ตะวันออกกลางเดือดเยเมนประกาศรบฮูตี

สงครามอิหร่านขยายวงสงครามตะวันออกกลางอีกขั้น หลังเยเมนประกาศทำสงครามกับฮูตี รอบนี้คือศึกชิงช่องแคบบับอัลมันดับ

ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐกับอิหร่านตอนนี้อยู่ในภาวะชะงักงัน ต่างไม่ยอมรับเงื่อนไขของอีกฝ่าย ประธานาธิบดีทรัมป์พูดชัดจะรบต่อ รอจบเลือกตั้งกลางเทอมก่อน คาดว่าต้องการลดกระแสน้ำมันแพง สินค้าขึ้นราคา ให้ทหารพักรบ สะสมกำลังใหม่ ในตอนนี้เองที่กองกำลังฮูตีแสดงบทบาทเด่นพยายามเข้าควบคุมช่องแคบบับอัลมันดับ (Bab el-Mandeb Strait) เล่นงานเรือพาณิชย์ที่ผ่านเข้าออก

ภาพ: ตะวันออกกลางเดือด เยเมนประกาศรบฮูตี

เครดิตภาพ: ปัญญาประดิษฐ์

รอบนี้เรือบรรทุกน้ำมันซาอุฯ โดนเล่นงานด้วย รัฐบาลซาอุฯ จึงออกโรงตอบโต้ กลายเป็นการปะทะกันไปมา เมืองหลวงริยาด (Riyadh) ตกเป็นเป้า กลายเป็นสงครามตัวแทน

รัฐบาลเยเมนประกาศทำสงครามกับฮูตี:

เป็นศึกรอบใหม่มาจากสงครามอิหร่าน รัฐบาลเยเมนที่ซาอุฯ หนุนหลังประกาศทำสงครามกับฮูตี หลังฮูตีกับซาอุฯ ปะทะกันต่อเนื่อง สงครามตะวันออกกลางขยายวง สหรัฐส่งเจ้าหน้าที่ข่าวกรองนับร้อยช่วยซาอุฯ และจะสนับสนุนทางอากาศ

รัฐบาลซาอุฯ ส่งเงินและอาวุธช่วยเยเมน ประกาศว่าจะยึดดินแดนที่อยู่ในมือฮูตี เป็นสงครามป้องกันตัวเอง เป็นการประกาศสงครามรอบใหม่ หลังเคยรบมาครั้งหนึ่งเมื่อปี 2015

วิเคราะห์: สหรัฐเปิดศึกครั้งใหญ่กับอิหร่าน การรบขยายวงทั่วตะวันออกกลาง เพราะสหรัฐใช้ฐานทัพในย่านนั้นโจมตีอิหร่านจึงถูกโต้กลับ ผลคือภูมิภาคตึงเครียดหนัก อุตสาหกรรมน้ำมันตกเป็นเป้า เศรษฐกิจสังคมปั่นป่วน ฮูตีในเยเมนช่วยอิหร่านทำให้สงครามเข้มข้นขึ้น

ปฏิบัติการของฮูตีกระทบราคาน้ำมันโดยตรง ทั้งเล่นงานเรือพาณิชย์ในช่องแคบ ยิงจรวดกับโดรนโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันกับเรือพาณิชย์หลายลำเสียหาย ยิงขีปนาวุธใส่สนามบิน King Khalid International Airport เครื่องบินเสียหายและมีผู้เสียชีวิต ชี้ว่าทุกจุดสามารถตกเป็นเป้าโจมตี เข้ารบกับซาอุฯ เยเมน

ตอนนี้ยังเร็วเกินไปที่จะประเมินว่าฝ่ายใดชนะ ถ้าย้อนสมัยปี 2015 ฮูตียึดดินแดน สร้างฐานที่มั่นของตนในเยเมน การเข้ามาของกองทัพเยเมนช่วยซาอุฯ โดยตรง และทำให้ฮูตีกับเยเมนรบกันอีกรอบ ต่างฝ่ายต่างต้องการช่วงชิงการปกครอง

สงครามเยเมนอาจยุติง่ายๆ หากสหรัฐกับอิหร่านได้ข้อตกลงหยุดยิง พูดอีกอย่างคือสงครามเยเมนเป็นส่วนหนึ่งของสงครามอิหร่าน 2026

ศึกนี้นำตุรกีเข้าร่วมสงครามช่วยซาอุฯ ตาม Mecca Joint Defence Agreement ที่เห็นตรงกันเมื่อสิงหาคม 2026 ที่จะปกป้องกันและกัน ตอนนี้เน้นการป้องกันภัยทางอากาศโดยเฉพาะจุดสำคัญ เช่น เมืองหลวง เครือข่ายอุตสาหกรรมน้ำมัน

ฮูตียึดช่องแคบบับอัลมันดับ:

ช่องแคบบับอัลมันดับ (Bab el-Mandeb) เป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ทางทะเล (Maritime Chokepoint) ที่สำคัญของโลก ทั้งในมิติภูมิรัฐศาสตร์ เศรษฐกิจ และความมั่นคงระหว่างประเทศ การควบคุมหรือปิดกั้นช่องแคบนี้เท่ากับกุมชะตาเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรอินเดียและทะเลเมดิเตอร์เรเนียน บับอัลมันดับเป็นคอขวดที่เรือสินค้าทุกลำที่ใช้เส้นทางผ่านคลองสุเอซ (Suez Canal) ต้องแล่นผ่าน ควบคุม 10% ของสินค้าโลกที่ผ่านเข้าออก

มีผลต่อพลังงานฟอสซิลของยุโรป เป็นทางผ่านน้ำมันดิบราว 6-7 ล้านบาร์เรล/วัน และก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) สู่ตลาดยุโรป

จุดที่แคบที่สุดกว้างเพียง 18 ไมล์ทะเล (ราว 32 กิโลเมตร) แบ่งเป็นร่องน้ำเข้า-ออก

ล่าสุดกองกำลังฮูตีกระชับการควบคุมพื้นที่ชายทะเลของเยเมนฝั่งที่ติดกับช่องแคบบับอัลมันดับ ไม่หวั่นเกรงกองทัพเยเมนที่ซาอุฯ กับสหรัฐสนับสนุน

มีข้อมูลว่าความช่วยเหลือจากซาอุฯ กับสหรัฐยังไม่มากพอ ไม่ตรงตามที่เยเมนร้องขอ บางข้อมูลชี้ว่ากองทัพเยเมนอ่อนแอไม่รบจริงจัง บางคนถึงกับตีความว่ารัฐบาลเยเมนไร้น้ำยา เป็นตัวตลกที่รัฐบาลซาอุฯ โอบอุ้ม ผู้นำเยเมนเน้นกอบโกยคอร์รัปชันมากกว่า ผิดกับพวกฮูตีที่ศรัทธาศาสนา การที่รัฐบาลซาอุฯ จะหวังให้กองทัพเยเมนปราบฮูตีจึงเป็นการปลอบใจตัวเองมากกว่า ส่วนความช่วยเหลือจากตุรกีเป็นเพียงเสริมการป้องกันภัยทางอากาศซึ่งยากจะสกัดกั้นได้ทั้งหมด

ฮูตีในปี 2026 รบด้วยเทคโนโลยีกับสงครามกองโจร โจมตีด้วยหน่วยเคลื่อนที่เร็วที่ใช้จรวดกับโดรนยิงใส่เรือพาณิชย์ขนาดใหญ่ที่แทบจะเป็นเป้านิ่ง

กองทัพสหรัฐก็เคยปะทะกับฮูตีหลายครั้ง เน้นการโจมตีทางอากาศ สามารถหยุดฮูตีเป็นครั้งคราว ปัญหาคือทำอย่างไรจึงจะปราบปรามได้จริง ใครจะเป็นผู้ควบคุมตลอดแนวชายฝั่งช่องแคบบับอัลมันดับ รัฐบาลสหรัฐจะกล้าลงมือส่งทหารเข้ารบทางภาคพื้นดินเพื่อช่วยซาอุฯ พันธมิตรสำคัญหรือไม่

การออกตัวของฮูตีในตอนนี้ทำให้ฝ่ายอิหร่านได้เปรียบมากขึ้น ชี้ว่านอกจากควบคุมช่องแคบฮอร์มุซแล้วยังควบคุมช่องแคบบับอัลมันดับด้วย ตอกย้ำสหรัฐยากจะชนะศึกช่วงชิงช่องแคบฮอร์มุซ ยิ่งรบนานสหรัฐยิ่งเสียหายทั้งด้านการเมืองกับเศรษฐกิจ

วิเคราะห์: ในเบื้องต้นนี้เน้นป้องกันจรวดกับโดรนของฮูตี ต้องติดตามว่าช่วยลดความเสียหายได้มากน้อยแค่ไหน การป้องกันลดกระแสกดดัน แต่หากหวังผลจริงต้องยุติการรบ ซึ่งขึ้นอยู่กับการเจรจาระหว่างสหรัฐกับอิหร่าน

ย้อนอดีตซาอุฯ รบฮูตี:

รัฐบาลซาอุฯ เคยทำสงครามเต็มรูปแบบกับฮูตี ซาอุฯ กับพวกเป็นฝ่ายเริ่มเปิดฉากทำสงครามเต็มรูปแบบเมื่อมีนาคม 2015 แถลงการณ์ของคณะมนตรีความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ (GCC - ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย คูเวต โอมาน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กาตาร์ และบาห์เรน) ให้เหตุผลที่ต้องแทรกแซงเพราะกองกำลังฮูตียึดอำนาจรัฐบาลประเทศเยเมน บั่นทอนเสถียรภาพของภูมิภาค

ฮูตีเป็นชื่อเรียกคนเยเมนมุสลิมนิกายชีอะห์ ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมารัฐบาลซาอุฯ กับพวกทำสงครามต่อต้านชีอะห์ในแถบตะวันออกกลางอย่างต่อเนื่อง ทั้งในอิรัก ซีเรีย เลบานอน และเยเมน เป็นสงครามตัวแทน (proxy war) ระหว่างรัฐบาลซาอุฯ กับอิหร่านที่เป็นศูนย์กลางของมุสลิมนิกายชีอะห์

รัฐบาลซาอุฯ ต้องการให้เยเมนเป็นรัฐบริวารของซาอุฯ และทำสำเร็จ บางคนตั้งข้อสงสัยว่ารัฐบาลเยเมนมีอำนาจปกครองตัวเองมากแค่ไหน

ความขัดแย้งที่ดำเนินมาเนิ่นนาน:

ตั้งแต่ปี 1984 รัฐบาลสหรัฐตีตราว่าอิหร่านคือรัฐอุปถัมภ์ก่อการร้าย (State Sponsors of Terrorism) จากการสนับสนุนกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ฮามาสในฉนวนกาซา หลายกลุ่มในซีเรียกับอิรัก และอีกมากในภูมิภาคตะวันออกกลาง

ตั้งแต่เริ่มสงครามกับเยเมนเมื่อหลายปีก่อน รัฐบาลสหรัฐกับซาอุฯ กล่าวหาอิหร่านเรื่อยมาว่าเป็นผู้หนุนหลังกองกำลังฮูตี ให้อาวุธสนับสนุน ขอให้อิหร่านยุติการสนับสนุนการเงิน ไม่โหมไฟความขัดแย้งจากนิกายศาสนา ไม่เป็นปรปักษ์กับประเทศอื่น ไม่บ่อนทำลายความมั่นคง คุกคามความปลอดภัยในการเดินเรือ

รัฐบาลซาอุฯ กับพวกทำสงครามเต็มรูปแบบกับกองกำลังฮูตีมานานหลายปีแล้ว กองกำลังฮูตีใช้เครื่องโดรนโจมตีซาอุฯ มาแล้วหลายครั้ง มักเล่นงานโรงกลั่นน้ำมัน แม้กองทัพซาอุฯ มีอาวุธยุทโธปกรณ์ที่เหนือกว่าเพราะซื้อสะสมอาวุธสหรัฐกับอีกหลายประเทศจำนวนมาก มีอาวุธหลัก เช่น เครื่องบินรบรุ่นใหม่ รถถัง ถึงกระนั้นก็ตามแม้ผ่านมาหลายปี ฝ่ายซาอุฯ ไม่สามารถเผด็จศึก กลายเป็นความขัดแย้งยืดเยื้อ ช่วย กดดันไม่ให้พวกฮูตีมีอำนาจควบคุมประเทศเยเมน

ท้ายที่สุดหากรัฐบาลทรัมป์ไม่ตัดสินใจใช้กำลังต่ออิหร่านตั้งแต่ต้น การโจมตีจากฮูตีจะไม่เกิด ศึกรอบใหม่ปี 2026 คือการซ้ำรอยเดิม ที่รอบนี้ฮูตีเตรียมตัวมาดีกว่า อัปเกรดเทคโนโลยี สงครามอิหร่านขยายวงสงครามตะวันออกกลางอีกขั้น หลังเลือกตั้งกลางเทอมการรบคงหนักกว่าเดิม น้ำมันแพงซ้ำเติมเงินเฟ้อโลก นานาชาติต้องแบกรับปัญหาที่ตัวเองไม่ได้ก่อ.