'กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติ'กำลังรวมอำนาจในอิหร่านภายใต้การปกครองของ'โมจตาบา คาเมเนอี'

นักวิเคราะห์กล่าวว่า การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในผู้นำของอิหร่านนับตั้งแต่เริ่มสงครามกับอิสราเอลและสหรัฐอเมริกา ได้เสริมสร้างอิทธิพลทางการเมืองของกองทัพอุดมการณ์ของสาธารณรัฐอิสลาม หรือกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น

กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ก่อตั้งขึ้นตามคำสั่งของผู้นำการปฏิวัติ อยาตอลลาห์ รูฮอลลาห์ โคมัยนี ไม่นานหลังจากที่โค่นล้มชาห์ในปี 1979 โดยมีอำนาจหน้าที่แยกต่างหากจากกองกำลังติดอาวุธปกติ เพื่อปกป้องการปฏิวัติจากภัยคุกคามภายในและภายนอก

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา กองกำลังนี้ได้กลายเป็นโครงสร้างขนาดใหญ่ที่ไม่เพียงแต่มีอิทธิพลทางทหารเท่านั้น แต่ยังมีอำนาจทางเศรษฐกิจด้วย โดยมีอิทธิพลแผ่ขยายไปทั่วทุกแง่มุมของชีวิตภายในอิหร่าน

นักวิเคราะห์กล่าวว่า อิทธิพลของกลุ่มพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามเพิ่มมากขึ้นภายใต้การปกครองของอยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุด ซึ่งถูกสังหารในการโจมตีของอิสราเอลในช่วงเริ่มต้นสงคราม และจะยิ่งแข็งแกร่งขึ้นหากโมจตาบา คาเมเนอี บุตรชายและผู้สืบทอดตำแหน่งของเขายังคงอยู่ในอำนาจ

โมจตาบา ซึ่งเป็นผู้มีอิทธิพลเบื้องหลังในสำนักงานของบิดามานานหลายปี ถูกมองว่าใกล้ชิดกับกลุ่มพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม ซึ่งอาจแสดงอิทธิพลในการเลือกตั้งของเขาโดยสภาผู้เชี่ยวชาญด้วย

"ความแข็งแกร่งของกลุ่มนี้เติบโตขึ้นมาหลายทศวรรษ และได้กลายเป็นผู้เล่นหลักในหลายด้าน โดยเฉพาะด้านความมั่นคง และด้านเศรษฐกิจในระดับที่น้อยกว่า" ฟาร์ซาน ซาเบต นักวิจัยอาวุโสจากสถาบันบัณฑิตศึกษาเจนีวา (Geneva Graduate Institute) กล่าว

“ในอิหร่านยุคหลังอาลี คาเมเนอี พวกเขาน่าจะเป็นผู้เล่นทางการเมืองที่สำคัญยิ่งขึ้นอย่างเปิดเผย การขึ้นมาเป็นผู้นำคนใหม่ของโมจตาบา คาเมเนอีอย่างรวดเร็ว ซึ่งว่ากันว่ามีความสอดคล้องกับมุมมองและผลประโยชน์ของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติ อาจเป็นตัวอย่างหนึ่งของเรื่องนี้” เขากล่าวเสริม

'อำนาจทางเศรษฐกิจและการทหาร'
เขายังชี้ให้เห็นถึงรายงานที่ว่า โมจตาบา คาเมเนอี “ได้รับตำแหน่งสูงสุดผ่านการข่มขู่โดยหน่วยข่าวกรองของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่านต่อสมาชิกบางคนที่ลังเลในสภาผู้เชี่ยวชาญ”

แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างวุ่นวายในผู้นำของอิหร่านในช่วงสองสัปดาห์ที่ผ่านมา กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติยังคงปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง โดยสาขาต่างๆ ของพวกเขาได้ออกแถลงการณ์โอ้อวดเกี่ยวกับการโจมตีอิสราเอลครั้งใหม่ บังคับใช้การปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซโดยพฤตินัย และเตือนชาวอิหร่านไม่ให้ร่วมมือกับอำนาจต่างชาติ

นอกเหนือจากหน่วยข่าวกรองภายในของตนเองแล้ว กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ยังประกอบด้วยหน่วยต่างๆ เช่น กองกำลังอาสาสมัครบาซิช และกองกำลังคุดส์ ซึ่งรับผิดชอบปฏิบัติการในต่างประเทศ

IRGC หรือที่รู้จักกันในอิหร่านว่า "เซปาห์" (Sepah หรือ กองทัพ) หรือ "ปัสดารัน" (Pasdaran หรือ หน่วยพิทักษ์) ได้สร้างอาณาจักรผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของตนเองในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคพลังงาน ขณะที่พยายามหลีกเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ

การปฏิบัติการอย่างต่อเนื่องของ IRGC เกิดขึ้นแม้ว่าผู้บัญชาการสูงสุดอย่างฮอสเซน ซาลามี จะถูกสังหารในสงครามอิหร่านกับอิสราเอลเมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว และโมฮัมหมัด ปักปูร์ ถูกสังหารในการโจมตีร่วมระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลในปัจจุบัน

รองผู้บัญชาการและอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย อาห์หมัด วาฮิดี ถูกมองว่าเป็นผู้บัญชาการ IRGC คนต่อไป แม้ว่าการแต่งตั้งของเขายังไม่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ ซึ่งอาจเป็นมาตรการรักษาความปลอดภัยเนื่องจากชะตากรรมของผู้ดำรงตำแหน่งก่อนหน้าเขา

สำนักข่าว Human Rights Activists News Agency ในสหรัฐฯ กล่าวว่า ชื่อของวาฮิดี "ได้รับความสนใจในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงและคดีความระหว่างประเทศ" โดยเฉพาะอย่างยิ่งเหตุการณ์วางระเบิดสมาคมชาวยิวในอาร์เจนตินาเมื่อปี 1994 ซึ่งเขาถูกระบุว่าเป็นผู้ต้องสงสัย

"กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ไม่ใช่หน่วยงานส่วนกลาง ดังนั้นคุณจึงไม่สามารถพูดได้ว่าพวกเขาควบคุมประเทศในฐานะองค์กรที่เป็นเอกภาพ" อาราช อาซิซี นักวิจัยหลังปริญญาเอกและอาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยเยลกล่าว

"แต่เครือข่ายและกลุ่มของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติได้ฝังรากลึกและควบคุมอำนาจทางเศรษฐกิจและการทหารส่วนใหญ่ในอิหร่านแล้ว ความพยายามใดๆ ที่จะแย่งชิงอำนาจจากพวกเขาอาจต้องอาศัยการดึงตัวสมาชิกอย่างน้อยบางส่วนมาร่วมด้วย" เขากล่าวกับ AFP

'โครงสร้างที่เสียหาย'
บุคคลสำคัญอีกคนในโครงสร้างนี้ดูเหมือนจะเป็นโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ประธานรัฐสภา อดีตผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติ ซึ่งในขณะนี้รอดพ้นจากการโจมตี

นักวิเคราะห์มองว่าเขามีบทบาทสำคัญในความพยายามทำสงคราม

“ในนามแล้ว เขาเป็นเพียงประธานรัฐสภา แต่เขากลับได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวางในหมู่กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ซึ่งเป็นบุคคลหายากที่มีบทบาทครอบคลุมทั้งด้านการทหาร ความมั่นคง และการเมืองของระบอบการปกครอง” อาซิซีกล่าว

อย่างไรก็ตาม บทบาทที่โดดเด่นของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามทำให้โครงสร้างพื้นฐานและผู้บัญชาการของพวกเขาเป็นเป้าหมายสำคัญในสงคราม

“การโจมตีของอิสราเอลและสหรัฐฯ ได้สร้างความเสียหายให้กับฐานยิงขีปนาวุธ โครงสร้างพื้นฐานทางทหาร และทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม” ซานัม วาคิล ผู้อำนวยการโครงการตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือของสถาบันวิจัยแชทแธมเฮาส์ในสหราชอาณาจักรกล่าว

AFP

Photo - ชาวอิหร่านถือโปสเตอร์ที่มีภาพเหมือนของอดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่าน อาลี คาเมเนอี และบุตรชายของเขา โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดคนใหม่ของประเทศ ในระหว่างพิธีศพของเหล่าผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ผู้บัญชาการกองทัพ และบุคคลอื่นๆ ที่เสียชีวิตในช่วงแรกของการโจมตีอิหร่านโดยสหรัฐอเมริกาและอิสราเอล ณ จัตุรัสเอ็นเกลาบ ในกรุงเตหะราน เมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2026 (Photo by ATTA KENARE / AFP)