เจาะลึกสาเหตุ “แต๊งค์ พงศกร” หลอดเลือดหัวใจตัน 100% ทั้งที่ออกกำลังกาย
เปิดสาเหตุกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ปัจจัยเสี่ยงที่อาจซ่อนอยู่โดยไม่มีอาการ และสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล
กรณี แต๊งค์ พงศกร มหาเปารยะ อดีตนักแสดงที่เกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน หลังออกกำลังกายเสร็จ ก่อนถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลและพบว่าหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจอุดตัน 100% ทำให้เกิดคำถามว่า เหตุใดคนที่ออกกำลังกายจึงยังเสี่ยงหัวใจวายได้ ทั้งที่การออกกำลังกายเป็นหนึ่งในวิธีป้องกันโรคหัวใจที่แพทย์แนะนำ
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 แต๊งค์เปิดเผยผ่านอินสตาแกรมส่วนตัวถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อวันก่อน ระหว่างเดินลงบันไดหลังออกกำลังกายที่ราชกรีฑาสโมสรโปโลคลับ เขาเริ่มรู้สึกปวดแสบปวดร้อนบริเวณหน้าอกอย่างรุนแรง ก่อนมีอาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม หายใจลำบาก มือเท้าชาและเกร็ง
เจ้าตัวเล่าว่า ความเจ็บปวดรุนแรงเหมือนมีคนขึ้นมายืนเหยียบหน้าอก แม้พยายามนอนพักและยกขาสูง แต่อาการกลับไม่ดีขึ้น จึงขอให้ภรรยาเรียกรถพยาบาล โชคดีที่สโมสรมีทีมพยาบาลและรถฉุกเฉินพร้อมอุปกรณ์ช่วยชีวิต ทำให้เดินทางถึงโรงพยาบาลเมดพาร์คภายในเวลาไม่ถึง 10 นาที
หลังตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ แพทย์รีบนำตัวเข้ารับการสวนหลอดเลือดหัวใจฉุกเฉิน เนื่องจากพบว่าหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจอุดตัน 100% ทีมแพทย์ใช้สายสวนผ่านทางข้อมือเพื่อเปิดหลอดเลือด นำลิ่มเลือดออก และใส่ขดลวดค้ำยันหลอดเลือด 2 อัน ใช้เวลารักษาประมาณ 1 ชั่วโมง
ผลตรวจอัลตราซาวด์หัวใจหลังรักษาพบว่า กล้ามเนื้อหัวใจบางส่วนทำงานผิดปกติ แต่แพทย์ประเมินว่ายังมีโอกาสฟื้นตัว ล่าสุดแต๊งค์แจ้งว่าอาการปลอดภัยขึ้นแล้ว แต่ยังต้องพักรักษาตัวในหอผู้ป่วยวิกฤตโรคหัวใจ พร้อมระบุว่าหลังจากนี้จำเป็นต้องปรับการดูแลสุขภาพ ทั้งอาหาร ระดับไขมัน การใช้ยา และการออกกำลังกาย
เหตุใดการออกกำลังกายจึงป้องกันหัวใจวายไม่ได้ทั้งหมด?
คำอธิบายอยู่ที่กลไกของโรคหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งสามารถเกิดขึ้นและดำเนินไปได้เป็นเวลาหลายปีโดยไม่มีอาการผิดปกติ แม้เจ้าตัวจะรู้สึกแข็งแรงและใช้ชีวิตตามปกติก็ตาม
ข้อมูลจากสมาคมโรคหัวใจอเมริกัน (American Heart Association หรือ AHA) อธิบายว่า สาเหตุสำคัญของกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน คือภาวะหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงหัวใจเกิดการอุดตัน โดยส่วนใหญ่มีกระบวนการเริ่มต้นจากการสะสมของไขมัน คอเลสเตอรอล และสารอื่น ๆ บริเวณผนังหลอดเลือดจนกลายเป็นคราบไขมัน หรือ Plaque
คราบไขมันเหล่านี้อาจค่อย ๆ สะสมโดยไม่ทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอกในระยะแรก เมื่อเวลาผ่านไป ช่องภายในหลอดเลือดจะตีบแคบลง ทำให้เลือดไหลผ่านได้น้อยลง โดยเฉพาะช่วงที่หัวใจต้องทำงานหนักและต้องการออกซิเจนเพิ่มขึ้น
อันตรายเกิดขึ้นเมื่อคราบไขมันภายในหลอดเลือดปริแตก ร่างกายจะกระตุ้นกระบวนการแข็งตัวของเลือดจนเกิดลิ่มเลือดบริเวณนั้น หากลิ่มเลือดมีขนาดใหญ่พอ อาจปิดทางเดินเลือดทั้งหมดอย่างฉับพลัน ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจส่วนที่ขาดเลือดเริ่มบาดเจ็บและตายในที่สุด
ภาวะนี้เรียกว่า กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (Acute Myocardial Infarction) หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า Heart Attack
การพบหลอดเลือดหัวใจอุดตัน 100% จึงหมายถึงหลอดเลือดที่ตรวจพบการอุดตันมีช่องทางไหลของเลือดปิดสนิท ไม่ได้หมายความว่าหัวใจทั้งดวงหยุดทำงานทันที อย่างไรก็ตาม หากเปิดหลอดเลือดไม่ทัน กล้ามเนื้อหัวใจอาจเสียหายถาวร และมีความเสี่ยงเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงหรือหัวใจหยุดเต้นตามมา
สิ่งที่ทำให้โรคนี้อันตรายคือ ผู้ป่วยบางคนไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจนก่อนเกิดเหตุ แม้จะสามารถทำงาน เดิน หรือออกกำลังกายได้ตามปกติ ขณะที่บางคนอาจเคยมีอาการแน่นหน้าอกหรือเหนื่อยผิดปกติ แต่ไม่ได้เชื่อมโยงกับโรคหัวใจ
ออกกำลังกายสม่ำเสมอ แต่ยังมีปัจจัยเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ได้
การออกกำลังกายช่วยให้หัวใจและหลอดเลือดแข็งแรงขึ้น ลดความดันโลหิต เพิ่มความสามารถในการควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด รวมถึงลดโอกาสเกิดโรคหัวใจในระยะยาว แต่ไม่ได้ทำให้ปัจจัยเสี่ยงอื่นหมดไปทั้งหมด
สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (National Heart, Lung, and Blood Institute หรือ NHLBI) ระบุว่า โรคหลอดเลือดหัวใจเกิดจากปัจจัยหลายด้านร่วมกัน ได้แก่ ระดับคอเลสเตอรอลชนิด LDL สูง ความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน การสูบบุหรี่ อายุที่เพิ่มขึ้น และประวัติครอบครัวที่มีโรคหัวใจ
โดยเฉพาะระดับ LDL ซึ่งเป็นคอเลสเตอรอลที่มีส่วนทำให้เกิดการสะสมของคราบไขมันในผนังหลอดเลือด ผู้ที่มีรูปร่างสมส่วนหรือออกกำลังกายเป็นประจำก็อาจมีระดับ LDL สูงได้ จึงไม่สามารถใช้รูปร่างภายนอกหรือสมรรถภาพทางกายเป็นเครื่องยืนยันว่าหลอดเลือดหัวใจแข็งแรง
พันธุกรรมเป็นอีกปัจจัยที่ต้องพิจารณา ผู้ที่มีพ่อหรือพี่ชายได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจก่อนอายุ 55 ปี หรือมีแม่หรือพี่สาวเป็นโรคก่อนอายุ 65 ปี มีความเสี่ยงสูงขึ้นจากประวัติครอบครัว แม้จะดูแลสุขภาพและออกกำลังกายอย่างเหมาะสมก็ตาม
นอกจากนี้ ภาวะความดันโลหิตสูงและเบาหวานในระยะแรกอาจไม่มีอาการที่สังเกตได้ง่าย ผู้ที่ไม่เคยตรวจสุขภาพจึงอาจไม่ทราบว่าตัวเองกำลังมีปัจจัยเสี่ยงสะสมอยู่
อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลทางการแพทย์ที่เปิดเผยต่อสาธารณะเพียงพอจะระบุได้ว่า ปัจจัยใดเป็นสาเหตุเฉพาะของภาวะหลอดเลือดหัวใจอุดตันในกรณีแต๊งค์ พงศกร จึงไม่ควรนำปัจจัยเสี่ยงทั่วไปไปสรุปว่าเป็นปัญหาสุขภาพของเจ้าตัว
การออกกำลังกายหนักกระตุ้นหัวใจวายได้หรือไม่?
คำตอบคือเป็นไปได้ในบางกรณี โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจซ่อนอยู่ แต่ไม่ได้หมายความว่าการออกกำลังกายเป็นอันตรายต่อหัวใจโดยทั่วไป
ข้อมูลจาก NHLBI ระบุว่า การออกกำลังกายอย่างหนักเพิ่มภาระการทำงานของหัวใจ ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้นและต้องการออกซิเจนมากขึ้น ผู้ที่มีหลอดเลือดหัวใจตีบอยู่ก่อนแล้วอาจเกิดอาการเจ็บหน้าอกหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดระหว่างออกแรงได้
กิจกรรมที่หนักกว่าความเคยชินยังอาจกระตุ้นให้เกิดเหตุการณ์หัวใจและหลอดเลือดเฉียบพลันในผู้ที่มีความเสี่ยง โดยเฉพาะคนที่ไม่ค่อยออกกำลังกายแล้วเริ่มกิจกรรมหนักทันที
อย่างไรก็ตาม AHA ยืนยันว่า ประโยชน์ของการออกกำลังกายเป็นประจำมีมากกว่าความเสี่ยงสำหรับคนส่วนใหญ่ ผู้ที่มีสุขภาพทั่วไปปกติควรออกกำลังกายต่อเนื่อง โดยค่อย ๆ เพิ่มความหนักให้เหมาะกับสมรรถภาพร่างกาย
สำหรับกรณีแต๊งค์ อาการเกิดขึ้นหลังออกกำลังกายเสร็จแล้ว ขณะเดินลงบันได จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการออกกำลังกายเป็นตัวกระตุ้นให้หลอดเลือดหัวใจอุดตัน หรือเหตุการณ์เกิดขึ้นจากกระบวนการของโรคที่มีอยู่ก่อนแล้ว
สัญญาณเตือนหัวใจวาย อาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล?
อาการที่แต๊งค์เล่า ทั้งเจ็บหน้าอกรุนแรงเหมือนมีของหนักกดทับ หายใจลำบาก และหน้ามืดคล้ายจะหมดสติ ล้วนอยู่ในกลุ่มสัญญาณอันตรายที่ต้องได้รับการประเมินจากแพทย์อย่างเร่งด่วน
สมาคมโรคหัวใจอเมริกันระบุว่า อาการหัวใจวายไม่ได้เกิดขึ้นอย่างรุนแรงตั้งแต่แรกเสมอไป บางคนเริ่มจากความรู้สึกแน่นหรือไม่สบายหน้าอกเล็กน้อย ก่อนอาการจะเพิ่มขึ้น โดยสัญญาณที่ควรระวังประกอบด้วย
- เจ็บหรือแน่นบริเวณกลางหน้าอก รู้สึกเหมือนถูกบีบ กดทับ หรือมีของหนักวางอยู่
- เจ็บร้าวไปแขนข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง รวมถึงหัวไหล่ หลัง คอ และกราม
- หายใจลำบาก เหนื่อยผิดปกติ แม้ไม่ได้ออกแรงมาก
- เหงื่อแตก ตัวเย็น คลื่นไส้ หรืออาเจียน
- หน้ามืด วิงเวียน รู้สึกจะเป็นลม หรือมีอาการใจสั่นผิดปกติ
ผู้ป่วยบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้หญิง ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยเบาหวาน อาจมีอาการไม่ชัดเจน เช่น เหนื่อยผิดปกติ คลื่นไส้ ปวดหลัง หรือรู้สึกคล้ายอาหารไม่ย่อย โดยไม่มีอาการเจ็บหน้าอกรุนแรง จึงไม่ควรรอจนมีอาการครบทุกข้อจึงค่อยไปโรงพยาบาล
หากมีอาการเข้าข่ายหัวใจวาย ควรหยุดกิจกรรมทันทีและโทรแจ้งสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ให้เจ้าหน้าที่ประเมินอาการและจัดรถพยาบาล ไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลด้วยตัวเองหรือรอดูว่าอาการจะหายหรือไม่
ระหว่างรอความช่วยเหลือควรลดการเคลื่อนไหวและอยู่ในท่าที่สบาย หากผู้ป่วยหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ผู้ที่อยู่ใกล้ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่และเริ่มกดหน้าอกช่วยฟื้นคืนชีพ หรือ CPR พร้อมใช้เครื่อง AED หากมีอยู่ในบริเวณนั้น โดยปฏิบัติตามคำแนะนำของเครื่องและเจ้าหน้าที่ฉุกเฉิน
เหตุที่ต้องรีบเข้ารับการรักษา เพราะยิ่งกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดนานเท่าใด ความเสียหายก็ยิ่งมากขึ้น การสวนหัวใจเปิดหลอดเลือดอย่างรวดเร็วจึงเพิ่มโอกาสรักษากล้ามเนื้อหัวใจส่วนที่ยังไม่เสียหายถาวร และช่วยลดความเสี่ยงต่อการเสียชีวิต
ส่วนผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำและต้องการประเมินสุขภาพหัวใจ ควรตรวจความดันโลหิต ระดับคอเลสเตอรอลและน้ำตาลในเลือด พร้อมแจ้งแพทย์หากมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย หากมีอาการผิดปกติหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง แพทย์อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติม เช่น คลื่นไฟฟ้าหัวใจ การทดสอบสมรรถภาพหัวใจ หรือการตรวจภาพหลอดเลือดหัวใจตามความจำเป็น ไม่ใช่ทุกคนต้องเข้ารับการตรวจทุกประเภท
สำหรับผู้ที่เคยเกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันและได้รับการใส่ขดลวดแล้ว การดูแลหลังออกจากโรงพยาบาลมีความสำคัญไม่แพ้การรักษาฉุกเฉิน ผู้ป่วยจำเป็นต้องรับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะยาต้านเกล็ดเลือดเพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตันในขดลวด รวมถึงควบคุมไขมันและปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ส่วนการกลับมาออกกำลังกายควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์และโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจที่เหมาะสม
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
อ้างอิง