เพื่อนเป็นซึมเศร้าจะพูดกับเพื่อนยังไงดี บทความนี้มีคำตอบ!

spoil

• อาการของโรคซึมเศร้า เช่น เศร้า หมดแรง นอนหลับยาก การกินผิดปกติ ฯ
• วิธีการพูดกับเพื่อน เช่น คำพูดที่แสดงถึงการพร้อม support เสมอ เราอยู่ตรงนี้นะ
• สิ่งที่ไม่ควรพูด เช่น เดี๋ยวมันก็ผ่านไป Let it go
• สัญญาณของการจบชีวิตตัวเอง เช่น พูดเกี่ยวกับการจบชีวิต สั่งเสีย บอกลา

Trigger warning: บทความนี้มีเนื้อหาอ่อนไหว มีพูดถึงการทำร้ายตัวเอง, การเป็นโรคซึมเศร้า

สวัสดีเพื่อนพ้องน้องพี่ชาว Dek-D.com ทุกคนค่ะ หลายคนอาจกำลังมีข้อสงสัยว่าถ้าเพื่อนเป็นโรคซึมเศร้าเราควรจะต้องพูดหรือแสดงออกกับเพื่อนว่ายังไง บทความวันนี้พี่ณัชชาจะมาแชร์เรื่องนี้ให้ฟัง พร้อมกับความรู้ด้านอื่น ๆ ของโรคซึมเศร้าด้วย มาดูกันเลย!

โรคซึมเศร้า (Major Depressive Disorder)

โรคซึมเศร้า เป็นโรคทางจิตเวชชนิดหนึ่ง เป็นกลุ่มอาการที่มีความสำคัญทางคลินิก(หมายความว่าถ้าป่วยแล้วต้องได้รับการรักษา) เกิดจากการที่บุคคลหนึ่งมีกระบวนการคิด การควบคุมอารมณ์ และพฤติกรรมที่สะท้อนถึงการทำงานที่ผิดปกติในด้านชีววิทยา จิตใจ และพัฒนาการ โดยการที่จะบอกว่าเป็นโรคทางจิตเวชได้ อาการที่เป็นจะต้องส่งผลทำให้คนสูญเสียความสามารถในการใช้ชีวิตสังคม อาชีพ และการใช้ชีวิตประจำวันของตัวเอง(อ้างอิงจาก DHM-5; ระบบการวินิจฉัยโรคของสมาคมจิตแพทย์อเมริกัน)

สาเหตุของโรค

• การทำงานของสารสื่อประสาท3 ชนิดในสมองทำงานผิดปกติ(ลดลง) ได้แก่ Noradrenaline(สมาธิ การตื่นตัว), Serotonin(ความจำ การนอน แรงขับในการใช้ชีวิต) และ Dopamine(แรงขับ ความพอใจ รางวัล)
• ฮอร์โมนแปรปรวนในเพศหญิงช่วงมีประจำเดือนหรือช่วงหลังคลอดที่อาจทำให้มีอาการ Postpartum Depression
• สิ่งแวดล้อมรอบตัวเช่น ถ้าคนรอบข้างเป็นโรคซึมเศร้า อาจจะทำให้เรามีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคซึมเศร้าด้วย หรือการเลี้ยงดูตั้งแต่เด็กจนโตก็มีส่วนเช่นกัน
• เหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความเครียดเช่น สูญเสียสมาชิกในครอบครัว ตกงาน

Noted:ความแตกต่างระหว่างโรคซึมเศร้า กับ อารมณ์เศร้า

• ความเศร้า (Sadness)เป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นได้ทั่วไปในชีวิตประจำวัน โดยมีสาเหตุ เช่น เสียคนรัก มีปัญหาเรื่องเงิน สอบตก ไม่มีงานทำ whatever อะไรก็ได้ที่เข้ามาทำให้รู้สึกเศร้า ซึ่งวิธีทำให้หายก็มีหลายวิธีตามความต้องการของแต่ละคน เช่น ร้องไห้ คุยปรึกษากับเพื่อน เมื่อเวลาผ่านไปอารมณ์เศร้าก็จะหาย
• โรคซึมเศร้าต้องมีอาการเศร้า ทำอะไรก็ไม่สนุกเหมือนเดิม นอนหลับยาก การกินผิดปกติ เหนื่อยเนือยหมดแรง ไม่มีสมาธิ รู้สึกไม่มีค่า รู้สึกอยากจบชีวิตตัวเอง (ซึ่งอาการเศร้าเป็นส่วนหนึ่งในอาการเหล่านั้น) มีอาการมากกว่า 2 สัปดาห์ และอาการส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต

อาการของโรค

คนที่เป็นต้องมีอาการมากกว่าหรือเท่ากับ 5 อาการ ในระยะเวลา 2 สัปดาห์หรือมากกว่า(อ้างอิงตามหลัก DHM-5) มีอาการเป็นช่วง ๆ (บางคนอาจมีอาการช่วงเดียวในชีวิต หรือมีซ้ำหลายช่วงก็ได้) และอาการที่เป็นต้องส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิต จึงจะถือว่าเป็นโรค เช่น ทำงานไม่ได้ เรียนไม่ได้ มีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นแย่ลง ไม่ดูแลตัวเอง

• มีอารมณ์เศร้าอยู่แทบตลอดทั้งวัน เกือบทุกวัน
• หมดความสนใจในเรื่องต่าง ๆ ไม่มีความสุข รู้สึกเบื่อหน่ายกับทุกอย่าง ไม่ค่อยรู้สึกพิเศษ
• มีปัญหาการนอน นอนหลับยาก นอนตื่นระหว่างคืนบ่อยๆ นอนผวา
• น้ำหนักลด กินอาหารได้น้อยลง หรือกินเยอะขึ้น น้ำหนักเพิ่มขึ้น
• ไม่สามารถโฟกัสหรือมีสมาธิได้
• มีความปั่นปวนทางใจ (เช่น กระสับกระส่าย เครียดอยู่ในใจ) หรือการพูด การคิด การเคลื่อนไหวร่างกายที่ช้าลง
• อ่อนแรง หมดพลังงาน บางครั้งก็อยากนอนอยู่เฉยๆ ไม่อยากทำอะไร รู้สึกหมดแรงอยู่ตลอดเวลา
• รู้สึกไม่มีค่า รู้สึกผิด
• มีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง, อยากฆ่าตัวตาย หรือวางแผนไว้

เพื่อนเป็นซึมเศร้าควรทำยังไง

1. เริ่มคุยบอกให้เพื่อนรู้ว่าฉันอยู่ตรงนี้กับเธอนะ แต่จำไว้ว่าเพื่อนอาจจะอยากบอกว่าเขากำลังรู้สึกอะไร แต่อาจจะไม่ได้อยากได้คำแนะนำ (แค่ต้องการคนรับฟัง) ถามคำถามปลายเปิด ถ้าอยู่คนละที่กันก็อาจจะวิดีโอคอลคุยกัน (ควรสบตาตอนที่พูดคุยกับเพื่อนด้วย) และเวลาคุยให้ขึ้นต้นประโยคด้วยคำสรรพนามแทนตัวเรา เช่น เรา ฉัน กู

• ฉันแอบเห็นว่าไปเที่ยวด้วยกันคราวก่อน แกเหมือนดาวน์ ๆ เกิดอะไรขึ้น บอกฉันได้นะ
• ฉันกังวล ฉันเห็นแกเศร้า ๆ ตอนนี้แกกำลังรู้สึกอะไร แกเล่าให้ฉันฟังได้ตลอดนะ
• ฉันเป็นห่วงนะ
• ฉันอยู่กับแกตรงนี้นะ ฉันเข้าใจแกนะว่ามันเหนื่อย มันแย่
• แสดงออกทางร่างกายว่าเรากำลังแคร์ เราใส่ใจ เราสนใจเรื่องที่เพื่อนพูด เราฟังอยู่นะ ทำไปเรื่อย ๆ ให้เพื่อนรับรู้ว่าเราจะอยู่ตรงนี้ หันมาเธอจะเจอฉัน

2. ถามว่ามีอะไรที่เราพอจะช่วยได้บ้างเพื่อนอาจจะรู้สึกว่าจะเป็นภาระ ดังนั้นแสดงออกให้เพื่อนเห็นว่า แกไม่ใช่ภาระ ฉันเต็มใจช่วย

• มีอะไรที่ฉันพอจะช่วยได้บ้างมั้ย
• แกอยากได้คนไปส่งในวันที่นัดเจอหมอมั้ย
• แกอยากได้คนอยู่เป็นเพื่อนมั้ย ฉันจะอยู่กับแก
• อยากไปหาแกจัง ให้ฉันไปหาได้ไหม?
• เห็นตู้เย็นเพื่อนว่าง ก็อาจจะพูดว่า เราไปซื้อของเข้าตู้เย็นกันมั้ย วันนี้ทำอาหารเย็นกินกัน

สิ่งที่ไม่ควรพูด!

• คิดถึงความสุขเข้าไว้สิ ฉันไม่เข้าใจเลยว่าแกจะเศร้ากับเรื่องแค่นี้ทำไม
• ทุกอย่างจะดีขึ้น เดี๋ยวแกก็ดีขึ้น เชื่อฉัน
• ฉันลองกินน้ำตาลแล้วมันทำให้ดีขึ้นเวลาเศร้านะ แกลองดูสิ
• แกก็แค่ต้องผ่านมันไปให้ได้ พยายามมากกว่านี้หน่อยสิ
• มีคนอีกเยอะที่แย่กว่าแก เราทุกคนเคยเจอกับปัญหาเหมือนกันหมด
• ฉันก็เคยเป็นคล้าย ๆ แก ฉันจะเล่าให้ฟัง
• แต่แกดูไม่เหมือนคนเศร้าเลยนะ แกคิดไปเองเปล่า
• ปล่อยมันไปแก let it go เดี๋ยวมันก็ผ่านไปนะ สู้ๆ

3. ไม่ควรพยายามที่จะทำตัวสนุกสนานเกินเหตุเพราะอยากให้เพื่อนหายเศร้าแสดงออกทางอารมณ์แบบเป็นธรรมชาติก็พอ

4. พยายามที่จะไม่พูดหรือเล่าเรื่องอะไรอื่น ๆ เพื่อหันเหความสนใจของเพื่อน

5. อย่ากดดันให้เพื่อนต้องเล่าบางทีเพื่อนอาจจะกำลังคิดหรือใช้เวลาตกตระกอนอยู่กับตัวเองอยู่ หรือเพื่อนอาจจะไม่อยากพูดอะไรออกมาเลยก็ได้ ซึ่งในกรณีนี้ เราก็ควรพยายามทำให้เพื่อนรู้สึกสบายใจในความเงียบที่เกิดขึ้นนั้น เช่น อาจจะนั่งอยู่ข้าง ๆ กอดเพื่อนไว้

• มันไม่เป็นไรเลยนะ การที่แกรู้สึกเศร้า มันไม่เป็นไรเลย
• แกอยากร้องไห้ แกร้องออกมาเลย ไม่เป็นไรเลยนะ
• ฉันจะอยู่กับแกตรงนี้ แกเล่าให้ฟังได้นะ หรือถ้าแกไม่อยากเล่าอะไรก็ไม่เป็นไรเลย ยังไงฉันก็จะยังอยู่กับแก

6. ชวนเพื่อนไปหาหมอบอกเพื่อนว่าการไปหาหมอไม่ใช่เรื่องผิดและไม่ใช่เรื่องที่แย่ หรือช่วยเพื่อนนัดหมอ ช่วยเพื่อนหาจิตแพทย์ ให้กำลังใจ อยู่ข้าง ๆ และช่วยเพื่อนให้ไปหาหมอตามนัด

7. พาเพื่อนออกไปเปิดหูเปิดตาข้างนอก คนที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้ามักชอบเก็บตัวอยู่ในห้องคนเดียว การที่เราพาเพื่อนออกมาสูดอากาศบริสุทธิ์ พาไปเที่ยวเปิดหูเปิดตา ก็เป็นอีกอย่างที่ช่วยคนที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าได้ ทางที่ดีพาเพื่อนออกกำลังกายด้วยกันจะดีมากๆ เลยค่ะ

8. บอกเพื่อนว่าเธอสำคัญนะแกสำคัญกับฉันนะ ฉันรักแก (อาจจะพูดไปต่อด้วยก็ได้ว่าเพื่อนสำคัญกับเรายังไง)

9. บอกว่าเราเข้าใจถ้าเราเข้าใจจริง ๆ ไม่ใช่พูดไปเฉย ๆ

• ฉันอาจจะไม่เข้าใจว่าความรู้สึกที่เกิดขึ้นมันเป็นแบบไหน แต่ฉันอยากจะเข้าใจนะ แกเก่งมากๆ เลยที่ต่อสู้กับมันมาได้ ถ้าเป็นไปได้ให้ฉันอยู่กับแกด้วยคนนะ

10. รักเพื่อนได้ แต่ต้องรักตัวเองด้วยถ้าเพื่อนมีพฤติกรรมรุนแรง เราก็ต้องป้องกันตัวเองให้ปลอดภัย

11. อย่าเปรียบเทียบเพราะเพื่อนอาจจะรู้สึกว่าเรากำลังทำให้เรื่องของเขามันไร้สาระ

สัญญาณการจบชีวิตตัวเอง

• พูดว่าอยากตาย พูดว่าตัวเองเป็นภาระ พูดเกี่ยวกับเรื่องแนว ๆ ว่าไม่มีเหตุผลเลยที่จะมีชีวิตอยู่ต่อ
• มีพฤติกรรมพยายามหาทางจบชีวิตตัวเอง เช่น ค้นหาวิธีการฆ่าตัวตายบนอินเทอร์เน็ต
• แยกตัวออกมาจากครอบครัว เพื่อน แยกตัวออกจากกิจกรรมที่ทำร่วมกัน
• มีการสั่งเสีย โทรหาเพื่อนเพื่อบอกลา มีการทำพินัยกรรมเตรียมไว้
• เคยมีการพยายามฆ่าตัวตายมาก่อน

หวังว่าบทความเรื่องนี้จะเป็นประโยชน์กับทุกคนไม่มากก็น้อย น้อง ๆ คนไหนอยากแชร์วิธีการพูดกับเพื่อนที่เป็นโรคซึมเศร้าก็สามารถคอมเมนต์มาได้เลยนะคะ มาแบ่งปันกัน แล้วพบกันใหม่บทความหน้าค่ะ : )