ไข้หวัดนกระบาด ทำไข่ทรัมป์แพง ‘หมอยง’ ย้อนรอยประวัติเกิดโรคในไทย
The Bangkok Insight
อัพเดต 18 มี.ค. 2568 เวลา 08.22 น. • เผยแพร่ 18 มี.ค. 2568 เวลา 08.22 น. • The Bangkok Insight"หมอยง" เล่าย้อนรอยไข้หวัดนกระบาดในประเทศไทย หลังกำลังระบาดหนักในสหรัฐ ทำให้ ไข่ทรัมป์ ราคาแพงมาก
ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เพจเฟซบุ๊ก ถึงการระบาดของไข้หวัดนกในสหรัฐ พร้อมย้อนมองไทย โดยระบุว่า
สหรัฐไม่ได้เป็นประเทศแรก ๆ ที่มีการระบาดของไข้หวัดนก H5N1 ไวรัสไข้หวัดนกมีความรุนแรงมากสำหรับสัตว์ปีก เมื่อติดเชื้อแล้วจะตายภายในรวดเร็วมาก 1-2 วัน และกระจายได้เร็วมากในสัตว์ปีก จะขอเล่าถึงความหลังในยุคแรก ๆ ที่ระบาดในประเทศไทย
ในปี 2546 ให้หวัดนกเข้าสู่ประเทศไทย เชื่อว่าจากนกธรรมชาติที่บินจากเหนือลงใต้หนีหนาว โดยเกิดการระบาดครั้งแรกที่จังหวัดนครสวรรค์ แถวบึงบอระเพ็ด มีการตายของนกเป็นจำนวนมาก และลามไปถึงไก่ชาวบ้าน และสัตว์ปีกเลี้ยงอีกมากมาย แต่รัฐบาลก็ยังไม่ยอมประกาศว่ามีหวัดนก H5N1 ในประเทศไทย เพราะจะมีผลต่อการส่งออกของสัตว์ปีกสู่ต่างประเทศ จะถูกแบน ทั้งที่โรคนี้ถ้าเข้าสู่คนจะมีความรุนแรงสูงมาก โอกาสเสียชีวิต 50% แต่การเข้าสู่คน การเกาะในเซลล์มนุษย์ ยังจับได้ขาเดียวไม่ถนัด จึงมีโอกาสเข้าสู่มนุษย์น้อย
ต่อมาเดือนธันวาคม 2546 มีเสือที่บึงฉวาก เสียชีวิต 4 ตัว ทางศูนย์ได้รับตัวอย่าง และความร่วมมือจากคณะสัตวแพทย์ทั้งจุฬาและมหิดล เพื่อให้ถอดรหัส feline pan-leukopenia virus หรือโรคหัดแมว ผมและคณะจึงได้ทำการถอดรหัส แต่ไม่พบ และด้วยความสงสัยว่าเสือถูกเลี้ยงด้วยไก่หรือโครงไก่ จึงทำการตรวจ พบว่าเป็น H5N1 หลังจากนั้นมีไก่และเป็ดตายมากมาย
จนกระทั่งเดือนมกราคม 2547 เด็กที่กาญจนบุรี ป่วยเป็นปอดบวม และเสียชีวิต การตรวจพบว่าเป็นไข้หวัดนก ต้องยกย่องให้อาจารย์ประเสริฐ ทองเจริญ ท่านไม่กลัวใครทั้งสิ้น ประกาศพบไข้หวัดนก H5N1 ในคน รัฐบาลจึงยอมจำนนประกาศมีการระบาดของไข้หวัดนกในประเทศไทย ตั้งแต่นั้นมา เป็นประเทศแรก ๆ ในเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ในต้นปี 2547 หลังจากที่สัตว์เลี้ยงของชาวบ้านจำพวกสัตว์ปีกเสียชีวิตไปแล้วเป็นจำนวนมากมาย
ต่อมาโรคระบาดยังไม่สามารถควบคุมได้ มีการกระจายระบาดไปทั่วประเทศ และมีการทำลายสัตว์ปีกจำนวนมากมายหลายร้อยล้านตัว เพื่อควบคุมการระบาดของโรค
การระบาดในประเทศไทยไปสิ้นสุดเอาในปี 2549 ประเทศไทยไม่สามารถส่งออกสัตว์ปีก เช่น ไก่สด ไปยังต่างประเทศได้ และประชาชนส่วนใหญ่เกิดความหวาดกลัว ไม่รับประทานไข่หรือสัตว์ปีก ประกอบกับการผลิตก็ได้น้อยลง จึงไม่พบปัญหาไข่แพง แต่อย่างไรก็ตามไข่นายกในช่วงนั้น ก็แพงกว่าขายนายกคนก่อน มีการรับประทานไก่โชว์ เพื่อให้เกิดความมั่นใจ ทั้งที่ผู้มีการศึกษาก็รู้อยู่แล้วว่าถ้ารับประทานไก่สุก ไวรัสตายหมดแล้วแน่นอน
การระบาดได้เข้าสู่สวนเสือศรีราชา เป็นผลให้เสือที่ศรีราชาเสียชีวิตมากกว่า 60 ตัว และในที่สุดเสือฝูงนั้นต้องทำลายทิ้งทั้งหมด รวมเป็นเสือที่เสียชีวิตจากโรคและการทำลาย 143 ตัว นับเป็นเรื่องน่าเศร้าอย่างยิ่ง เป็นเหตุการณ์ที่ใหญ่ที่สุดของโลกที่สัตว์ขนาดใหญ่ต้องมาเสียชีวิตจากโรคไข้หวัดนก
ในการระบาดในช่วงเวลานั้น ร่วม 3 ปี มีการระบาดไปสู่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เช่น เสือ แมว สุนัข ทีมของเราได้รายงานในวารสารต่างประเทศ โดยการแสดงให้เห็นว่าเราสามารถแยกเชื้อได้จากสัตว์ดังกล่าว และถอดรหัสพันธุกรรม รวมทั้งตรวจทางพยาธิวิทยา มีการย้อม immunohistochem เห็นชัดเจน
เราพยายามจะเผยแพร่วารสารแรกใน Nature เพราะเป็นสิ่งใหม่ที่ไข้หวัดนกระบาดเข้าสู่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม ผลปรากฏว่าผู้ทบทวน 2 คนคนหนึ่งยอมรับให้โรงพิมพ์ แต่อีกคนหนึ่งไม่ยอมรับให้ทำการทดลองเพิ่ม โดยการใส่เชื้อเข้าไปใน สัตว์ตระกูลดังกล่าวเช่นแมว แล้วพิสูจน์ว่าแมวเป็นโรค
ในเวลานั้นไม่มีห้องปฏิบัติการในประเทศไทยที่ไหนที่จะสามารถทดลองกับสัตว์ทดลองได้อย่างปลอดภัย หรือที่เรียกว่า ชีวะนิรภัย ระดับ 3 เราเขียนตอบไปตามความเป็นจริง ผลลัพธ์ก็คือได้รับการปฏิเสธไม่ให้ลง แต่อย่างไรก็ตามเราก็สามารถเผยแพร่ได้ในวารสาร Emerging Infectious Disease และเป็นที่ยอมรับของทั่วโลกมาจนถึงปัจจุบัน ทั้งในเสือ สุนัขและแมว
ขณะนี้ไข้หวัดนกระบาดในหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในทวีปอเมริกาและยุโรป มีการระบาดลงมาสู่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมจำนวนมาก จึงไม่เป็นที่แปลกประหลาด โดยเฉพาะในฟาร์มวัว ทำให้มีการพูดถึงน้ำนมวัว ที่ไม่ควรบริโภคที่ยังไม่ผ่านกระบวนการทำลายเชื้อ และมีการทำลายไก่ จำนวนมาก จึงเป็นเหตุให้ไข่ทรัมป์มีราคาสูงมาก อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน
ปัจจุบันมีรายงานในประเทศเพื่อนบ้านของเรา คือประเทศกัมพูชา และมีผู้เสียชีวิตตั้งแต่ปีที่แล้วจนถึงปัจจุบันหลายราย สำหรับประเทศไทยก็คงยังต้องเฝ้าระวัง โดยเฉพาะถ้ามีสัตว์ปีกตายโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรส่งเข้ารับการตรวจ อย่าจับต้องโดยตรง กลับสัตว์ปีกที่เสียชีวิต ควรรายงานให้ผู้ที่เกี่ยวข้องตรวจวินิจฉัย และควรจะต้องโปร่งใส ถ้าพบก็ควรจะต้องประกาศให้ป้องกัน จะต้องคำนึงถึงชีวิตมนุษย์ มากกว่าธุรกิจการค้า
ความซื่อสัตย์เท่านั้น ที่จะควบคุมดูแลโรคระบาดได้อย่างรวดเร็ว
อ่านข่าวเพิ่มเติม
- 'สหรัฐ' ทุ่มกว่า 3.4 หมื่นล้าน สู้ 'ไข้หวัดนก' หวัง 'ไข่' ราคาถูกลง
- ระวัง!! หวัดนก H5N1 ในสัตว์ปีกอพยพ ทำอาการรุนแรงได้ อย่าสัมผัสสัตว์ปีกป่วยตาย
- หวัดนก แพร่กระจายรุนแรง ปี 2568 สหรัฐ อาจเป็นจุดเริ่มต้นโรคระบาดใหญ่ครั้งใหม่
ติดตามเราได้ที่