หวีวุ้นสามารถ 'ย้อนวัย' กลับเป็นตัวอ่อนได้อีกครั้ง

ภายใต้สภาวะที่เป็นอันตราย The sea walnut (Mnemiopsis leidyi) หรือ ‘หวีวุ้น’ ชนิดหนึ่งสามารถ ‘ย้อนวัย’ กลับไปสู่ระยะตัวอ่อน เพื่อรักษาร่างกายตัวเองและพร้อมกลับมาโตเต็มวัยอีกครั้งเมื่อสภาพแวดล้อมเอื้ออำนวย

สำหรับสิ่งมีชีวิตเกือบทั้งหมด การแก่ชราเป็นเส้นทางเดียวที่ทุกอย่างดำเนินไป เราทุกคนต่างแก่ลงทุก ๆ วันอย่างไม่สามารถหยุดยั้งได้ แต่ทว่ากลับมีชีวิตหนึ่งที่ไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป The sea walnut หรือหวีวุ้นชนิดหนึ่งกลับสามารถย้อนไปสู่ช่วงชีวิตก่อนหน้าได้แม้ในตอนนี้มันจะเป็นผู้ใหญ่แล้วก็ตาม

“การศึกษาครั้งนี้เป็นเครื่องพิสูจน์ว่าเรายังไม่ได้เรียนรู้จากสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังมากเพียงใด” Maria Miglietta นักชีววิทยาทางทะเลจาก Texas A&M University กล่าว

ตามงานวิจัยใหม่ที่เผยแพร่ไว้ในฐานข้อมูล BioRxiv อธิบายความสามารถของสิ่งมีชีวิตชนิดนี้ไว้ว่า เมื่อหวีวุ้น Mnemiopsis leidyi พบต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ขาดแคลนอาหาร พวกมันก็จะกลับไปเป็นระยะตัวอ่อนอีกครั้ง ทีมวิจัยได้พิสูจน์ไว้ในการทดลองโดยให้หวีวุ้นกลุ่มหนึ่งอดอาหาร และทำทำการตัดเนื้อออกไปส่วนหนึ่ง

การตัดเนื้อเยื่อดังกล่าวนั้นเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ปกติทั่วไปในธรรมชาติ เนื่องจากสัตว์สายพันธุ์นี้อยู่ในจำพวก ctenophores ซึ่งสามารถงอกเนื้อเยื่อออกมาได้ใหม่จากชิ้นเล็ก ๆ การทดสอบนี้จึงเป็นเหมือนการผลักดันให้หวีวุ้นอยู่ในสภาพขีดสุ้น แต่ยังไงก็ตาม นักวิจัยพบว่าพวกมันยังคงมีชีวิตอยู่

จึงได้ดำเนินการขั้นต่อไปด้วยการให้อาหารเพียงเล็กน้อย แต่แล้วพวกเขาก็สังเกตเห็นได้ว่าหวีวุ้น 13 ตัวจาก 65 ตัวที่ทดสอบกลับมีเนื้อเยื่อที่คล้ายหนวดยื่นออกมา ซึ่งเป็นสัญญาณว่าพวกมันกลับไปสู่ระยะตัวอ่อนอีกครั้ง หนวดนี้เป็นลักษณะเฉพาะที่พบได้ในตัวอ่อนเท่านั้น

ระยะดังกล่าวจะยังคงสภาพไว้ไม่เติบโตเนื่องจากอาหารยังคงขาดแคลนอยู่ ทว่าเมื่อทีมวิจัยได้กลับมาให้อาหารอย่างเพียงพอ หวีวุ้นก็พร้อมที่จะกลับสู่ระยะโตเต็มวัยแบบที่มันเคยเป็น ทั้งมีขนาดเท่าเดิมและมีร่างกายที่เหมือนเดิมพร้อมสืบพันธุ์ได้อีกครั้ง

“ชัดเจนว่าต้องเป็นตัวเดียวกันเท่านั้นที่ฟื้นกลับมาได้ เหมือนกับย้อนเวลากลับไป” Joan Soto-Angel นักชีววิทยาทางทะเลกล่าว เธออธิบายว่า โดยทั่วไปแล้วสัตว์ที่ถูกตัดแล้วงอกขึ้นมาใหม่นั้นมักจะมีลักษณะไม่เหมือนเดิมกับตัวก่อนหน้า ซึ่งถือว่าเป็นเหมือน ‘คนละตัว’ กันแต่หวีวุ้นสายพันธุ์นี้เหมือนเดิมทั้งหมด มันจึงถือว่า ‘เป็นตัวเดียวกัน’

หวีวุ้นเหล่านี้เป็นสัตว์สายพันธุ์เก่าแก่ที่สุดสายพันธุ์หนึ่งที่ยังมีชีวิตอยู่ และอาจเป็นต้นกำเนิดของสัตว์หลายชนิดในปัจจุบัน การค้นพบนี้อาจเป็นเบาะแสว่ามันอยู่รอดมายาวนานได้อย่างไร และยังช่วยให้ข้อมูลเกี่ยวกับการแก่ชราของสิ่งมีชีวิตด้วยเช่นกัน

ไม่แน่ในอนาคตอันห่างไกล สิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อนกว่าอื่น ๆ รวมถึงมนุษยฺอาจรู้เทคนิค ‘ย้อนวัย’ กลับได้เช่นเดียวกับหวีวุ้น

“ผมเชื่อว่าหลาย ๆ สายพันธุ์มีความสามารถในการฟื้นฟูได้” Yoshinori Hasegawa นักสัตววิทยาจากสถาบันวิจัยดีเอ็นเอคาซูสะ ซึ่งไม่ได้มีส่วนร่วมในงานวิจัยนี้แต่ศึกษาแมงกะพรุนชนิดอื่น ๆ กล่าว

ที่มา

https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2024.08.09.606968v1

https://www.livescience.com/…/comb-jellies-can-age-in…

https://www.science.org/…/under-deadly-conditions-these..

Photo : Andrew Reitsma / Aquarium of the Pacific