หาดูยาก! ประเพณี 'บุญข้าวประดับดิน' วันประตูนรกเปิด

หาดูยาก! ประเพณี ‘บุญข้าวประดับดิน’ วันประตูนรกเปิด

เมื่อเวลา 02.00 น. วันที่ 14 กันยายน ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ชาวบ้านตามชุมชนหมู่บ้านต่างๆ ในจังหวัดยโสธรต่างพากันจัดเตรียมอาหารคาวหวาน บุหรี่และหมากพลู ซึ่งเป็นเครื่องเซ่นไหว้ตามประเพณีปฏิบัติของประเพณีบุญข้าวประดับดิน หรือการทำบุญเดือน 9 ก่อนจะนำเอาอาหารคาวหวานไปทำเป็นห่อ หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “ห่อข้าวน้อย” ซึ่งในคืนวันแรม 14 ค่ำ เดือน 9 ก็จะพากันนำห่อข้าวน้อยที่จัดเตรียมไว้ออกไปที่วัด แยกย้ายกันนำห่อข้าวน้อยไปวางเอาไว้ตามจุดต่างๆ ภายในวัด และเรียกให้พ่อแม่หรือญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว รวมทั้งเปรตหรือผีไม่มีญาติให้มารับเอาส่วนกุศลที่อุทิศไปให้ โดยเชื่อว่าในคืนดังกล่าวเป็นวันที่ประตูนรกเปิด จึงมีญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้วได้กลับมารับเอาส่วนกุศลที่ลูกหลานอุทิศไปให้

นางบุญศรี บุญช่วย อายุ 89 ปี ชาวจังหวัดยโสธร เผยว่า ประเพณีบุญข้าวประดับดินเป็นประเพณีโบราณที่ชาวบ้านตามชนบทได้สืบทอดและปฏิบัติต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษจนถึงปัจจุบัน ถือว่าเป็นการทำบุญเดือน 9 เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้กับญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว เพราะเชื่อว่าในคืนวันแรม 14 ค่ำ เดือน 9 เป็นวันที่ประตูนรกเปิด ญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้วจะได้กลับมาเอาส่วนบุญส่วนกุศลที่ลูกหลานนำไปให้ สำหรับส่วนประกอบในการทำบุญ ก็จะประกอบด้วยอาหารคาวหวาน บุหรี่และหมากพลู จัดเตรียมเป็นห่อข้าวพอตกกลางคืนหลังเที่ยงคืนวันแรม 14 ค่ำ เดือน 9 ชาวบ้านก็จะนำห่อข้าวน้อยไปวางไว้ตามจุดต่างๆ ภายในวัดประจำหมู่บ้านพร้อมกับได้เรียกให้ญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้วมารับเอาอาหารคาวหวานกลับไปรับประทาน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ชาวบ้านเชื่อกันว่าในวันแรม 14 ค่ำ เดือน 9 จะเป็นวันที่ประตูนรกเปิดออก วิญญาณของผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว รวมถึงเปรต สัตว์นรกต่างๆ จะขึ้นมาอยู่บนโลกมนุษย์ จึงเกิดเป็นประเพณีบุญข้าวประดับดิน เพราะเป็นการนำอาหารคาวหวานมาวางไว้ตามจุดต่างๆ หรือที่เรียกว่า “ยายห่อข้าวน้อย” โดยคำว่า “ยาย” หมายถึงการวางเป็นระยะๆ เพื่อให้วิญญาณได้มารับอาหารที่ชาวบ้านนำมาทำบุญ นอกจากนี้ ยังเป็นการทำบุญให้กับผู้ยากไร้ และสัตว์จรจัดที่หิวโหย ให้สามารถมากินอาหารได้อีกด้วย ในวันแรม 14 ค่ำ เดือน 9 ชาวบ้านจะเดินทางไปที่วัดตั้งแต่หลังเที่ยงคืน เพื่อนำสิ่งของที่เตรียมไว้จัดใส่กระทงไปวางไว้เป็นระยะ ตามจุดต่างๆ ข้างวัด กำแพงวัด หรือตามกิ่งไม้ ซึ่งเป็นการไปวางแบบเงียบๆ ไม่มีการตีฆ้องหรือตีกลองแต่อย่างใด หลังจากวางเสร็จแล้วชาวบ้านจะกลับบ้านเพื่อเตรียมอาหารไปทำบุญที่วัดอีกครั้งในตอนเช้า เมื่อพระสงฆ์ฉันเช้าเสร็จก็จะเทศน์ฉลองบุญข้าวประดับดิน หลังจากถวายปัจจัยเสร็จแล้ว ก็จะกรวดน้ำ อุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว