ไม่ใช่แค่ริดสีดวง! "อุจจาระเป็นเลือด" เสี่ยง 6 โรคร้าย ที่ร่างกายเตือนให้รีบไป รพ.

ถ่ายเป็นเลือด อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นริดสีดวง! เปิด 6 กลุ่มโรคและสัญญาณที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

ก่อนกดชักโครก การสังเกตอุจจาระอาจช่วยให้เห็นความผิดปกติที่ควรตรวจเพิ่มเติม โดยเฉพาะอาการถ่ายเป็นเลือด ซึ่งอาจเป็นเลือดสดติดกระดาษ เลือดปนในอุจจาระ หรืออุจจาระดำเหนียวผิดปกติ แม้ริดสีดวงทวารจะเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อย แต่ยังมีโรคอื่นที่ทำให้เกิดอาการคล้ายกัน จึงไม่ควรสรุปสาเหตุจากสีเลือดหรือการมีอาการปวดเพียงอย่างเดียว

1. ริดสีดวงทวารและแผลปริขอบทวารหนัก

ริดสีดวงทวารเกิดจากกลุ่มหลอดเลือดบริเวณทวารหนักหรือไส้ตรงส่วนล่างโป่งพอง โดยการเบ่งถ่าย ท้องผูก และนั่งห้องน้ำนานเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้อง อาจมีเลือดสีแดงสดหลังถ่าย คัน หรือมีก้อนยื่นออกมา และริดสีดวงภายในอาจมีเลือดออกโดยไม่เจ็บ ส่วนอาการเจ็บแสบหรือปวดขณะถ่าย โดยเฉพาะหลังอุจจาระแข็ง อาจเกิดจากแผลปริขอบทวารหนัก ซึ่งเป็นคนละภาวะกัน

2. โรคถุงผนังลำไส้ใหญ่และความผิดปกติของหลอดเลือด

เลือดออกจากลำไส้ใหญ่เป็นอาการที่ต้องหาสาเหตุ ไม่ใช่ชื่อโรคเฉพาะ โดยอาจเกิดจากถุงผนังลำไส้ใหญ่หรือหลอดเลือดผิดปกติ บางรายมีเลือดสดหรือสีแดงคล้ำออกมาโดยไม่ปวด และอาจมีปริมาณมากได้ การไม่มีอาการเจ็บทวารหนักจึงไม่ได้ยืนยันว่าอาการไม่รุนแรงหรือสามารถรอดูเองได้เสมอ

3. แผลในกระเพาะอาหารหรือทางเดินอาหารส่วนต้น

เลือดออกจากหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร หรือลำไส้เล็กส่วนต้น อาจทำให้อุจจาระดำเหนียวคล้ายยางมะตอย เนื่องจากเลือดผ่านกระบวนการย่อย สาเหตุหนึ่งคือแผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น โดยอาจมีหรือไม่มีอาเจียนเป็นเลือดร่วมด้วย หากเลือดออกมากและเร็ว บางครั้งก็อาจถ่ายออกมาเป็นเลือดสีแดงได้ จึงใช้สีระบุตำแหน่งเลือดออกอย่างแน่นอนไม่ได้

4. การติดเชื้อในลำไส้ รวมถึงโรคบิด

อาการท้องเสียร่วมกับมูกเลือด ปวดบิด ปวดเบ่ง หรือมีไข้ อาจเกิดจากการติดเชื้อในลำไส้ ซึ่งมีได้ทั้งเชื้อแบคทีเรียและปรสิต แพทย์อาจพิจารณาตรวจอุจจาระเพื่อหาสาเหตุและเลือกการรักษาที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม กลิ่นอุจจาระเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกชนิดเชื้อได้ และมูกเลือดยังพบในโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง เช่น แผลอักเสบในลำไส้ใหญ่ ได้ด้วย

5. ติ่งเนื้อและมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือไส้ตรง

ติ่งเนื้อบางชนิดและมะเร็งลำไส้ใหญ่อาจทำให้มีเลือดปนในอุจจาระ บางรายมีพฤติกรรมการขับถ่ายเปลี่ยนไป น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ หรืออ่อนเพลียจากภาวะโลหิตจางร่วมด้วย แม้ความเสี่ยงจะเพิ่มตามอายุ แต่คนอายุน้อยก็เป็นได้ โดยเฉพาะผู้มีประวัติครอบครัว จึงไม่ควรมองข้ามเลือดที่ออกซ้ำ ๆ เพียงเพราะยังอายุไม่มาก

6. ภาวะลำไส้ขาดเลือด

ภาวะนี้เกิดเมื่อเลือดไปเลี้ยงลำไส้ไม่เพียงพอ ทำให้เนื้อเยื่อบาดเจ็บหรืออักเสบ อาจมีอาการปวดท้องฉับพลัน ตามด้วยถ่ายเป็นเลือดหรือท้องเสีย โดยความรุนแรงแตกต่างกัน และไม่ได้หมายความว่าลำไส้เน่าทุกราย แต่หากเนื้อเยื่อเสียหายรุนแรงอาจต้องผ่าตัด ดังนั้น อาการปวดท้องรุนแรงร่วมกับถ่ายเป็นเลือดควรได้รับการประเมินทันที

ถ่ายเป็นเลือดแบบไหน ต้องไปโรงพยาบาลทันที?

ความเร่งด่วนต้องพิจารณาทั้งปริมาณเลือดและอาการร่วม ไม่ใช่ดูแค่สี หากเลือดออกมาก ต่อเนื่อง หรือมีอาการบ่งชี้การเสียเลือด ควรไปห้องฉุกเฉินโดยไม่รอดูอาการ สัญญาณสำคัญ ได้แก่

• เลือดไหลไม่หยุด มีลิ่มเลือดมาก หรือน้ำในโถเปลี่ยนเป็นสีแดงมากผิดปกติ
• หน้ามืด เป็นลม ใจสั่น เหงื่อเย็น ซีด หรืออ่อนแรงมาก
• หายใจลำบากหรือเจ็บหน้าอก
• ปวดท้องรุนแรงร่วมกับถ่ายเป็นเลือด
• อาเจียนเป็นเลือดหรือคล้ายกากกาแฟ

หากอุจจาระดำเหนียวคล้ายยางมะตอย หรือท้องเสียเป็นเลือด ควรรับการประเมินโดยเร็ว แม้ยังไม่รู้สึกหน้ามืด ส่วนเลือดสดปริมาณเล็กน้อยก็ควรปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อเกิดซ้ำ ไม่ทราบสาเหตุ หรือมีน้ำหนักลดและการขับถ่ายเปลี่ยนแปลง การเพิ่มผัก ดื่มน้ำ และแก้ท้องผูกอาจช่วยบางสาเหตุ แต่ไม่สามารถใช้แทนการตรวจหาที่มาของเลือดได้

อาหารและยาทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีได้ แต่ต้องแยกจากเลือดออก

อาหารสีแดงบางชนิดอาจทำให้อุจจาระดูคล้ายมีเลือด ขณะที่ธาตุเหล็กและยาบางชนิดทำให้อุจจาระมีสีดำได้ อย่างไรก็ตาม หากแยกไม่ออกหรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรให้แพทย์ประเมิน ไม่ควรสรุปว่าเป็นผลจากอาหารหรือยาโดยอัตโนมัติ โดยเฉพาะผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ควรแจ้งชื่อยาแก่แพทย์และไม่ปรับยาเอง

เตรียมข้อมูลอะไรไปพบแพทย์?

ควรจดว่าเลือดเริ่มออกเมื่อใด เกิดกี่ครั้ง สีและปริมาณเป็นอย่างไร รวมถึงเลือดเคลือบผิวอุจจาระ ปนอยู่ในเนื้ออุจจาระ หรือออกแยกกัน หากสะดวกอาจถ่ายภาพไว้ให้แพทย์ดู พร้อมแจ้งอาการปวด ไข้ ท้องเสีย ท้องผูก ยาที่ใช้ และประวัติมะเร็งลำไส้ในครอบครัว แพทย์จะพิจารณาการตรวจร่างกาย ตรวจเลือด ตรวจอุจจาระ หรือส่องกล้องตามความจำเป็นของแต่ละราย

ถ่ายเป็นเลือดไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป และไม่ได้แปลว่าเป็นเพียงริดสีดวงทุกครั้ง การตรวจหาสาเหตุช่วยให้รักษาได้ตรงจุดและประเมินความรุนแรงได้ถูกต้อง หากเลือดออกมากหรือมีอาการหน้ามืด หอบ หรือปวดท้องรุนแรงร่วมด้วย ควรไปโรงพยาบาลทันที