มนุษย์แก่ลงกะทันหันใน 2 ช่วง อายุ 44 ปี และ 60 ปี

งานวิจัยใหม่เผย ‘เราไม่ได้ค่อย ๆ แก่ลงอย่างช้า ๆ อย่างต่อเนื่อง’ แต่กลับ ‘แก่ลงกระทันหัน’ อย่างรวดเร็วในช่วง 2 อายุคือ 44 ปีและ 60 ปี การแก่ชราไม่ใช่กระบวนการที่คงที่นี้อาจช่วยอธิบายปัญหาสุขภาพที่เพิ่มขึ้นกระทันหันในช่วงวัยต่าง ๆ ได้

หากคุณตื่นเช้าขึ้นมาในวันหนึ่งแล้วสังเกตเห็นริ้วรอยบนใบหน้า ผิวหนังที่ไม่สดใส หรือความรู้สึกที่แก่ลงอย่างบอกไม่ถูก ปรากฏการณ์ดังกล่าวอาจมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์มารองรับ งานวิจัยใหม่จากสหรัฐฯ เผยให้เห็นว่าการแก่ชรากลายเป็นสิ่งที่จู่ ๆ ก็แก่ขึ้นอย่างรวดเร็วและกระทันหันอย่างน้อย 2 ครั้งในช่วงชีวิตมนุษย์

“เราไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปทีละน้อยเมื่อเวลาผ่านไป แต่กลับมีการเปลี่ยนแปลงบางอย่างที่เห็นได้ชัดเจน” ศาสตราจารย์ Michael Snyder นักพันธุศาสตร์และผู้อำนวยการศูนย์จีโนมิกส์ แห่งมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด กล่าว “ปรากฏว่าช่วงอายุกลาง ๆ 40 ปีเป็นช่วงเวลาที่เกิดการเปลี่ยนไปอย่างมาก เช่นเดียวกับช่วงอายุ 60 ต้น ๆ และนั่นเป็นเรื่องจริงที่ไม่ว่าคุณจะมองโมเลกุลประเภทใดก็ตาม”

งานวิจัยนี้ได้ติดตามโมเลกุลที่แตกต่างกัน 135,000 ชนิด (RNA โปรตีน และเมแทบอไลต์) ที่เก็บจากกลุ่มตัวอย่าง 108 คนที่มีอายุระหว่าง 25 ปีถึง 75 ปี ทั้งตัวอย่างเลือด อุจจาระ ผิวหนัง ช่องปาก และโพรงจมูกทุก ๆ 2-3 เดือน เป็นเวลาตั้งแต่ 1 ปีถึงเกือบ 7 ปี

สิ่งเหล่านี้สามารถบ่งชี้ถึงข้อมูลเกี่ยวกับเซลล์ ความอุดมสมบูรณ์ของสาร ฮอร์โมน หรือโปรตีนต่าง ๆ ในร่างกาย รวมถึงสุขภาพของจุลินทรีย์ในลำไส้ ทีมวิจัยพบว่าข้อมูลเหล่านั้นไม่เปลี่ยนแปลงไปตามลำดับอย่างค่อยเป็นค่อยไป แต่กลับพุ่งขึ้นกระทันหันในคนที่มีอายุ 44 ปีและ 60 ปี

ความเปลี่ยนแปลงไปที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วง 44 ปีนั้นเป็นสิ่งที่วิทยาศาสตร์คาดไม่ถึงเลย ในตอนแรกนักวิจัยคิดว่าอาจเป็นผลจาก ‘วัยหมดประจำเดือน’ ของผู้หญิง แต่ทว่าพวกเขาก็พบความเปลี่ยนแปลงที่คล้ายกันในเพศชาย กลายเป็นเรื่องราวที่ชวนสับสนนและงุนงง

“สิ่งนี้บ่งชี้ว่า แม้ว่าวัยหมดประจำเดือนหรือก่อนวัยหมดประจำเดือนอาจมีส่วนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้ ในผู้หญิงที่มีอายุประมาณ 40 ปี แต่ก็มีแนวโน้มว่าจะมีปัจจัยอื่นที่สำคัญกว่า ซึ่งส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ในทั้งผู้ชายและผู้หญิง” ดร. Xiaotao Shen นักวิจัยจากโรงเรียนการแพทย์ มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด กล่าว

การเปลี่ยนแปลงครั้งแรกตอนอายุ 44 ปีเกิดขึ้นกับโมเลกุลที่เกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดหัวใจ ระบบเผาผลาญคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และไขมัน ขณะที่การเปลี่ยนแปลงครั้งที่ 2 ตอนอายุ 60 ปีเกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน การเผาผลาญคาร์โบไฮเดรต และการทำงานของไต

รูปแบบดังกล่าวสอดคล้องกับหลักฐานก่อนหน้านี้ที่ให้เบาะแสว่าโรคซึ่งเกี่ยวข้องกับอายุหลายชนิด ไม่ได้เพิ่มขึ้นทีละน้อย เช่นโรคอัลไซเมอร์และโรคหัวใจกับหลอดเลือด จะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วหลังจากอายุ 60 ปี นอกจากนี้ไลฟ์สไตล์หรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปตอนอายุ 40 กลาง ๆ ก็อาจเป็นผลมาจากกระบวนการนี้เช่นกัน

นักวิจัยให้ความเห็นว่า การค้นพบเหล่านี้กำลังบอกให้เรารักษาสุขภาพในช่วงที่ทำได้ให้ดีที่สุด ไม่ว่าจะการออกกำลังกาย กินอาหารที่มีประโยชน์ และเต็มที่กับการใช้ชีวิต เพื่อลดผลกระทบก่อนที่โมเลกุลในร่างกายจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว

“ผมเชื่อมั่นอย่างยิ่งว่าเราควรพยายามปรับวิธีการใช้ชีวิตของเราในขณะที่เรายังมีสุขภาพแข็งแรง” ศาสตราจารย์ Snyder กล่าว

ที่มา

https://www.nature.com/articles/s43587-024-00692-2

https://www.washingtonpost.com/…/midlife-change-aging…/

https://www.technologynetworks.com/…/new-research-finds…

https://med.stanford.edu/…/massive-biomolecular-shifts…

https://www.theguardian.com/…/scientists-find-humans…

Photo : YuriArcursPeopleimages/Envato