รู้หรือไม่? “เกาะเกร็ด” เกาะในเมืองนนทบุรี ในอดีตคนเรียกว่า “เกาะศาลากุน”
“เกาะเกร็ด” เป็นเกาะใน จ. นนทบุรี เชื่อว่ามีรูปร่างเช่นนี้ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์ ดังเห็นได้จากแผนที่ของชาวต่างชาติ และเป็นรูปร่างเกือกม้าชัดเจนในสมัยพระเจ้าท้ายสระ เหตุที่ทำให้มีเกาะกลางแม่น้ำเจ้าพระยาเพราะต้องขุดขยายคลองลัดเกร็ดน้อยให้กว้างขึ้น เพื่อเป็นเส้นทางลัดในการเดินทางเรือระหว่างกรุงศรีอยุธยาและปากน้ำ
พื้นที่เกาะเกร็ดนี้ในอดีตเป็นจุดผ่านของเรือสินค้าไทยและต่างประเทศ จนในสมัยรัชกาลที่ 3 ก็ยังทำหน้าที่นี้อยู่ ในบันทึกของสังฆราชปาลเลอกัวซ์ บาทหลวงชาวฝรั่งเศสที่เข้ามาในสมัยรัชกาลที่ 3 กล่าวไว้ว่า “มีด่านภาษีเรือนแพร้านค้าและวัดงาม ๆ ที่ปากเกร็ด”
เกาะเกร็ดมีคนอยู่อาศัยมาตั้งแต่อยุธยา จึงทำให้มีวัดเก่าที่ปรากฏรูปแบบศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลายหลายวัด เช่น วัดป่าลิไลยก์, วัดป่าฝ้าย (วัดฉิมพลี), วัดชมพูราย รวมถึงวัดศาลากุน โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือกลุ่ม “ชาวมอญ” ที่อพยพมาจากเมืองหงสาวดี ที่เคยเป็นอาณาจักรมอญ รวมถึงชาวมอญจากเมืองเมาะตะมะ ซึ่งอพยพมาในสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรีและพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
เกาะเกร็ดหรือเกาะศาลากุน
เกาะเกร็ดแต่เดิมแล้วไม่ได้ชื่อนี้อย่างที่คนปัจจุบันรับรู้ แต่มีชื่อว่า “ศาลากุน” ไม่แน่ชัดว่าเริ่มเรียกแบบนี้ตั้งแต่เมื่อไหร่ แต่เหตุที่ทำให้เรียกก็เพราะ เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน)ที่สมุหนายกในสมัยรัชกาลที่ 2 สร้างศาลาริมน้ำสำหรับพักเรือสินค้าที่ค้าขายกับจีนไว้ กลายเป็นจุดสังเกตหรือจุดเด่นของที่นี่
ผู้คนจึงเรียกกันว่า “ศาลาจีนกุน” หรือ “ศาลาเจ้าคุณกุน”
ต่อมาท่านได้ถวายศาลาให้กับวัดใกล้เคียง คนจึงเรียกวัดนั้นว่า “วัดศาลากุน” และเรียกชุมชนแถบนี้ว่า “บ้านศาลากุน” เช่นกัน
เมื่อผู้คนที่ผ่านไปมาเห็นเป็นเกาะ ก็เรียกว่า “เกาะศาลากุน” จนตั้งอำเภอปากเกร็ด จึงเรียกว่า “เกาะเกร็ด” อย่างที่เราได้ยินจวบปัจจุบันนั่นเอง
อ่านเพิ่มเติม :
- “เจดีย์เอียง” วัดปรมัยยิกาวาส เกาะเกร็ด เมื่อยังไม่เอียง
- “เกร็ด” นั้นสำคัญไฉน? ทำไมสถานที่ในจังหวัดนนทบุรีมักมีคำว่า “เกร็ด”
- สืบหาตำแหน่ง “เกาะหน้าวัดอรุณฯ” อยู่ตรงไหน?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
กรมศิลปากร. วิถีชีวิตชาวมอญเกาะเกร็ด เตาเผาโบราณ : การเปรียบเทียบระหว่างเตาหลังเต่าที่เกาะเกร็ดกับเตาทุเรียงที่เมืองศรีสัชนาลัย. ไอเดีย แสควร์: กรุงเทพ, 2556.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 19 กันยายน 2567
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : รู้หรือไม่? “เกาะเกร็ด” เกาะในเมืองนนทบุรี ในอดีตคนเรียกว่า “เกาะศาลากุน”
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com