุณหรือบุคคลสำคัญที่ล่วงลับให้ได้รับความสงบ สุคติ และพ้นจากทุกข์ในภพภูมิทั้งปวง ประกอบด้วย พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ สถานที่ประทับแรมแปรพระราชฐาน ในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จฯ มาทรงงานและเยี่ยมเยียนราษฎรในเขตภาคเหนือ ทั้งยังเป็นจุดเริ่มต้นโครงการพระราชดำริ โครงการศิลปาชีพ เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตให้แก่พสกนิกรบนพื้นที่สูง ตลอดจนรับรองพระราชอาคันตุกะที่เข้ามาเจริญสัมพันธไมตรีกับไทย

ฉลองพระองค์ผ้ามัดหมี่โจงกระเบน เป็นฉลองพระองค์ผสมผสานไทยตัดเย็บจากผ้าไหมและผ้าไหมมัดหมี่อันเป็นผ้าพื้นเมืองภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย ออกแบบโดยห้องเสื้อบัลแมง โดยนายอีริก มอร์เทนเซน ช่างตัดเย็บและนักออกแบบชาวเดนมาร์ก สะท้อนพระอัจฉริยภาพของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการผสมผสานผ้าไหม เข้ากับแฟชั่นตะวันตกได้อย่างมีรสนิยม และเปี่ยมด้วยอัตลักษณ์ เป็นการส่งเสริมผ้าไทยอย่างกว้างขวางมาจนถึงปัจจุบัน โดยทรงฉลองพระองค์นี้ ณ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ จังหวัดเชียงใหม่ ใน พ.ศ. 2527

ฉลองพระองค์ผ้าชาวไทยภูเขา โดดเด่นด้วยการนำผ้าชาติพันธุ์ต่างๆ ทางภาคเหนือของประเทศไทย เช่น ผ้าชาวไทยภูเขาเผ่าเมี่ยน (เย้า) และเผ่าม้ง มาตัดเย็บร่วมกับผ้าฝ้ายและผ้าลูกไม้ สะท้อนการสนับสนุนหัตถศิลป์ของพสกนิกรในแต่ละภูมิภาคผ่านฉลองพระองค์ โดยฉลองพระองค์นี้ทรงในวโรกาสเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานไปประทับแรม ณ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ ระหว่างการเสด็จเยี่ยมราษฎรในภาคเหนือ พ.ศ. 2517 โดยเป็นพระฉายาลักษณ์ฝีพระหัตถ์ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงฉายเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2517 ณ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์

ฉลองพระองค์ชุดไทยศิวาลัย เป็นหนึ่งในชุดไทยพระราชนิยม 8 แบบ ซึ่งมาจากพระที่นั่งศิวาลัยมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง เป็นชุดไทยที่เป็นทางการใช้ในโอกาสพิเศษที่กำหนดใช้แต่งกายเต็มยศ และเหมาะกับเวลาอากาศค่อนข้างเย็น ด้านบนเป็นฉลองพระองค์แขนท่อนกระบอก คอกลมผ่าหลัง ที่ทำเป็นจีบจากผ้ายกห่มผ้าทรงสะพักหรือผ้ากรองทองทับฉลองพระองค์อีกชั้นหนึ่ง โดยไม่มีแผลจีบพื้นก่อน โดยฉลองพระองค์นี้ทรงเมื่อครั้งสมเด็จพระเจ้าเฟรเดอริกที่ 9 และสมเด็จพระราชินีอินกริดแห่งเดนมาร์ก เสด็จพระราชดำเนินเยือนไทยอย่างเป็นทางการ ระหว่างวันที่ 12-24 มกราคม พ.ศ. 2505 และเสด็จพระราชดำเนินเยือนพระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ด้วย

ฉลองพระองค์ชุดไทยเรือนต้นสีส้มมะปราง เป็นฉลองพระองค์เสื้อคอกลมแขนกระบอกสามส่วน ผ่าอกติดกระดุม 5 เม็ด ส่วนพระภูษาทรง เป็นผ้าซิ่นถุงสำเร็จลายริ้วขวางสีส้มสลับสีเขียวขี้ม้า ตัดจากผ้าซิ่นสันกำแพงของเชียงใหม่ ถือเป็นชุดไทยพระราชนิยมที่ลำลองที่สุดจากทั้งแปดแบบ ชื่อชุดมีที่มาจากพระตำหนักเรือนต้นในพระราชวังดุสิตและเป็นต้นแบบให้กับเครื่องแบบพนักงานต้อนรับสตรีบนเครื่องบินของสายการบินไทย ซึ่งในเวลาต่อมาพระฉายาลักษณ์นี้ทรงฉาย ณ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ เมื่อราว พ.ศ. 2506

ฉลองพระองค์สูตรสากลทรงงานสีเบจ พร้อมพระมาลา สีเข้าชุด เป็นรูปแบบฉลองพระองค์ทรงเมื่อมีพระราชกิจเสด็จฯ ไปยังถิ่นทุรกันดารในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย ฉลองพระองค์นี้ทรงเมื่อครั้งโดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วย สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ไปทอดพระเนตรโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยชันตามพระราชดำริ จ.สระแก้ว เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2521

รวมทั้ง กระเป๋าย่านลิเภา เครื่องศิราภรณ์ เครื่องกระดาษข้าราชบริพาร มหาดเล็ก เครื่องราชูปโภค พระคลังทอง พระคลังเงิน ภูเขาทอง ภูเขาเงิน หีบทอง หีบเงิน รถยนต์พระที่นั่ง Rolls-Royce Phantom VI รถยนต์พระที่นั่งองค์หลักอันงามสง่าในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจต่างๆ ในหลากหลายโอกาส รถยนต์พระที่นั่ง Volkswagen Caravelle T4 V6 2.8 (2001) สมญานามรถเจมส์บอนด์ พระราชพาหนะทรงงานและรถยนต์พระที่นั่งในการอัญเชิญพระบรมศพ และพระศพ รถยนต์พระที่นั่ง Mercedes Benz 300SL Gullwing ปี 1955 รถสปอร์ตแห่งศตวรรษในพระบรมฉายาลักษณ์ประวัติศาสตร์ เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง UH-N (Huey) พระราชพาหนะ ในการเสด็จฯ เยี่ยมราษฎรในพื้นที่ป่าเขาหรือชายแดนอันห่างไกลซึ่งรถยนต์พระที่นั่งไม่สามารถเข้าถึงได้ ทรงบำบัดทุกข์บำรุงสุขให้กับประชาราษฎร์ทั่วทุกภูมิภาค ไม่มีท้องถิ่นใดของพื้นแผ่นดินไทยที่ยังไม่เคยเสด็จฯ ไปถึง และรถยนต์พระที่นั่ง Jeep Grand Wagoneer เป็นรถยนต์พระที่นั่งที่ทรงใช้ในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจในถิ่นทุรกันดารเป็นหลัก สะท้อนถึงพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้