โปรดอัพเดตเบราว์เซอร์

เบราว์เซอร์ที่คุณใช้เป็นเวอร์ชันเก่าซึ่งไม่สามารถใช้บริการของเราได้ เราขอแนะนำให้อัพเดตเบราว์เซอร์เพื่อการใช้งานที่ดีที่สุด

ต่างประเทศ

"ซุนหงอคง" เกิดในประเทศไหน? เปิดต้นกำเนิดแท้จริง อาจไม่ใช่จีนอย่างที่คิด!

sanook.com

เผยแพร่ 05 พ.ย. เวลา 13.27 น. • Sanook
ซุนหงอคงมาจากประเทศอะไร? เปิดคำตอบในไซอิ๋ว ดินแดนต้นกำเนิดของราชาวานร

ซุนหงอคงเป็นคนประเทศไหน? เปิดต้นกำเนิดที่แท้จริง อาจไม่ใช่จีนอย่างที่หลายคนคิด

ซุนหงอคงเป็นคนจีนหรืออินเดีย? เปิดต้นกำเนิดราชาวานรในไซอิ๋ว เกิดจากหินวิเศษบนเขาฮวากั่วซาน พร้อม 3 ทฤษฎีเกี่ยวกับหนุมานและบุคคลในประวัติศาสตร์

เมื่อพูดถึง "ซุนหงอคง" หรือ "เห้งเจีย" ราชาวานรผู้มีพลังวิเศษจากวรรณกรรมจีนเรื่อง "ไซอิ๋ว" (Journey to the West) หลายคนคงนึกถึงตัวละครที่มีต้นกำเนิดจากประเทศจีน เพราะเป็นหนึ่งในตัวละครที่โด่งดังที่สุดของวรรณกรรมจีน และมีการนำเรื่องราวมาสร้างเป็นภาพยนตร์ ละคร และเกมอย่างต่อเนื่อง

แต่รู้หรือไม่ว่า หากย้อนกลับไปดูเนื้อหาในวรรณกรรมต้นฉบับ ซุนหงอคงไม่ได้ถือกำเนิดในประเทศจีนตามภูมิศาสตร์ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน ขณะเดียวกัน นักวิชาการยังตั้งข้อสันนิษฐานว่า ตัวละครราชาวานรผู้นี้อาจได้รับอิทธิพลจากตำนานและวัฒนธรรมของอินเดียด้วย

คำถามที่ว่า ซุนหงอคงเป็นคนประเทศไหน ระหว่างจีนกับอินเดีย? จึงมีคำตอบที่ต้องแยกออกเป็น 2 ประเด็น คือบ้านเกิดของซุนหงอคงตามเนื้อเรื่องไซอิ๋ว และต้นแบบทางประวัติศาสตร์หรือวัฒนธรรมที่อาจมีอิทธิพลต่อการสร้างตัวละครนี้

ซุนหงอคงเกิดที่ไหน? คำตอบในวรรณกรรมไซอิ๋ว

ในวรรณกรรมเรื่อง "ไซอิ๋ว" ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีน และมักระบุว่าประพันธ์โดยอู๋เฉิงเอิน (Wu Cheng'en) นักเขียนสมัยราชวงศ์หมิง ได้เล่าถึงกำเนิดของซุนหงอคงไว้อย่างชัดเจนตั้งแต่บทแรกของเรื่อง

ซุนหงอคงไม่ได้เกิดจากพ่อแม่ที่เป็นมนุษย์หรือวานรทั่วไป แต่ถือกำเนิดจากศิลาวิเศษบนภูเขาฮวากั่วซาน หรือที่คนไทยรู้จักในชื่อ "เขาฮวยก๊วยซัว" ซึ่งตั้งอยู่กลางทะเลใกล้ดินแดนที่มีชื่อว่า อาณาจักรอ้าวไหล (Aolai)

ตามเรื่องเล่า ศิลาวิเศษดังกล่าวได้รับพลังจากฟ้าดิน ดวงอาทิตย์ และดวงจันทร์มาเป็นเวลายาวนาน ก่อนจะแตกออกเป็นไข่หิน และเมื่อสัมผัสกับสายลมก็กลายเป็นลิงหินที่มีชีวิต

ต่อมาลิงหินตัวนี้ได้แสดงความกล้าหาญด้วยการกระโดดผ่านม่านน้ำตก เข้าไปค้นพบถ้ำที่ซ่อนอยู่ภายในภูเขา จนได้รับการยอมรับจากเหล่าฝูงลิงให้เป็นราชาวานร และอาศัยอยู่ในถ้ำสุ่ยเหลียนต้ง หรือถ้ำม่านน้ำ ก่อนออกเดินทางไปฝึกวิชาจนได้รับชื่อว่า "ซุนหงอคง"

อาณาจักรอ้าวไหล อยู่ประเทศจีนหรืออินเดีย?

ตามจักรวาลในวรรณกรรมไซอิ๋ว อาณาจักรอ้าวไหลตั้งอยู่ในดินแดนที่เรียกว่า "ตงเซิ่งเสินโจว" หรือทวีปบูรพาวิเทหะ ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่ทวีปของโลกตามคติจักรวาลที่ผู้ประพันธ์นำมาใช้ในเรื่อง

ดินแดนดังกล่าวไม่ได้เป็นประเทศที่สามารถระบุตำแหน่งบนแผนที่โลกปัจจุบันได้โดยตรง เพราะเป็นส่วนหนึ่งของภูมิศาสตร์ในโลกวรรณกรรมที่ผสมผสานแนวคิดทางศาสนาและตำนาน

ดังนั้น หากถามว่าซุนหงอคงเกิดในประเทศใดตามเนื้อเรื่อง คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ซุนหงอคงถือกำเนิดบนเขาฮวากั่วซาน ใกล้อาณาจักรอ้าวไหล ซึ่งเป็นดินแดนสมมติ ไม่ใช่ประเทศจีนหรืออินเดียในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม การที่ตัวละครนี้ปรากฏในวรรณกรรมจีนและได้รับการพัฒนาผ่านเรื่องเล่าของจีนหลายยุคสมัย ทำให้ซุนหงอคงได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในฐานะตัวละครสำคัญของวัฒนธรรมจีน

ทฤษฎีที่ 1 ซุนหงอคงอาจได้รับแรงบันดาลใจจากผู้ติดตามพระถังซัมจั๋งที่มีตัวตนจริง

แม้ซุนหงอคงจะเป็นตัวละครเหนือธรรมชาติ แต่เรื่องราวการเดินทางไปอัญเชิญพระไตรปิฎกของพระถังซัมจั๋งมีพื้นฐานมาจากเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์จริง

พระถังซัมจั๋ง หรือพระเสวียนจั้ง (Xuanzang) เป็นพระภิกษุชาวจีนในสมัยราชวงศ์ถัง ซึ่งเดินทางไปศึกษาพระพุทธศาสนาในอินเดียช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 7 และนำคัมภีร์พระพุทธศาสนาจำนวนมากกลับมายังจีน

นักวิชาการบางกลุ่มเชื่อว่า เรื่องเล่าเกี่ยวกับผู้ช่วยหรือผู้ติดตามพระเสวียนจั้งในระหว่างการเดินทาง อาจมีส่วนสำคัญต่อการสร้างตัวละครซุนหงอคงในวรรณกรรมยุคหลัง

สือผานถัว ผู้ติดตามที่ถูกนำมาเชื่อมโยงกับซุนหงอคง

หนึ่งในบุคคลที่ได้รับการกล่าวถึงคือ สือผานถัว (Shi Pantuo) ซึ่งปรากฏในเรื่องเล่าประวัติการเดินทางของพระเสวียนจั้ง โดยมีการระบุว่าเป็นบุคคลจากกลุ่มชนทางตะวันตกของจีนที่เข้ามาช่วยเหลือพระภิกษุระหว่างการเดินทางช่วงแรก

นักวิชาการบางส่วนตั้งข้อสังเกตว่า เรื่องราวเกี่ยวกับผู้ติดตามที่มาจากชนต่างถิ่นอาจถูกเล่าขานและเปลี่ยนแปลงผ่านกาลเวลา จนกลายเป็นตัวละครผู้ช่วยที่มีรูปลักษณ์คล้ายลิงในนิทานและวรรณกรรม

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ยืนยันว่าสือผานถัวเป็นต้นแบบของซุนหงอคงโดยตรง จึงควรมองว่าเป็นเพียงหนึ่งในข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับพัฒนาการของตัวละครนี้

ภาพจิตรกรรมโบราณที่พบผู้ติดตามหน้าคล้ายลิง

หลักฐานอีกส่วนหนึ่งที่ได้รับความสนใจคือภาพจิตรกรรมพุทธศิลป์ในถ้ำโบราณบริเวณมณฑลกานซู่ ประเทศจีน โดยเฉพาะถ้ำอวี๋หลิน (Yulin Caves) และถ้ำเชียนฝอต้งตะวันออก ซึ่งมีภาพเกี่ยวกับการเดินทางอัญเชิญพระไตรปิฎก

ภาพบางแห่งแสดงพระเสวียนจั้งพร้อมม้าขาวและบุคคลผู้ติดตามที่มีใบหน้าหรือรูปลักษณ์คล้ายวานร ทำให้นักวิจัยมองว่า เรื่องเล่าของพระถังซัมจั๋งกับผู้ช่วยที่เป็นลิงอาจแพร่หลายมาก่อนวรรณกรรมไซอิ๋วฉบับราชวงศ์หมิงหลายร้อยปี

บทความจาก Project Himalayan Art ของ Rubin Museum อธิบายว่า ภาพจิตรกรรมลักษณะนี้พบในศิลปกรรมช่วงประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 11-13 และสะท้อนพัฒนาการของเรื่องเล่าพระเสวียนจั้งที่ผสมผสานประวัติศาสตร์กับตำนานทางศาสนา

หลักฐานดังกล่าวจึงช่วยยืนยันว่า ภาพของผู้ติดตามหน้าคล้ายวานรปรากฏในวัฒนธรรมการเล่าเรื่องมานานแล้ว แต่ยังไม่สามารถระบุได้อย่างแน่ชัดว่าบุคคลในภาพมีต้นแบบจากคนจริงคนใด

ทฤษฎีที่ 2 พระภิกษุอู้คง บุคคลในประวัติศาสตร์ที่มีชื่อเหมือนซุนหงอคง

อีกหนึ่งบุคคลที่ถูกนำมาเชื่อมโยงกับซุนหงอคงคือพระภิกษุที่มีชื่อทางธรรมว่า "อู้คง" (Wukong) ซึ่งมีตัวตนจริงในสมัยราชวงศ์ถัง

พระภิกษุรูปนี้เดิมมีชื่อว่า เชอเฟิ่งเฉา (Che Fengchao) มีชีวิตอยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 8-9 และเคยร่วมคณะเดินทางไปยังดินแดนทางตะวันตกในปี ค.ศ. 751

ต่อมาเขาได้เข้าสู่สมณเพศและใช้เวลาศึกษาพระพุทธศาสนาอยู่ต่างแดนเป็นเวลาหลายสิบปี ก่อนเดินทางกลับจีนในปี ค.ศ. 790 และได้รับพระราชทานนามทางธรรมว่าอู้คง

เรื่องราวของพระภิกษุอู้คงมีความน่าสนใจ เพราะมีทั้งการเดินทางไปยังดินแดนตะวันตก การศึกษาพระพุทธศาสนา และชื่อที่ตรงกับตัวละครซุนหงอคง

อย่างไรก็ตาม พระภิกษุอู้คงเดินทางไปตะวันตกหลังจากยุคของพระเสวียนจั้งมากกว่า 100 ปี และไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าชีวิตของพระภิกษุรูปนี้เป็นต้นแบบของตัวละครราชาวานร

นักวิชาการจึงพิจารณาว่า ชื่อและเรื่องราวของพระอู้คงอาจเป็นหนึ่งในองค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อการเล่าขานในยุคหลัง แต่ไม่ควรสรุปว่าพระภิกษุรูปนี้คือซุนหงอคงตัวจริง

ทฤษฎีที่ 3 ซุนหงอคงอาจมีต้นแบบจากหนุมานของอินเดีย

หนึ่งในข้อสันนิษฐานที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือ ซุนหงอคงอาจได้รับแรงบันดาลใจจาก "หนุมาน" (Hanuman) เทพวานรผู้ยิ่งใหญ่ในมหากาพย์รามายณะของอินเดีย

หนุมานเป็นตัวละครสำคัญที่มีพละกำลังมหาศาล สามารถกระโดดข้ามมหาสมุทร แปลงกาย และเปลี่ยนขนาดร่างกายได้ อีกทั้งยังมีความกล้าหาญและจงรักภักดีต่อพระราม

เมื่อเปรียบเทียบกับซุนหงอคง จะพบว่าตัวละครทั้งสองมีคุณลักษณะหลายอย่างคล้ายคลึงกัน โดยเฉพาะการเป็นวานรผู้มีพลังเหนือธรรมชาติ ความสามารถในการแปลงกาย การเดินทางระยะไกล และการช่วยเหลือตัวละครสำคัญในเรื่อง

นักวิชาการบางส่วนจึงเสนอว่า เรื่องเล่าของหนุมานอาจแพร่เข้าสู่จีนผ่านการติดต่อทางการค้า ศาสนา และวัฒนธรรมระหว่างอินเดียกับจีน ก่อนจะถูกผสมผสานกับตำนานพื้นเมืองจีนจนเกิดเป็นภาพลักษณ์ของซุนหงอคงในเวลาต่อมา

นักวิชาการจีนเคยถกเถียงเรื่องหนุมานกับซุนหงอคง

ข้อถกเถียงสำคัญเกี่ยวกับต้นกำเนิดซุนหงอคงเกิดขึ้นในวงวิชาการจีนช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยหูซื่อ (Hu Shi) นักคิดและนักวิชาการชาวจีน เสนอว่าราชาวานรในไซอิ๋วอาจได้รับอิทธิพลจากหนุมานของอินเดีย

ในทางกลับกัน หลู่ซวิ่น (Lu Xun) นักเขียนและนักวิชาการชาวจีนคนสำคัญ เสนอแนวคิดที่ให้น้ำหนักกับตำนานพื้นเมืองจีน โดยเชื่อมโยงซุนหงอคงกับอู๋จือฉี (Wuzhiqi) สิ่งมีชีวิตลักษณะคล้ายวานรที่มีพลังเหนือธรรมชาติในตำนานจีน

แนวคิดทั้งสองกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการถกเถียงทางวิชาการเกี่ยวกับต้นกำเนิดซุนหงอคงมาอย่างยาวนาน

แม้การเปรียบเทียบระหว่างซุนหงอคงกับหนุมานจะพบความคล้ายคลึงหลายประการ แต่งานวิจัยยังไม่สามารถยืนยันเส้นทางการถ่ายทอดเรื่องเล่าที่ชัดเจนได้ว่า ตัวละครซุนหงอคงถูกสร้างขึ้นจากหนุมานโดยตรง

ซุนหงอคงอาจไม่ได้มีต้นแบบจากบุคคลหรือตำนานเพียงเรื่องเดียว

เมื่อพิจารณาจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ วรรณกรรม และศิลปกรรม จะพบว่าตัวละครซุนหงอคงอาจมีพัฒนาการจากเรื่องเล่าหลายสายที่ค่อย ๆ ผสมผสานกันตลอดหลายร้อยปี

งานวิจัยเรื่อง Xuanzang and The Journey to the West ของมาโกโตะ โยชิมูระ (Makoto Yoshimura) ซึ่งเผยแพร่ในปี 2021 ได้เสนอว่าผู้ติดตามพระเสวียนจั้งในประวัติศาสตร์ อาจมีส่วนสำคัญต่อพัฒนาการของตัวละครวานรผู้ช่วยพระถังซัมจั๋ง

ขณะเดียวกัน งานศึกษาด้านวรรณกรรมยังพิจารณาความเชื่อมโยงกับตำนานหนุมานของอินเดีย ตำนานวานรของจีน และเรื่องเล่าทางพุทธศาสนาที่แพร่หลายอยู่ตามเส้นทางสายไหม

ที่สำคัญ เรื่องราวของผู้ช่วยที่มีลักษณะเป็นลิงปรากฏในวรรณกรรมก่อนยุคราชวงศ์หมิงแล้ว เช่น เรื่องเล่าการอัญเชิญพระไตรปิฎกในสมัยราชวงศ์ซ่ง ซึ่งมีตัวละครที่เรียกว่า "โหวสิงเจ่อ" (Hou Xingzhe) หรือผู้แสวงบุญที่เป็นลิง

การปรากฏตัวของโหวสิงเจ่อในวรรณกรรมยุคก่อน ทำให้เห็นว่าภาพของซุนหงอคงไม่ได้ถูกสร้างขึ้นจากศูนย์ในเวลาเดียวกับการแต่งไซอิ๋วฉบับที่โด่งดัง แต่มีรากฐานจากการพัฒนาเรื่องเล่าหลายยุคสมัย

แล้วซุนหงอคงเป็นคนจีนหรืออินเดียกันแน่?

หากแยกคำถามออกเป็น 3 ด้าน จะช่วยให้เข้าใจคำตอบได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

ประเด็น คำตอบ ซุนหงอคงเกิดที่ไหนตามเนื้อเรื่อง? เขาฮวากั่วซาน ใกล้อาณาจักรอ้าวไหล ในทวีปบูรพาวิเทหะ ซึ่งเป็นดินแดนสมมติ ซุนหงอคงเป็นตัวละครจากวัฒนธรรมประเทศใด? เป็นตัวละครสำคัญจากวรรณกรรมและวัฒนธรรมจีน ซุนหงอคงมีต้นแบบจากใคร? ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัด อาจได้รับอิทธิพลจากตำนานจีน เรื่องเล่าของผู้ติดตามพระเสวียนจั้ง และหนุมานของอินเดีย

ดังนั้น การบอกว่าซุนหงอคงเป็นตัวละครจีนถือว่าถูกต้องในแง่ของวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์วรรณกรรม แต่หากถามถึงสถานที่เกิดในเนื้อเรื่อง ก็ต้องตอบว่าเป็นดินแดนสมมติ ส่วนข้อกล่าวอ้างว่าซุนหงอคงมีต้นแบบเป็นหนุมานของอินเดียยังคงเป็นสมมติฐานทางวิชาการที่ไม่มีข้อยุติ

สรุป ซุนหงอคงมาจากประเทศอะไร?

ซุนหงอคงเป็นตัวละครจากวรรณกรรมจีนเรื่องไซอิ๋ว แต่ตามเนื้อเรื่องถือกำเนิดจากศิลาวิเศษบนเขาฮวากั่วซาน ในอาณาจักรอ้าวไหล ซึ่งเป็นดินแดนสมมติ ไม่ใช่ประเทศจีนหรืออินเดียที่มีอยู่จริง

สำหรับต้นแบบของตัวละคร นักวิชาการมีข้อสันนิษฐานหลายแนวทาง ทั้งบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางของพระเสวียนจั้ง พระภิกษุอู้คงในสมัยราชวงศ์ถัง ตำนานวานรของจีน และหนุมานจากมหากาพย์รามายณะของอินเดีย

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าซุนหงอคงมีต้นแบบมาจากบุคคลหรือตำนานใดเพียงแหล่งเดียว ความน่าสนใจของตัวละครนี้จึงไม่ได้อยู่แค่พลังวิเศษหรือความสามารถในการต่อสู้ แต่ยังสะท้อนการผสมผสานเรื่องเล่า ความเชื่อ และวัฒนธรรมของผู้คนในเอเชียที่สืบทอดกันมายาวนานหลายศตวรรษ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ดูข่าวต้นฉบับ
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...