UAE ถอนตัวจาก OPEC ท่ามกลางสงครามอิหร่าน ประเทศเอเชียได้ประโยชน์อย่างไร
เมื่อวานนี้ (28 เมษายน 2026) สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ประกาศถอนตัวออกจากองค์การประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (Organization of the Petroleum Exporting Countries: OPEC) และ OPEC+ หลังเป็นสมาชิกมานานถึง 55 ปี นับตั้งแต่เข้าร่วมเป็นสมาชิกในปี 1971 โดยทางการ UAE ระบุว่า การตัดสินใจดังกล่าวเป็นการมุ่งเน้นต่อผลประโยชน์แห่งชาติ
การเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์สงครามระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอลกับอิหร่านที่ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ควบคู่ไปกับการเกิดวิกฤตพลังงานครั้งสำคัญในประวัติศาสตร์
The Momentum ชวนทำความรู้จักกับกลุ่ม OPEC รวมถึงผลที่จะเกิดขึ้นต่อราคาน้ำมันในภูมิภาคเอเชียนับจากนี้
ทำไม UAE ถึงประกาศถอนตัวออกจาก OPEC
UAE เป็นประเทศที่มีกำลังการผลิตน้ำมันมากที่สุดเป็นอันดับ 2 ในกลุ่ม OPEC รองจากซาอุดีอาระเบีย นั่นหมายความว่า UAE มีศักยภาพสูงในการเพิ่มกำลังการผลิต เพื่อตอบสนองต่อวิกฤตพลังงานที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม OPEC กำหนดโควตาการผลิตน้ำมันของประเทศสมาชิกไว้ราว 3-3.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่ UAE ต้องการตั้งเป้าเพิ่มกำลังการผลิตน้ำมันเป็น 5 ล้านบาร์เรลต่อวัน สำหรับการดึงรายได้เข้าสู่ประเทศเพิ่มขึ้น เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจของชาติภายใต้แผน ‘National Strategy 2050’
ประกอบกับภาวะขาดแคลนน้ำมันทั่วโลกในปัจจุบัน ส่งผลให้ UAE ต้องการขึ้นเป็นผู้เล่นหลักในการแข่งขันด้านราคาในตลาดน้ำมัน
นอกจากนี้ จุดยืนด้านนโยบายต่างประเทศของ UAE ยังแตกต่างและขัดแย้งกับประเทศสมาชิก OPEC หลายประเด็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับซาอุดีอาระเบียในเรื่องความสัมพันธ์ต่อเยเมน
ก่อนหน้านี้ รัฐบาล UAE ได้เดินหน้ากระชับความสัมพันธ์กับประเทศนอกกลุ่ม OPEC ตลอดมา เช่น สหรัฐฯ อิสราเอล และกลุ่มประเทศในทวีปแอฟริกาใต้
อนึ่ง UAE ไม่ได้เป็นประเทศแรกที่ประกาศถอนตัวออกจาก OPEC โดยในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ประเทศอย่างกาตาร์ อินโดนีเซีย และเอกวาดอร์ เคยยุติการเป็นสมาชิกมาแล้ว ส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากข้อจำกัดเรื่องโควตาการผลิตน้ำมันขององค์กร
OPEC และ OPEC+ คืออะไร
องค์การประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (Organization of the Petroleum Exporting Countries: OPEC) เป็นองค์กรความร่วมมือระหว่างรัฐบาล มีวัตถุประสงค์เพื่อประสานงานและกำหนดนโยบายด้านการผลิตและส่งออกน้ำมันระหว่างกลุ่มประเทศสมาชิก
OPEC ก่อตั้งขึ้นในปี 1960 จากการรวมตัวของ 5 ประเทศผู้ผลิตน้ำมัน ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย อิหร่าน อิรัก คูเวต และเวเนซุเอลา เพื่อตอบโต้การผูกขาดน้ำมันโลกของกลุ่มบริษัทตะวันตก 7 แห่ง หรือที่เรียกว่า ‘Seven Sisters’ ซึ่งมีอิทธิพลอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภูมิภาคตะวันออกกลาง
ปัจจุบันสมาชิก OPEC มีทั้งหมด 12 ประเทศ ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย อิหร่าน อิรัก คูเวต เวเนซุเอลา ลิเบีย ไนจีเรีย แอลจีเรีย คองโก กาบอง อิเควทอเรียลกินี และ UAE ที่เพิ่งประกาศถอนตัวออกจาก OPEC ไปล่าสุด
ต่อมาในปี 2016 OPEC ได้ขยายความร่วมมือกับประเทศผู้ผลิตน้ำมันนอกกลุ่ม จัดตั้งเป็นกลุ่มที่เรียกว่า OPEC+ ซึ่งประกอบไปด้วยประเทศต่างๆ เพิ่มเติม ได้แก่ รัสเซีย อาเซอร์ไบจาน คาซัคสถาน บาห์เรน โอมาน บรูไน มาเลเซีย เม็กซิโก ซูดานใต้ และซูดาน ส่งผลให้ปริมาณการผลิตน้ำมันทั่วโลกมาจากกลุ่ม OPEC และ OPEC+ มากถึงร้อยละ 40
การประกาศถอนตัวออกจาก OPEC ของ UAE จะมีผลอย่างเป็นทางการ ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2026
ผลดีต่อราคาน้ำมันในทวีปเอเชีย
อาทิตยา สรัสวัต (Aditya Saraswat) ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือของบริษัท Rystad Energy คาดการณ์ว่า การถอนตัวของ UAE จะส่งผลดีต่อเอเชียในระยะยาว ซึ่งเป็นภูมิภาคที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางเป็นหลัก
แม้ในระยะสั้น ทั่วโลกจะได้รับผลกระทบจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ จากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน แต่หากสถานการณ์คลี่คลายและช่องแคบกลับมาเปิดใช้งาน เอเชียจะสามารถเข้าถึงแหล่งน้ำมันได้ง่ายขึ้น โดยมี UAE เป็นผู้ส่งออกสำคัญที่เข้ามาแข่งขันกับอิทธิพลของ OPEC และซาอุดีอาระเบีย
“เอเชียจะกลายเป็นสนามรบทางการค้าของกลุ่มประเทศอ่าว เพื่อแข่งขันกันขายน้ำมันเพิ่มมากขึ้น” สรัสวัตกล่าว
ฮอร์เก เลออน (Jorge León) หัวหน้าฝ่ายวิเคราะห์ภูมิรัฐศาสตร์ของบริษัท Rystad Energy ระบุเพิ่มเติมว่า ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า หลายประเทศในเอเชียมีแนวโน้มเปลี่ยนไปใช้พลังงานสะอาดและพลังงานหมุนเวียนมากขึ้น แทนการพึ่งพาน้ำมัน ส่งผลให้ความต้องการนำเข้าน้ำมันของภูมิภาคอาจลดลงในระยะยาว
ปัจจัยดังกล่าวจึงเป็นอีกเหตุผลที่ทำให้ UAE ต้องการหลุดพ้นจากข้อจำกัดด้านโควตาการผลิตของ OPEC และเร่งเพิ่มการส่งออกน้ำมันในช่วงที่ตลาดยังมีความต้องการสูงท่ามกลางวิกฤตพลังงานในปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม หัวหน้าฝ่ายวิเคราะห์ภูมิรัฐศาสตร์ของบริษัท Rystad Energy เตือนว่า ในอนาคตราคาน้ำมันโลกอาจมีความผันผวนมากขึ้น เนื่องจากอุปทานมีแนวโน้มกระจายตัว ขณะที่การถอนตัวของ UAE อาจกลายเป็นแบบอย่างให้ประเทศสมาชิกอื่นพิจารณาดำเนินรอยตาม จนกระทั่งส่งผลให้ความสามารถของ OPEC ในการกำหนดระดับการผลิตและควบคุมราคาน้ำมันโลกลดลง
ที่มา:
-https://www.aljazeera.com/news/2026/4/28/what-are-opec-and-opec-and-why-has-the-uae-quit