สหรัฐฯ-จีนเปิดโต๊ะถก “AI-แร่หายาก” ปูทางก่อนทรัมป์-สี จิ้นผิง พบกัน 24 ก.ย.
เบสเซนต์ เตรียมหารือเหอ ลี่เฟิงที่นิวยอร์ก จับตาอนาคต AI การส่งออกแร่หายาก และการต่ออายุพักรบภาษีก่อนหมดอายุ 10 พ.ย. ห ก่อนทรัมป์-สี จิ้นผิง เปิดฉากเจรจา 24 ก.ย.
วันที่ 19 กันยายน 2569 เวลา 09.12น. สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐ เตรียมหารือกับ เหอ ลี่เฟิง รองนายกรัฐมนตรีจีน ในนครนิวยอร์กช่วงสุดสัปดาห์นี้ โดยมีประเด็นสำคัญครอบคลุมตั้งแต่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) การค้า แร่หายาก ไปจนถึงประเด็นเศรษฐกิจอื่น ๆ ก่อนการประชุมระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ในวันที่ 24 ก.ย. ที่กรุงวอชิงตัน
การหารือครั้งนี้ได้รับความสนใจเป็นพิเศษ เนื่องจากสหรัฐและจีนถือเป็นสองประเทศสำคัญที่กำลังขับเคลื่อนการพัฒนา AI ขั้นสูงและการนำเทคโนโลยีดังกล่าวไปใช้งานทั่วโลก ขณะที่แร่หายากและแร่สำคัญเป็นวัตถุดิบหลักสำหรับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีหลายประเภท
เบสเซนต์ พร้อมด้วย เจมีสัน เกรียร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) จะพบกับเหอในวันอาทิตย์ที่นครนิวยอร์ก โดยการหารืออาจต่อเนื่องถึงวันจันทร์ในระดับคณะทำงาน และเปิดวาระไว้อย่างยืดหยุ่นเพื่อให้ทั้งสองฝ่ายสามารถหารือประเด็นต่าง ๆ ได้อย่างกว้างขวาง
เกรียร์ระบุว่า รัฐบาลทรัมป์จะยังคงผลักดันความสัมพันธ์ทางการค้ากับจีนให้มีความสมดุลมากขึ้น โดยติดตามการดำเนินการตามข้อตกลงที่ผ่านมา ส่งเสริมการค้าสินค้าที่ไม่อ่อนไหว และเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงตลาดสำหรับเกษตรกร ผู้ผลิต และแรงงานสหรัฐฯ
AI ขึ้นโต๊ะเจรจาสหรัฐ-จีน
หนึ่งในประเด็นที่น่าจับตามองคือ AI โดยเบสเซนต์ระบุว่าการหารือจะครอบคลุมทั้งโมเดลแบบ Open-weight และ Closed-weight
โมเดล Open-weight เปิดให้องค์ประกอบหลักของระบบเข้าถึงได้ต่อสาธารณะ ทำให้ผู้ใช้งานสามารถดาวน์โหลดและปรับแต่งโมเดลสำหรับงานเฉพาะด้านได้ ซึ่งปัจจุบันโมเดลประเภทนี้จากจีนกำลังได้รับความนิยมมากขึ้นในกลุ่มบริษัทสหรัฐ เนื่องจากมีต้นทุนต่ำกว่าโมเดลแบบปิดจากบริษัทเทคโนโลยีสหรัฐ เช่น Anthropic และ OpenAI
เบสเซนต์ระบุว่า สหรัฐยังคงเป็นผู้นำด้าน AI แต่พร้อมหารือกับจีนเพื่อหาทางลดความเสี่ยงร่วมกัน และหลีกเลี่ยงการที่ระบบ AI ของสองประเทศแยกออกจากกันอย่างสิ้นเชิง
ก่อนหน้านี้ เบสเซนต์เสนอให้สหรัฐฯ และจีนกำหนดกรอบป้องกันความเสี่ยง(guardrails) ด้าน AI ร่วมกัน เพื่อป้องกันไม่ให้โมเดลที่มีศักยภาพสูงตกไปอยู่ในมือของกลุ่มที่อาจนำเทคโนโลยีไปใช้ในทางที่เป็นภัย
จับตาต่ออายุพักรบภาษี ก่อนหมดอายุ 10 พ.ย.
นอกจาก AI แล้ว อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือความเป็นไปได้ในการขยายระยะเวลาข้อตกลงพักรบทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีน ซึ่งมีกำหนดหมดอายุในวันที่ 10 พ.ย.
ภายใต้ข้อตกลงดังกล่าว จีนเคยให้คำมั่นว่าจะฟื้นฟูการส่งออกแร่สำคัญและแม่เหล็กแร่หายากให้แก่ผู้ใช้งานในสหรัฐฯ และประเทศอื่น ๆ หลังจากก่อนหน้านี้จีนจำกัดการส่งออกอย่างรุนแรงในช่วงที่สงครามภาษีระหว่างสองประเทศทวีความรุนแรงขึ้น
อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ ระบุว่า การดำเนินการของจีนในประเด็นนี้ยัง ไม่เป็นไปตามระดับที่สหรัฐฯ คาดหวัง ทำให้เรื่องการส่งออกแร่หายากจะถูกหยิบยกขึ้นหารือก่อนการประชุม ทรัมป์-สี จิ้นผิงi
รัฐบาลทรัมป์ยังต้องการให้จีนดำเนินมาตรการเข้มงวดขึ้นในการควบคุมการส่งออกสารตั้งต้นที่ใช้ผลิตเฟนทานิลเข้าสู่สหรัฐฯ
ข้อตกลงพักรบทางการค้ายังจำกัดอัตราภาษีที่รัฐบาลทรัมป์เรียกเก็บจากสินค้าจีนในสมัยที่สองไว้ที่ประมาณ 20% แม้ต่อมาศาลฎีกาสหรัฐฯ จะมีคำวินิจฉัยให้ภาษีบางส่วนที่อาศัยอำนาจตามกฎหมายสถานการณ์ฉุกเฉินเป็นโมฆะ ส่งผลให้รัฐบาลต้องหันไปใช้ฐานอำนาจทางกฎหมายอื่นเพื่อสร้างมาตรการภาษีขึ้นมาใหม่
ปัจจุบันสหรัฐฯ ได้นำภาษีสินค้าจีนอัตรา 12.5% กลับมาใช้อีกครั้งจากข้อกล่าวหาเรื่องการใช้แรงงานบังคับ และกำลังดำเนินการสอบสวนด้านการค้าอีกชุดหนึ่ง เพื่อรับมือกับปัญหากำลังการผลิตส่วนเกินของจีน
ปูทางก่อน ทรัมป์-สี จิ้นผิง เจรจา 24 ก.ย.
ในการพบกันระหว่างทรัมป์และสีเมื่อเดือนพ.ค. จีนให้คำมั่นว่าจะเพิ่มการซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ รวมถึงเครื่องบิน Boeing อย่างน้อย 200 ลำ แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่มีรายละเอียดที่ชัดเจนเกี่ยวกับธุรกรรมดังกล่าว
Wendy Cutler ผู้อำนวยการฝ่ายนโยบายของ Asia Society ในกรุงวอชิงตัน มองว่า ด้วยระยะเวลาเตรียมการที่ค่อนข้างสั้น ความคาดหวังว่าเบสเซนต์และเหอจะสามารถปูทางไปสู่ข้อตกลงใหม่ขนาดใหญ่ในการประชุม Trump-Xi ยังอยู่ในระดับต่ำ
อย่างไรก็ตาม ทั้งสองฝ่ายต่างมีแรงจูงใจที่จะป้องกันไม่ให้ความตึงเครียดทางการค้าปะทุขึ้นอีกครั้ง ดังนั้นเป้าหมายสำคัญของการหารือรอบนี้อาจเป็นการ บริหารความสัมพันธ์และตรวจสอบว่าทั้งสองฝ่ายปฏิบัติตามเงื่อนไขของข้อตกลงพักรบทางการค้าหรือไม่
นอกจากนี้ สหรัฐฯ และจีนยังเคยตกลงเมื่อเดือนพ.ค. ที่จะเริ่มหารือเรื่องการลดภาษีสำหรับสินค้าที่ไม่ถือเป็นยุทธศาสตร์ ภายใต้กลไกที่เรียกว่า “Board of Trade” พร้อมจัดตั้งเวทีลักษณะเดียวกันสำหรับหารือประเด็นการลงทุนโดยเฉพาะ
กระทรวงพาณิชย์จีนระบุว่า เหอจะนำคณะผู้แทนภาคธุรกิจจีนเดินทางเยือนสหรัฐฯ เพื่อเข้าร่วมการหารือด้านเศรษฐกิจและการค้าก่อนการประชุมสุดยอดด้วย สะท้อนความพยายามของทั้งสองฝ่ายในการรักษาช่องทางเจรจา ท่ามกลางความขัดแย้งที่ยังครอบคลุมตั้งแต่ภาษี เทคโนโลยี AI แร่หายาก การลงทุน ไปจนถึงอุตสาหกรรมยานยนต์
อ้างอิง : reuters.com