เตือนภัยสมัครงานออนไลน์ ระวัง HR ปลอมใช้ AI สร้างตัวตน หลอกเข้ากลุ่มแชตส่วนตัว
การสมัครงานผ่านโซเชียลมีเดียและแพลตฟอร์มออนไลน์อาจกลายเป็นช่องทางที่มิจฉาชีพใช้หลอกผู้หางาน โดยแอบอ้างเป็นฝ่ายบุคคล (HR) หรือผู้สรรหาพนักงานของบริษัทต่าง ๆ พร้อมใช้ภาพโปรไฟล์ปลอมและเทคโนโลยี AI สร้างความน่าเชื่อถือ ก่อนชักชวนผู้สมัครเข้ากลุ่มแชตส่วนตัวเพื่อดำเนินการต่อ
Thai PBS Verify ชวนสังเกตกลโกงสมัครงานออนไลน์ที่อาจใช้ AI สร้างตัวตนปลอม และวิธีตรวจสอบก่อนให้ข้อมูลส่วนตัวหรือทำตามขั้นตอนการสมัครงาน
มิจฉาชีพใช้ AI สร้าง HR ปลอม หลอกสมัครงานออนไลน์อย่างไร?
การหลอกสมัครงานออนไลน์อาจเริ่มจากการโพสต์ประกาศรับสมัครงานผ่านโซเชียลมีเดีย หรือส่งข้อความหาผู้ที่กำลังหางาน โดยอ้างว่ามีตำแหน่งงานว่าง รายได้ดี ทำงานจากที่บ้าน หรือสามารถเริ่มงานได้ทันที
เมื่อผู้สนใจติดต่อกลับ ผู้หลอกลวงอาจแอบอ้างเป็น HR ใช้รูปโปรไฟล์บุคคลที่ดูน่าเชื่อถือ รวมถึงนำ AI มาใช้สร้างภาพบุคคลปลอม หรือปรับเปลี่ยนใบหน้าและเสียงระหว่างการพูดคุยผ่านวิดีโอคอล เพื่อให้ผู้สมัครเชื่อว่ากำลังติดต่อกับเจ้าหน้าที่บริษัทจริง
จากนั้นอาจชักชวนให้ผู้สมัครเข้ากลุ่มปิดหรือแชตส่วนตัว เช่น WhatsApp, Telegram หรือแอปพลิเคชันอื่น โดยอ้างว่าเป็นช่องทางสำหรับแจ้งรายละเอียดงาน ส่งเอกสารสมัครงาน นัดสัมภาษณ์ หรือทำขั้นตอนก่อนเริ่มงาน
การเข้ากลุ่มแชตอาจมีบัญชีอื่นร่วมแสดงตัวว่าเป็นผู้สมัคร หรือพนักงานที่ได้รับงานแล้ว พร้อมพูดคุยถึงรายได้และประสบการณ์การทำงาน เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้สมัครรายใหม่
อย่างไรก็ตาม การมีผู้ร่วมกลุ่มพูดคุยหรือยืนยันว่าได้รับเงินจริง ไม่ใช่หลักฐานว่าประกาศรับสมัครงานนั้นเป็นเรื่องจริง เพราะบัญชีเหล่านั้นอาจถูกสร้างขึ้นหรือควบคุมโดยผู้หลอกลวงเอง
AI Deepfake กับการปลอมตัวระหว่างสัมภาษณ์งานออนไลน์
เทคโนโลยี Deepfake สามารถนำมาใช้สร้างหรือดัดแปลงภาพ เสียง และวิดีโอของบุคคลให้ดูเหมือนเป็นคนอื่นได้ ซึ่งอาจถูกนำมาใช้ในกระบวนการสมัครงานออนไลน์เพื่อปกปิดตัวตนจริงของผู้สมัคร
FBI เคยแจ้งเตือนเกี่ยวกับการใช้ Deepfake และข้อมูลส่วนบุคคลที่ถูกขโมยมาในการสมัครงานทางไกล โดยพบรายงานการใช้เสียงปลอมระหว่างสัมภาษณ์ออนไลน์ รวมถึงความผิดปกติที่เสียงพูดไม่สัมพันธ์กับการเคลื่อนไหวของปากหรือใบหน้าที่ปรากฏในวิดีโอ
นอกจากนี้ รายงานด้านความปลอดภัยไซเบอร์จาก Unit 42 ของ Palo Alto Networks ยังกล่าวถึงกรณีผู้สมัครใช้ภาพหรือวิดีโอที่สร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยี Deepfake เพื่อสร้างตัวตนในการสมัครงาน ซึ่งเป็นความเสี่ยงต่อกระบวนการคัดเลือกบุคลากรและความปลอดภัยขององค์กร
สมัครงานผ่านกลุ่มปิด เสี่ยงถูกหลอกให้ทำอะไรบ้าง?
การชักชวนให้ผู้สมัครย้ายไปพูดคุยในกลุ่มแชตส่วนตัวอาจเป็นขั้นตอนหนึ่งของการหลอกลวง โดยมิจฉาชีพสามารถควบคุมการสื่อสารและสร้างสถานการณ์ให้ผู้สมัครเชื่อว่ากำลังอยู่ในกระบวนการรับสมัครงานจริง
กลโกงที่อาจเกิดขึ้นต่อเนื่อง ได้แก่
- หลอกให้โอนเงินหรือสำรองจ่ายอ้างว่าเป็นค่าประกันการทำงาน ค่าฝึกอบรม ค่าธรรมเนียมสมัครงาน หรือค่าเปิดระบบเพื่อเริ่มงาน
- หลอกให้ทำภารกิจออนไลน์เช่น กดไลก์ กดติดตาม รีวิวสินค้า หรือทำรายการผ่านเว็บไซต์ เพื่อแลกกับค่าตอบแทน ก่อนหลอกให้จ่ายเงินเพิ่ม
- หลอกให้เปิดบัญชีหรือทำธุรกรรมทางการเงินโดยอ้างว่าเป็นขั้นตอนการรับเงินเดือนหรือค่าจ้าง ซึ่งอาจนำไปสู่การใช้บัญชีเป็นช่องทางรับและโอนเงินผิดกฎหมาย
- หลอกให้เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเช่น บัตรประชาชน ข้อมูลบัญชีธนาคาร รหัส OTP หรือข้อมูลที่สามารถนำไปใช้เข้าถึงบัญชีต่าง ๆ ได้
- หลอกให้ดาวน์โหลดไฟล์หรือโปรแกรมอ้างว่าเป็นเอกสารสมัครงาน แบบทดสอบ หรือโปรแกรมสำหรับสัมภาษณ์ แต่ไฟล์อาจมีมัลแวร์แฝง
ตำรวจสิงคโปร์เคยเตือนเกี่ยวกับกลโกงสมัครงานที่ใช้กลุ่ม WhatsApp และ Telegram ชักชวนเหยื่อทำภารกิจออนไลน์ พร้อมสร้างสถานการณ์ให้มีบัญชีอื่นแสดงตัวว่าได้รับค่าตอบแทนจากการทำงาน เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ ก่อนชักชวนให้ทำภารกิจที่มีความเสี่ยงทางการเงิน
6 วิธีตรวจสอบก่อนสมัครงานออนไลน์ ป้องกันถูก HR ปลอมหลอก
- ตรวจสอบบริษัทจากเว็บไซต์ทางการค้นหาชื่อบริษัท ตำแหน่งงาน และรายละเอียดประกาศรับสมัครจากเว็บไซต์หรือช่องทางที่บริษัทใช้จริง ไม่เชื่อเพียงชื่อหรือโลโก้ที่ปรากฏในโพสต์
- ตรวจสอบตัวตนของ HRหากมีผู้ติดต่อมาโดยตรง ให้ตรวจสอบชื่อ ตำแหน่ง และช่องทางติดต่อกับบริษัทต้นสังกัด โดยติดต่อผ่านเบอร์โทรศัพท์หรืออีเมลที่อยู่บนเว็บไซต์ทางการ
- ระวังการย้ายไปกลุ่มแชตส่วนตัวหากผู้รับสมัครเร่งให้เข้ากลุ่มปิด หรือไม่สามารถอธิบายรายละเอียดงานและบริษัทได้ชัดเจน ควรตรวจสอบก่อนดำเนินการต่อ
- อย่าโอนเงินเพื่อสมัครหรือเริ่มงานระวังข้ออ้างเรื่องค่าประกัน ค่าปลดล็อกงาน ค่าอบรม หรือค่าใช้จ่ายที่ต้องจ่ายก่อนจึงจะได้รับค่าจ้าง
- ไม่เปิดเผยข้อมูลสำคัญอย่าส่งรหัส OTP รหัสผ่าน ข้อมูลบัญชีธนาคาร หรือข้อมูลส่วนตัวที่ไม่จำเป็นให้บุคคลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบตัวตน
- ระวังไฟล์และลิงก์ที่ส่งระหว่างสมัครงานไม่ดาวน์โหลดโปรแกรมหรือเปิดไฟล์จากแหล่งที่ไม่รู้จัก โดยเฉพาะไฟล์ที่อ้างว่าเป็นโปรแกรมสัมภาษณ์หรือแบบทดสอบงาน
การสมัครงานออนไลน์ไม่จำเป็นต้องเป็นอันตรายทุกครั้ง แต่ผู้สมัครควรตรวจสอบตัวตนของผู้รับสมัคร บริษัท และรายละเอียดงานให้ชัดเจนก่อนดำเนินการ โดยเฉพาะเมื่อมีการขอข้อมูลส่วนบุคคล ให้โอนเงิน หรือดาวน์โหลดไฟล์ที่ไม่ทราบแหล่งที่มา
หากพบข้อเสนอที่น่าสงสัย ควรหยุดการติดต่อ เก็บหลักฐานข้อความ ลิงก์ ประกาศรับสมัคร และข้อมูลบัญชีที่เกี่ยวข้อง พร้อมตรวจสอบกับบริษัทโดยตรงผ่านช่องทางทางการก่อนตัดสินใจ
ขอบคุณข้อมูลจาก FBI, Palo Alto Networks – Unit 42, OWASP, Singapore Police, Scamwatch – Australia, ScamShield, Fireblocks,Sekoia,The Registerและ Computer Weekly