อย่าหาทำ! 3 วิธีเช็ดตัวลดไข้แบบผิดๆ ที่พ่อแม่มักพลาด ทำลูกเสี่ยงชัก-ไข้พุ่งสูง

อาการตัวร้อน เป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังเผชิญกับภาวะอักเสบหรือติดเชื้อ ซึ่งโดยปกติแล้วตามเกณฑ์ทางการแพทย์ หากวัดอุณหภูมิร่างกายแล้วพบว่าสูงเกิน 37.5 องศาเซลเซียส จะเริ่มถือว่ามีไข้ และหากพุ่งสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส จะจัดว่าเป็นภาวะ "ไข้สูง" ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างเร่งด่วนเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน

ก่อนจะไปดูวิธีที่ถูกต้อง เราต้องมาปรับความเข้าใจกันใหม่ เพราะจากสถิติทางการแพทย์พบว่า มีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่ต้องเข้าโรงพยาบาลด้วยอาการแทรกซ้อน เพียงเพราะปฐมพยาบาลด้วยความเชื่อผิดๆ

5 ความเข้าใจผิดยอดฮิต "เช็ดตัวลดไข้" ที่ต้องเลิกทำทันที!

1. เอาน้ำแข็งหรือน้ำเย็นจัดมาเช็ดตัว เพราะคิดว่าไข้จะลดไว

• ความจริง เมื่อผิวหนังโดนความเย็นจัด หลอดเลือดบริเวณผิวหนังจะหดตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้ร่างกายไม่สามารถระบายความร้อนจากภายในออกมาได้ ผลที่ตามมาคืออุณหภูมิแกนกลางกายจะยิ่งพุ่งสูงขึ้น นอกจากนี้ความเย็นจัดจะกระตุ้นให้ผู้ป่วยเกิดอาการหนาวสั่น ซึ่งเป็นการซ้ำเติมให้ไข้สูงขึ้นไปอีก
• วิธีที่ถูก ต้องใช้ "น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้อง" เท่านั้น เพื่อช่วยให้หลอดเลือดขยายตัวและพาความร้อนออกมา

2. แปะแผ่นเจลลดไข้ที่หน้าผากอย่างเดียว…แล้วจบ

• ความจริง แผ่นเจลลดไข้ช่วยให้รู้สึกเย็นสบายเฉพาะจุดเท่านั้น ไม่สามารถลดไข้ทดแทนการเช็ดตัวได้ เนื่องจากพื้นที่ผิวของแผ่นเจลเล็กเกินกว่าจะดึงความร้อนออกจากร่างกายในปริมาณมาก
• วิธีที่ถูก ต้องเช็ดตัวควบคู่ไปด้วย โดยเน้นประคบผ้าตามจุดเสี่ยงที่มีเส้นเลือดใหญ่ไหลผ่าน

3. ผสมแอลกอฮอล์หรือแป้งเย็นลงในน้ำที่เช็ดตัว

• ความจริง แอลกอฮอล์จะทำให้หลอดเลือดหดตัวคล้ายกับการใช้น้ำแข็ง และที่ร้ายแรงที่สุดคือ "ไอแอลกอฮอล์อันตรายต่อเด็กเล็ก" หากสูดดมเข้าไปในปริมาณมากขณะเช็ดตัว อาจทำให้สารพิษเข้าสู่กระแสเลือดจนเกิดอาการซึมได้
• วิธีที่ถูก ใช้น้ำสะอาดธรรมดา ไม่ต้องผสมสิ่งอื่นใดทั้งสิ้น

4. ห่มผ้าหนาๆ ใส่เสื้อแขนยาวเพื่อ "อบให้เหงื่อออก"

• ความจริง การกักเก็บความร้อนเอาไว้ภายใน ไม่ให้ระบายออก ในเด็กเล็กการทำเช่นนี้อาจทำให้เกิดภาวะชักจากไข้สูงได้ง่ายมาก
• วิธีที่ถูก ให้ใส่เสื้อผ้าเนื้อบางเบา ระบายอากาศได้ดี หากหนาวสั่นให้ห่มผ้าบางๆ และรีบเช็ดตัวทันที

5. เช็ดตามใจชอบ หรือเช็ดจากบนลงล่าง

• ความจริง การเช็ดตัวแบบลูบผ่านๆ ไม่ช่วยเปิดรูขุมขน ทำให้การระเหยของความร้อนไม่มีประสิทธิภาพ
• วิธีที่ถูก ต้อง "เช็ดย้อนรูขุมขน" คือเช็ดจากปลายมือปลายเท้าเข้าหาลำตัวเพื่อเปิดรูขุมขน

วิธีเช็ดตัวลดไข้เด็ก ปกป้องลูกน้อยจากอาการชัก

สถิติจากคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ระบุว่า กลุ่มเด็กเล็ก (อายุ 6 เดือน ถึง 5 ปี) มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิด "ภาวะชักจากไข้สูง" หากอุณหภูมิในร่างกายพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว การดูแลจึงต้องประณีตดังนี้

1. เตรียมอุปกรณ์ น้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่นกึ่งร้อน (ห้ามใช้น้ำเย็น) และผ้าขนหนูผืนเล็ก 2-3 ผืน

2. สถานที่ต้องพร้อม เช็ดในห้องที่อากาศถ่ายเทสะดวก ควรปิดแอร์ชั่วคราวเพื่อไม่ให้เด็กหนาวสั่น

3. เทคนิคเช็ดดึงความร้อน ชุบน้ำบิดหมาด เช็ดบริเวณใบหน้า ซอกคอ และหลังใบหู

• เช็ดย้อนรูขุมขนให้เช็ดจากปลายมือปลายเท้าเข้าหาหัวใจ
• วางผ้าตามจุดข้อพับ วางประคบผ้าไว้บริเวณรักแร้ ขาหนีบ และข้อพับต่างๆ เนื่องจากเป็นแหล่งรวมของเส้นเลือดใหญ่ จะช่วยพาความร้อนออกไปได้เร็วที่สุด

4. ทริกแก้ปัญหาเด็กงอแง หากเด็กไม่ยอมให้เช็ดตัว ร้องไห้จนไข้ยิ่งสูง ให้ใช้วิธีซับเบาๆ แทนการลากถู ชวนคุยหรือใช้ของเล่นชิ้นโปรดเบี่ยงเบนความสนใจ และเช็ดอย่างต่อเนื่องประมาณ 15-20 นาที

วิธีเช็ดตัวลดไข้ผู้ใหญ่ เน้นระบายความร้อน สบายตัว

แม้ผู้ใหญ่จะไม่มีความเสี่ยงเรื่องอาการชักเท่าเด็ก แต่การปล่อยให้ไข้สูงเป็นเวลานานอาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ และอ่อนเพลียรุนแรง โดยมีแนวทางปฏิบัติได้ดังนี้

• ใช้หลักการเช็ดย้อนรูขุมขนและประคบจุดชีพจร (คอ, รักแร้, ขาหนีบ) เช่นเดียวกับเด็ก
• สามารถใช้ผ้าผืนใหญ่ขึ้นเพื่อช่วยเพิ่มพื้นที่ผิวในการระบายความร้อนได้เร็วยิ่งขึ้น

คำถามยอดฮิต มีไข้ อาบน้ำได้ไหม? หากเป็นไข้ต่ำๆ และไม่มีอาการหนาวสั่น สามารถอาบน้ำอุ่นได้ แต่ถ้าเป็นไข้สูง แนะนำให้ใช้วิธีเช็ดตัวจะปลอดภัยกว่า เพื่อควบคุมไม่ให้อุณหภูมิร่างกายลดลงฮวบฮาบเกินไป

• หลังจากเช็ดตัวเสร็จ 15-30 นาที ให้ทำการวัดไข้ซ้ำเพื่อประเมินอุณหภูมิ

สัญญาณเตือนอันตราย…ที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที!

ข้อมูลคำแนะนำจากโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่า หากเช็ดตัวและทานยาลดไข้ตามโดสที่ถูกต้องแล้ว แต่อาการไม่ดีขึ้นภายใน 48 ชั่วโมง หรือพบอาการ "Red Flags" เหล่านี้ ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที

1. ผู้ป่วยมีอาการซึมอย่างเห็นได้ชัด ปลุกตื่นยาก หรือร้องไห้ไม่มีน้ำตา (สัญญาณขาดน้ำ)
2. มีอาการหายใจหอบเหนื่อย หรือไออย่างรุนแรง
3. มีอาการชักเกร็ง ตาเหลือก หรือมีผื่นแดง/จุดเลือดออกตามตัว (เสี่ยงเป็นไข้เลือดออก หรือไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์รุนแรง)

การเช็ดตัวลดไข้เป็นขั้นตอนปฐมพยาบาลพื้นฐานที่สำคัญมาก ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนโดยเฉพาะอาการชักในเด็กเล็ก แต่ความเจตนาดีอาจกลายเป็นผลร้ายหากทำด้วยความเชื่อที่ผิด สิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องคาดไว้เสมอคือ ห้ามใช้น้ำเย็นจัดโดยเด็ดขาด และต้อง ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้อง เท่านั้น ควบคู่ไปกับเทคนิค เช็ดย้อนรูขุมขน และวางผ้าประคบตามจุดข้อพับที่มีเส้นเลือดใหญ่

อย่างไรก็ตาม การเช็ดตัวเป็นการบรรเทาอาการชั่วคราว หากภายใน 48 ชั่วโมงไข้ยังไม่ลด หรือพบสัญญาณเตือนอันตราย เช่น ผู้ป่วยมีอาการซึม หายใจหอบเหนื่อย หรือมีจุดเลือดออกตามตัว ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันทีเพื่อให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : อย่าหาทำ! 3 วิธีเช็ดตัวลดไข้แบบผิดๆ ที่พ่อแม่มักพลาด ทำลูกเสี่ยงชัก-ไข้พุ่งสูง

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• อย่าหาทำ! 3 วิธีเช็ดตัวลดไข้แบบผิดๆ ที่พ่อแม่มักพลาด ทำลูกเสี่ยงชัก-ไข้พุ่งสูง
• เปิด 5 ทักษะสำคัญที่มนุษย์ต้องมี ก้าวข้ามขีดจำกัดในยุค AI
• 7 วิธีกำจัด แมลงหวี่ เคลียร์จบทั้งห้องครัว-ห้องน้ำ ปลอดภัย ไร้สารเคมีอันตราย
• แจกสูตร 5 เมนูอาหารเช้า ลดน้ำหนัก แคลอรีต่ำ ทำง่ายๆ ได้ที่บ้าน อิ่มนาน ไม่กลัวอ้วน
• เช็กด่วน 5 อาหารเช้าอันตราย เมนูโปรดคนไทย แฝงโซเดียม-ไขมันสูง เสี่ยงโรคไต

ตามข่าวก่อนใครได้ที่
- Website : www.thairath.co.th
- LINE Official : Thairath