เปิดตำนาน “นางสงกรานต์” 7 นาง คือใคร?
เมื่อพูดถึงเทศกาลสงกรานต์ หลายคนจะนึกถึงการเล่นน้ำแต่จริง ๆ แล้ว สงกรานต์มี “รากทางความเชื่อ” ที่ลึกมากและหนึ่งในนั้นก็คือ “นางสงกรานต์”
นางสงกรานต์ มีที่มาจากตำนานของเทพองค์หนึ่ง คือท้าวกบิลพรหม ตำนานเล่าว่า ท้าวกบิลพรหม ได้ตั้งปริศนาธรรม 3 ข้อ กับเด็กฉลาดคนหนึ่ง โดยมีเดิมพันว่า ถ้าเด็กตอบไม่ได้ ต้องถูกตัดศีรษะ แต่ถ้าตอบได้ ท้าวกบิลพรหมจะต้องตัดศีรษะตัวเอง ซึ่งเด็กก็คิดหนักอยู่หลายวัน จนเกือบจะยอมแพ้ แต่สุดท้ายก็ได้คำตอบ คำถามนั้น เกี่ยวกับ “ศักดิ์ศรีของมนุษย์อยู่ที่ใดในแต่ละช่วงเวลา” ซึ่งคำตอบคือ ตอนเช้า อยู่ที่ “ใบหน้า” ตอนกลางวัน อยู่ที่ “อก” ตอนค่ำ อยู่ที่ “เท้า” เมื่อท้าวกบิลพรหมได้ยินคำตอบ ก็ยอมรับ และตัดศีรษะของตนเองตามสัญญา แต่สิ่งที่น่ากลัวคือ เศียรของท้าวกบิลพรหม มีอำนาจร้ายแรง ถ้าวางบนพื้น โลกจะลุกเป็นไฟ ถ้าโยนขึ้นฟ้า ฝนจะไม่ตก ถ้าทิ้งลงน้ำ น้ำจะแห้ง
ดังนั้น ลูกสาวของท้าวกบิลพรหม จึงต้องผลัดกันนำเศียรใส่พาน แห่เวียนรอบเขาพระสุเมรุปีละครั้ง และนี่คือที่มาของ “นางสงกรานต์”
ลูกสาวทั้ง 7 คน เรียกว่า “ท้าวทั้ง 7” หรือ “นางสงกรานต์ 7 นาง” ได้แก่ ทุงษะเทวี โคราคะเทวี รากษสเทวี มณฑาเทวี กิริณีเทวี กิมิทาเทวี มโหทรเทวี แต่ละนางจะมี “เอกลักษณ์เฉพาะตัว” ทรงเครื่องประดับต่างกัน ถือของไม่เหมือนกัน บางคนถือ ดอกไม้ อาวุธ หรือผลไม้ ขี่สัตว์ต่างชนิด เช่น เสือ ช้าง หรือครุฑและมี “ท่าทาง” ต่างกัน ยืน นั่ง นอน หรือนอนลืมตา
แล้วทำไมต้องเปลี่ยนทุกปี? เพราะ “นางสงกรานต์” จะถูกกำหนดตาม “วันมหาสงกรานต์” ซึ่งคือวันที่ดวงอาทิตย์ย้ายเข้าสู่ราศีเมษ ตามหลัก โหราศาสตร์ไทย แต่ละวันในสัปดาห์ จะมีนางประจำวันอยู่แล้วดังนั้น ปีไหนสงกรานต์ตรงกับวันอะไร นางประจำวันนั้นก็จะเป็น “นางสงกรานต์” ของปีนั้นทันที
และคนไทยโบราณเชื่อว่า รายละเอียดของนางสงกรานต์ สามารถใช้ “พยากรณ์เหตุการณ์ทั้งปี” ได้ เช่น ถ้านางยืนบ้านเมืองมั่นคง ถ้านั่งอาจมีความเปลี่ยนแปลง และถ้านอนมีแนวโน้มเกิดปัญหา รวมถึงของที่ถือ หรือสัตว์พาหนะ ก็สามารถตีความเรื่องฝนฟ้า การเกษตร และเศรษฐกิจได้ ที่เชื่อมกับประเพณีจริงในปัจจุบัน
ปัจจุบัน หลายหน่วยงาน เช่น กรมส่งเสริมวัฒนธรรม จะประกาศ “นางสงกรานต์ประจำปี” อย่างเป็นทางการ พร้อมรายละเอียดครบ เพื่อนำไปใช้ในขบวนแห่ และสื่อสารความเป็นสิริมงคล
สรุปแล้ว “นางสงกรานต์” ไม่ใช่แค่เรื่องเล่า แต่คือความเชื่อที่ยังคงสะท้อนอยู่ในเทศกาลสงกรานต์ของไทยทุกปี
ติดตามเนื้อหาดีๆแบบนี้ได้ที่
Facebook : https://www.facebook.com/innnews.co.th
Twitter : https://twitter.com/innnews
Youtube : https://www.youtube.com/c/INNNEWS_INN
TikTok : https://www.tiktok.com/@inn_news
LINE Official Account : @innnews