ภาษามอร์ส ปุ่มกดโทรศัพท์ และอักษร Star Wars เปิดคลังหนังสือเจ้าชายน้อยของสุพจน์ โล่ห์คุณสมบัติ ผู้ใช้เวลาทั้งชีวิตกับหนังสือเล่มเดียว

สัญชาตญาณวัยเด็กมักปฏิเสธสิ่งที่ไม่เข้าใจ และเจ้าชายน้อยก็คือหนึ่งในความคลุมเครือที่เราเคยเดินหันหลังให้ เพราะนัยลึกซึ้งเกินกว่าเด็กคนหนึ่งจะทำความเข้าใจได้

ทำไมต้องฟูมฟักกุหลาบจอมเอาแต่ใจ ทำไมต้องทำความเข้าใจกับจิ้งจอกตัวนั้น จำไม่ได้ด้วยซ้ำว่า ทำไมตอนนั้นถึงรู้สึกหงุดหงิดกับความไร้เดียงสาของตัวละครบนดวงดาว

เราปิดตายเจ้าชายน้อยไว้ในความทรงจำสีซีดจาง ปล่อยให้เป็นเพียงหนังสือที่อ่านไม่จบ

จนกระทั่งเรากำลังเติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ เริ่มหลงทิศหลงทาง เริ่มตั้งคำถามกับความเชื่อมั่นในอดีต และพาตัวเองมานั่งพูดคุยอยู่ฝั่งตรงข้ามกับ พจน์-สุพจน์ โล่ห์คุณสมบัติ นักเขียน นักเดินทาง และนักสะสมเจ้าชายน้อยที่น่าจะมากที่สุดในประเทศไทย

เรามาที่นี่เพื่อหาคำตอบว่า ทำไมหนังสือเล่มเล็กแค่นี้ถึงมีพลังยึดเหนี่ยวหัวใจของคนหนึ่งไว้ได้เนิ่นนานขนาดนี้

พจน์ไม่ได้ตอบเป็นคำพูดในทันที เขาเลือกเปิดลิ้นชักแห่งความทรงจำ หยิบยกเจ้าชายน้อยของ อองตวน เดอ แซงเตก-ซูเปรี (Antoine de Saint-Exupéry) และเรื่องราวเบื้องหลังหน้ากระดาษขึ้นมาเล่าทีละเรื่อง ร้อยเรียงเข้ากับประสบการณ์ส่วนตัว

ผู้ใหญ่ทุกคนเคยเป็นเด็กมาก่อน แต่มีน้อยคนนักที่จะจำได้

All grown-ups were once children… but only few of them remember it.

“ความจริงมันไม่ใช่เรื่องโรแมนติก ผมอ่านเจ้าชายน้อยครั้งแรกสมัยเรียนมหาวิทยาลัย เพราะเป็นหนังสือนอกเวลา ก็อ่านเพื่อใช้ทำข้อสอบให้ผ่านเท่านั้น ไม่ได้รู้สึกว่าเนื้อหามันสลักสำคัญอะไรเลย” เราแอบยิ้มตาม เพราะมันช่างซ้อนทับกับความทรงจำอันแห้งแล้งของเราในวัยเยาว์เหลือเกิน

จนกระทั่งโชคชะตาพาเดินทางไปเรียนต่อไกลถึงสวิตเซอร์แลนด์ มีโอกาสหยิบเจ้าชายน้อยขึ้นมาอ่านซ้ำอีกครั้ง พอการเดินทางหล่อหลอมประสบการณ์ส่วนตัว ส่งผลให้มุมมองโลกทัศน์เปลี่ยนแปลงไป หนังสือเล่มเดิมกลับซ่อนแง่มุมชีวิตไว้อย่างคมคาย และทำงานกับความรู้สึกมากขึ้น

แล้วจุดเริ่มต้นการสะสมเจ้าชายน้อยล่ะ เราถาม

พจน์ย้อนกลับไปเล่าถึงความประทับใจการเดินทางท่องเที่ยวหลวงพระบาง เนื่องจากเขาเป็นคนชอบแวะเวียนร้านหนังสือเก่า วันนั้นเกิดสะดุดตาเข้ากับหนังสือเจ้าชายน้อยภาษาลาว แม้ใช้อักษรต่างภาษาแต่กลับร้อยเรียงเรื่องราวเสน่ห์ข้ามซีกโลกได้สง่างาม

“เจ้าชายน้อยเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการเดินทาง ผมก็ชอบเดินทางบ่อยๆ เจ้าชายน้อยจึงเปรียบเหมือนบันทึกการเดินทางของผมไปพร้อมๆ กับการเดินทางของเจ้าชายน้อยด้วยในเวลาเดียวกัน”

หลังจากนั้นไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม กิจกรรมโปรดของเขากลายเป็นการแวะเวียนร้านหนังสือ ตามเก็บสะสมเจ้าชายน้อยในแต่ละภาษาตามประเทศ พอนานวันเข้า ปกหนังสือเริ่มซ้ำ ภารกิจจึงเริ่มท้าทายขึ้น เขาเริ่มรื้อแผงหนังสือเก่าตามตรอกซอกซอย พลางค้นหาปกเจ้าชายน้อยฉบับพิมพ์ครั้งแรก หรือปกแปลกๆ ที่ไม่เคยเห็นมาก่อน

เราและช่างภาพตกตะลึงกับคลังของสะสมเจ้าชายน้อยของเขา บางปกมีขนาดเล็กจิ๋ว บางปกมีอายุมากกว่าเราอีก

สิ่งสำคัญไม่อาจเห็นได้ด้วยดวงตา เราจะมองเห็นมันด้วยหัวใจเท่านั้น

It is only with the heart that one can see rightly; what is essential is invisible to the eye.

กระทั่งโลกตกอยู่ในวิกฤตการณ์โควิด-19 โลกทั้งใบถูกปิดตาย การเดินทางหยุดชะงัก ทุกคนกักตัวอยู่ในบ้าน แต่พรมแดนระหว่างประเทศไม่สามารถกั้นการเดินทางของเจ้าชายน้อยไปได้

พจน์ค้นพบเครือข่ายนักสะสมเจ้าชายน้อยจากทั่วทุกมุมโลกบนโลกอินเทอร์เน็ต นี่คือคอมมูนิตีของคนรักเจ้าชายน้อย ทั้งเพื่อสำหรับการติดต่อ-ซื้อขาย และแลกเปลี่ยนปกหนังสือเจ้าชายน้อยผ่านซองจดหมายข้ามซีกโลก โดยอาศัยความไว้เนื้อเชื่อใจ 100%

“วันหนึ่งผมพบกับฌอง-มาร์ค พรอบ (Jean-Marc Probst) ผู้ก่อตั้ง Jean-Marc Probst for The Little Prince Foundation พอพูดคุยกันไปอีกหลายครั้ง เขาเห็นความรักความสนใจของผมต่อเจ้าชายน้อย ก็มีโอกาสได้รับทุนสนับสนุนสำหรับสร้างโครงการเจ้าชายน้อยภาษาถิ่นในประเทศไทย”

โครงการเจ้าชายน้อยภาษาถิ่นเป็นการหยิบวรรณกรรมระดับโลกมาแปลเป็นภาษาถิ่น เพื่ออุ้มชูและคืนชีวิตให้ภาษาถิ่น ไม่ให้รากเหง้าทางภาษาของสูญหายไป ในประเทศไทยมีภาษาถิ่นอยู่ประมาณ 70 ภาษา หลายภาษากำลังค่อยๆ ถูกลืมเลือน เพราะไม่มีคนรุ่นใหม่อ่านออกเขียนได้

ปัจจุบันแปลมาแล้ว 5 ภาษา ได้แก่ เจ้าชายน้อยภาษาล้านนา เจ้าชายน้อยภาษาปกาเกอะญอ เจ้าชายน้อยฉบับภาษามลายู อักษรยาวี เจ้าชายน้อยภาษามอแกน และเมื่อไม่นานมานี้เพิ่งเปิดตัวเจ้าชายน้อยภาษาบาลี

เขาเล่าเบื้องหลังการแปลเจ้าชายน้อยภาษามอแกน (อะนาด พญาแนะ) แปลโดยชาวมอแกน หมู่เกาะสุรินทร์ จังหวัดพังงา ความท้าทายคือภาษามอแกนไม่มีตัวเขียน สื่อสารผ่านเพียงถ้อยคำ ดังนั้นจึงเลือกใช้ตัวอักษรภาษาไทยในการสะกดคำ

อย่างไรก็ตาม ทีมงานกับชาวบ้านต้องมาล้อมวงประชุม เพื่อแกะเสียงและช่วยกันคิดค้นคำศัพท์ใหม่ขึ้นมาทดแทน เช่น คำว่าเครื่องบิน เนื่องจากโลกทัศน์ของชาวเลอาศัยอยู่ในท้องทะเล จึงไม่มีคำใช้เรียกแทนเครื่องบิน

หลังจากจบโครงการนี้กลับกลายเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้นำชุมชนลุกขึ้นมาสนับสนุนให้บันทึกนิทานพื้นบ้านดั้งเดิมของชาวเลเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อไม่ให้รากเหง้าและตัวอักษรสูญหายไปตามกาลเวลา

เจ้าชายน้อยเดินทางผ่านตัวอักษรตั้งแต่เหนือจรดใต้ในประเทศไทย แรงกระเพื่อมจากหยดหมึกกับหยาดเหงื่อสร้างแรงบันดาลใจให้ชุมชนไม่มีสิ้นสุด

ครั้งหนึ่งเจ้าชายน้อยฉบับภาษามลายู อักษรยาวี เดินทางสู่สามจังหวัดชายแดนใต้ ได้กลายเป็นแรงบันดาลใจให้คนในพื้นที่หยิบยกบทประพันธ์ไปตีความใหม่ ถ่ายทอดเรื่องราวผสมผสานอัตลักษณ์วัฒนธรรมท้องถิ่น สะท้อนผ่านการแสดงเชิดหนังตะลุงโดยใช้ลวดลายเจ้าชายน้อย หรือการละเล่นลิเกฮูลูดัดแปลงเนื้อเรื่องเป็นบทขับร้อง ชวนอยากให้ขยับโยกย้ายตามจังหวะ เพื่อเล่าเรื่องให้เด็กๆ และผู้คนในชุมชนฟังได้ง่ายและเข้าถึงหัวใจได้เร็ว

นอกจากนี้เจ้าชายน้อยยังเข้าไปเป็นแรงบันดาลใจให้ช่างฝีมือท้องถิ่นได้แสดงความสามารถทางหัตถกรรม เสริมสร้างจินตนาการ โดยถ่ายทอดเจ้าชายน้อยไปโลดแล่นอยู่บนผ้าสิรินทร์ย้อมคราม ผ้าไหมมัดหมี่สุรินทร์ และผ้าซิ่นตีนจกแม่แจ่ม เรามีโอกาสเห็นและสัมผัสของจริงแล้ว งดงามตาแตกมาก

ใส่คำบรรยายภาพ

มนุษย์ทุกคนมีดวงดาวเป็นของตัวเอง แต่ดวงดาวของแต่ละคนกลับมีความหมายไม่เหมือนกันเลย

People have stars, but they aren't the same for everyone.

เราขอให้พจน์แบ่งปัน 5 ปกหนังสือเจ้าชายน้อยที่สุดแสนจะแรร์ไอเท็ม และนี่คือเล่มหายากที่เราอาจไม่มีโอกาสเห็นที่ไหนอีกแล้ว

Le Petit Prince และ The Little Prince
เจ้าชายน้อยปกแข็งฉบับภาษาฝรั่งเศส และเจ้าชายน้อยปกแข็งฉบับภาษาอังกฤษ พิมพ์ครั้งแรกของโลก เกร็ดเล็กน่ารู้คือ เจ้าชายน้อยฉบับพิมพ์ครั้งแรกของโลกไม่ได้ตีพิมพ์ขึ้นในฝรั่งเศสอย่างที่หลายคน (รวมถึงเรา) คิด แต่ตีพิมพ์ขึ้นครั้งแรกในสหรัฐอเมริการาว ค.ศ. 1943 โดยวางจำหน่ายพร้อมกันทั้งสองเวอร์ชัน คือฉบับภาษาฝรั่งเศสและฉบับภาษาอังกฤษ

53 73848 774623
เจ้าชายน้อยฉบับภาษาปุ่มกดโทรศัพท์โบราณ โดยในเซตมาพร้อมโทรศัพท์ปุ่มกดสำหรับใช้เพื่ออ่านฉบับนี้เท่านั้น วิธีการอ่านคือถอดรหัสตัวเลขในหนังสือออกมาเป็นตัวอักษร

·-·· ·/·--· ·-··-/·--· ·-· ·· -·-·-· ·
เจ้าชายน้อยฉบับภาษามอร์ส ตั้งแต่หน้าปกไปจนถึงเนื้อหาด้านใน ไม่มีตัวอักษรให้อ่านแม้แต่คำเดียว ตัวอักษรแทนที่ด้วยจุด . และขีด - ถ้าอยากอ่านต้องถอดรหัสมอร์สเอานะ

Saint-Exupéry Œuvres complètes No.4
หนังสือรวมผลงานของ อองตวน เดอ แซงเตก-ซูเปรี ฉบับสมบูรณ์ โดยรวบรวมผลงานเขียนทั้งหมดในชีวิตของเขามาร้อยเรียงไว้ในเล่มเดียว จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ Gallimard ซึ่งคือสำนักพิมพ์ดั้งเดิมที่พิมพ์งานของอองตวน

The Little Prince
เจ้าชายน้อยฉบับภาษา Star Wars ด้านในใช้ตัวอักษร Aurebesh ซึ่งเป็นอักษรที่ใช้แทนภาษาพูดในจักรวาลภาพยนตร์ Star Wars ถ้าพิมพ์ชื่อเรื่องออกมาตามอักษร Aurebesh จะถอดได้เป็น The Little Prince พอดี

เราบอกลาพจน์ ออกมาเผชิญหน้ากับโลกของผู้ใหญ่แสนวุ่นวายอีกครั้ง ครานี้หัวใจเราแตกต่างออกไป ราวกับได้เปิดโลกผ่านมุมมองอันหลากหลายมากขึ้น หนังสือเจ้าชายน้อยเล่มเดิมที่เคยจืดจางจากความทรงจำ ตอนนี้มันกลับค่อยๆ ส่องสว่างด้วยเหตุผลบางประการ

ยินดีต้อนรับเด็กน้อยในตัวที่เพิ่งตื่นจากการหลับไหลอันยาวนาน