พิพิธภัณฑ์ V&A ที่ลอนดอนจัดแสดงนิทรรศการ ‘Design 1900 – Now’ ที่ให้งานออกแบบช่วยเล่าชีวิตมนุษย์ตลอดศตวรรษที่ผ่านมา
เรามาถึงจุดนี้ได้ยังไง? หลายคนอาจคิดเมื่อเห็นงานออกแบบแหวกๆ แปลกๆ ในปัจจุบัน แต่ถ้าหากย้อนกลับไปดูบริบท ตั้งแต่ปี 1900 เป็นต้นมา วิถีชีวิต การทำงาน การเดินทาง การบริโภค และการสื่อสารของผู้คนในโลกของเราเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก และหนึ่งในสิ่งที่จะช่วยให้เราเข้าใจการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ก็คืองานออกแบบ หรือ Design
ด้วยเหตุนี้พิพิธภัณฑ์ V&A (Victoria & Albert Museum) ในลอนดอนเลยเปิดห้องแสดงนิทรรศการ ‘Design 1900 – Now’ ที่ปรับปรุงใหม่ จัดแสดงวัตถุ 250 ชิ้นจากคอลเลกชันศิลปะและการออกแบบในศตวรรษที่ 20 และ 21 เพื่อสะท้อนให้เห็นเบื้องหลังว่าเรามาถึงจุดนี้ได้อย่างไรผ่านหกหัวข้อที่แตกต่างกัน ได้แก่ ที่อยู่อาศัย การดำรงชีวิต วิกฤต ความขัดแย้ง การบริโภคและอัตลักษณ์
เริ่มกันที่ทศวรรษแรกของศตวรรษที่ 20 วิธีการผลิตสินค้าเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เพราะมีการนำนวัตกรรมกระบวนการผลิตแบบสายพานเคลื่อนที่มาใช้เป็นครั้งแรกที่บริษัทฟอร์ด มอเตอร์สในปี 1913 การผลิตด้วยเครื่องจักรส่งผลกระทบโดยตรงต่อคนงาน และวิธีการออกแบบสิ่งต่างๆ ก็เปลี่ยนไปเช่นกัน รูปทรงที่เรียบง่ายขึ้นและการตกแต่งที่น้อยลงทำให้การผลิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่นกระเป๋าเดินทาง Luterma ที่ผลิตในเอสโตเนียตั้งแต่ต้นทศวรรษ 1900 และงานออกแบบที่มาจาก Bauhaus โรงเรียนศิลปะชั้นนำของเยอรมันในช่วงทศวรรษ 1920 ก็แสดงให้เราเห็นถึงอิทธิพลจากเรื่องนี้
ทางด้านที่อยู่อาศัย ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ประชากรเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทำให้เกิดความต้องการที่อยู่อาศัยมากขึ้น การอยู่อาศัยในพื้นที่ขนาดกะทัดรัดมีมากขึ้น ส่งผลต่องานออกแบบ เช่น ตู้ลิ้นชักประหยัดพื้นที่แบบมีล้อชื่อ Body โดย Joe Columbo จากปี 1970 และแคตตาล็อก 'Go Cubic' ของ Ikea จากปี 2003
ในนิทรรศการยังมีงานออกแบบที่เกิดขึ้นเพื่อช่วยให้เราใช้ชีวิตได้สะดวกสบายขึ้นในหลายแง่มุม ไม่ว่าจะเป็นเครื่องเฝ้าดูเด็กทารก หรือ Baby Monitor เครื่องแรกที่ออกแบบโดยอิซามู โนงูจิในปี 1937 เพราะมีเหตุการณ์ลักพาตัวลูกวัยทารกของลินด์เบิร์กเมื่อห้าปีก่อนหน้านั้น หรือชุดว่ายน้ำแบบเบอร์กินี (burkini) เกิดขึ้นในปี 2004 หลังจากที่นักออกแบบ อาเฮดา ซาเน็ตติ เห็นหลานสาวของเธอเล่นกีฬาเน็ตบอลอย่างลำบากเพราะต้องสวมฮิญาบและเสื้อแขนยาว นอกจากนี้ในปี 2010 ยังมีชุดอุปกรณ์คลอดบุตร Janma Clean ประกอบด้วยเครื่องมือที่จำเป็นสำหรับการคลอดบุตรอย่างปลอดภัย ออกแบบมาเพื่อแจกจ่ายในชุมชนชนบทและชุมชนยากจน ที่ซึ่งหญิงตั้งครรภ์ไม่สามารถเข้าถึงโรงพยาบาลหรือความช่วยเหลือทางการแพทย์ได้ง่าย
งานออกแบบที่มีเนื้อหาทางการเมืองก็มีเช่นกัน เช่น โปสเตอร์เรียกร้อง ‘ยุติการฆาตกรรมเหยียดเชื้อชาติ’ ที่ผลิตขึ้นหลังจากการเสียชีวิตของวัยรุ่นชื่อ Rohit Duggal ในปี 1992 เหรียญเกียรติยศที่มอบให้แก่ผู้ที่ถูกจำคุกจากการเคลื่อนไหวเพื่อสิ่งแวดล้อม และกางเกงยีนส์ฟาสต์แฟชั่นที่ผลิตในอาคาร Rana Plaza ในบังกลาเทศ ซึ่งพังถล่มลงมาเนื่องจากโครงสร้างที่ไม่ได้มาตรฐานและคร่าชีวิตคนไปกว่า 1,000 คนในปี 2013
นิทรรศการยังรวมถึงการออกแบบประเภทที่เราไม่คิดว่าจะได้เห็นในพิพิธภัณฑ์ เช่น แอปพลิเคชัน WeChat ของจีน โดย WeChat คือผู้บุกเบิกวิธีการสื่อสารรูปแบบใหม่ผ่านการใช้ภาพเคลื่อนไหว GIF หรือที่เรียกว่า 'สติกเกอร์' เพื่อให้เราถ่ายทอดอารมณ์ได้ง่ายยิ่งขึ้น อีกไฮไลท์คือวิดีโอที่อัปโหลดขึ้นมาใน Youtube เป็นวิดีโอแรก ชื่อ “Me at the zoo” ที่คาริม ผู้ร่วมก่อตั้ง YouTube ในวัย 25 ปี ณ ตอนนั้น อยู่ที่สวนสัตว์ซานดิเอโก คลิปความยาว 19 วินาทีนี้มียอดวิว 382 ล้านครั้ง และได้รับยอดไลค์มากกว่า 18 ล้านครั้ง นับตั้งแต่ถูกโพสต์ลงแพลตฟอร์มครั้งแรกเมื่อวันที่ 23 เมษายน 2005 และ Labubu ที่แสนโด่งดังก็อยู่ที่นี่ในห้องจัดแสดงนี้ด้วยเหมือนกัน
คอรินนา การ์ดเนอร์ ภัณฑารักษ์อาวุโสฝ่ายออกแบบและดิจิทัลของพิพิธภัณฑ์ V&A เป็นผู้ดูแลการปรับปรุงครั้งนี้ เธอให้สัมภาษณ์กับ The Guardian ว่า “เราจินตนาการว่าทุกคนที่มาเยือนตื่นขึ้นมาในศตวรรษที่ 21 พยายามทำความเข้าใจปัจจุบันผ่านอดีต และพัฒนามุมมองที่มีต่ออนาคต การออกแบบจึงเป็นแนวทางของเราในกระบวนการนี้” เธอเล่าว่าเจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ ผู้ชมทั่วไป หรือกลุ่มนักเรียนและวัยรุ่นประหลาดใจที่ได้เห็น Labubu เสื้อฟุตบอล หรือ iPhone ในนิทรรศการ ปฏิกิริยาแบบนี้คือสิ่งที่พิพิธภัณฑ์ V&A ต้องการ
“โดยทั่วไปแล้ว พิพิธภัณฑ์ด้านการออกแบบนั้นมุ่งเน้นไปที่การเฉลิมฉลองความเป็นเลิศ และพวกเขาก็ทำได้ดีมาก” เธอกล่าว “ห้องจัดแสดงเหล่านี้มีจุดประสงค์เพื่อให้เกิดการอภิปราย… เป้าหมายคือการเปิดกว้างและขยายขอบเขตของคำถามที่ว่าการออกแบบคืออะไร”
อ้างอิง
https://www.vam.ac.uk/articles/design-1900-now
https://edition.cnn.com/2026/02/18/style/youtube-first-video-victoria-and-albert-museum
บทความต้นฉบับได้ที่ : พิพิธภัณฑ์ V&A ที่ลอนดอนจัดแสดงนิทรรศการ ‘Design 1900 – Now’ ที่ให้งานออกแบบช่วยเล่าชีวิตมนุษย์ตลอดศตวรรษที่ผ่านมา
ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com