สหภาพโซเวียต แล้ว "โซเวียต" แปลว่าอะไร?
สหภาพสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต (Union of Soviet Socialist Republics: USSR) หรือที่รู้จักในชื่อ "สหภาพโซเวียต" เป็นหนึ่งในมหาอำนาจที่ทรงอิทธิพลที่สุดในศตวรรษที่ 20 ซึ่งมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์โลกทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และการทหาร
แต่เชื่อเลยว่า น่าจะมีหลายคนที่สงสัยว่า คำว่า "โซเวียต" (Soviet) ที่ปรากฏในชื่อของสหภาพโซเวียต มีความหมายว่าอะไร ดังนั้นในบทความนี้ แอดมินจะมาอธิบายแบบคร่าว ๆ กัน
คำว่าโซเวียต มาจากคำภาษารัสเซีย "совет" (sovet) ที่แปลว่า "สภา" หรือ "ที่ประชุม" ในบริบททางการเมือง คำนี้ใช้เรียกกลุ่มสภาหรือคณะกรรมการที่เกิดจากการรวมตัวของประชาชน โดยเฉพาะแรงงาน เกษตรกร และทหาร เพื่อบริหารจัดการและตัดสินใจในประเด็นต่าง ๆ
โซเวียตเริ่มเป็นที่รู้จักในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะในช่วงการปฏิวัติรัสเซียในปี 1905 ที่มีการจัดตั้งสภาของกรรมกรเพื่อเรียกร้องสิทธิ และต่อต้านการปกครองของราชวงศ์โรมานอฟในตอนนั้น
ขณะที่ในบริบทของสหภาพโซเวียต คำว่าโซเวียต หมายถึงโครงสร้างการปกครองที่อิงตามแนวคิดสังคมนิยม ซึ่งเน้นการบริหารงานโดยสภาที่มาจากประชาชน แทนที่ระบอบกษัตริย์หรือระบบนายทุน ชื่อสหภาพสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต จึงสะท้อนถึงการรวมตัวกันของสาธารณรัฐสังคมนิยมต่าง ๆ ที่ปกครองโดยสภาประชาชนภายใต้อุดมการณ์คอมมิวนิสต์
การก่อตั้งสหภาพโซเวียต มีรากฐานจากการปฏิวัติเดือนตุลาคม 1917 ที่วลาดิเมียร์ เลนิน (Vladimir Lenin) และกลุ่มคอมมิวนิสต์บอลเชวิค (Bolshevik) โค่นล้มรัฐบาลชั่วคราว (Provisional Government) ที่ก่อตั้งขึ้นหลังการปฏิวัติเดือนกุมภาพันธ์ 1917 ที่ซึ่งการปฏิวัติในครั้งนั้น ทำให้ระบอบกษัตริย์ของรัสเซียสิ้นสุดลง
ในปี 1922 สหภาพโซเวียตถูกก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ โดยระยะแรกประกอบด้วย 4 สาธารณรัฐ คือรัสเซีย เบลารุส ยูเครน และทรานส์คอเคเซีย (ต่อมาในปี 1936 ทรานส์คอเคเซียแยกออกเป็นจอร์เจีย อาร์เมเนีย และอาเซอร์ไบจาน)
ในช่วงปี 1924-1929 สหภาพโซเวียตได้ขยายอำนาจเข้าไปในเอเชียกลางในพื้นที่ที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย นำไปสู่การก่อตั้งสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตที่ประกอบด้วย อุซเบกิสถาน เติร์กเมนิสสถาน และทาจิกิสถาน และในปี 1936 ที่มีคาซัคสถาน และคีร์กีซสถาน
ในปี 1940 หลังจากสนธิสัญญาโมโลตอฟ-ริบเบนทรอพ (Molotov-Ribbentrop Pact) ระหว่างสหภาพโซเวียตกับเยอรมนีในปี 1939 สหภาพโซเวียตได้ผนวกดินแดนในยุโรปตะวันออก ที่ประกอบด้วยเอสโตเนีย ลัตเวีย ลิทัวเนีย และมอลโดวา
สหภาพโซเวียตเริ่มต้นด้วย 4 สาธารณรัฐในปี 1922 และค่อย ๆ ขยายจนกลายเป็น 15 สาธารณรัฐในปี 1940 และโครงสร้างนี้ ก็จะคงอยู่จนถึงการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี 1991 นั่นเอง
อ้างอิง
• หนังสือประวัติศาสตร์ยุโรป ฉบับย่อ The History of the Europe in Bite-sized Chunks. เจคอบ เอฟ. ฟีลด์ (เขียน). ณิชาภา ชีวะสุจินต์ (แปล). สำนักพิมพ์ยิปซี 2025
• Christopher Klein. What Countries Were Part of the Soviet Union?. HISTORY. https://www.history.com/articles/what-countries-were-in-soviet-union
• Matt Rosenberg. What Was the USSR and Which Countries Were in It?. ThoughtCo. https://www.thoughtco.com/what-was-the-ussr-1434459