49 พระราชโอรส-ธิดาในรัชกาลที่ 4 สมัยทรงพระเยาว์ แต่ละพระองค์ทรงมีจุดเด่นอะไร?
49 พระราชโอรส-ธิดา ใน ร.4 สมัยทรงพระเยาว์ แต่ละพระองค์ทรงมีจุดเด่นอะไร?
ในหนังสือ“เลาะวัง”ของจุลลดา ภักดีภูมินทร์ ปรากฏข้อมูลหนึ่งที่น่าสนใจ กล่าวว่าเป็น“กลอนล้อเจ้านายสมัยรัชกาลที่ 4”ซึ่งมีอยู่ในหนังสือลายพระหัตถ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ที่ทรงโต้ตอบกับพระยาอนุมานราชธน อีกทีหนึ่ง ไม่ปรากฏว่าใครแต่ง แต่คาดว่าแต่งขึ้นในสมัยปลาย ๆ รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4
สิ่งที่เรียกว่า “กลอนล้อเจ้านายสมัยรัชกาลที่ 4”นี้ ปรากฏความโดดเด่นของเหล่าเจ้านายสยามเมื่อทรงพระเยาว์ (ในวงเล็บระบุพระชันษาขณะนั้น) ทั้งหมด 52 พระองค์ ดังนี้
1. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 (15)“น้ำพระทัยยอดดี ท่านสมเด็จ” (ในหนังสือใช้พระนามว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง-ผู้เขียน)
- สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงศ์ (12) “พูดอะไรไม่เท็จ ท่านกลาง”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชษฐ (16)“อารีกว้างขวาง ท่านโสม”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม (12) “เที่ยวลอบจุดโคม ท่านทอง”
- สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช (9) “น้ำใจจู้จี้ ท่านเล็ก”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากนกวรรณเลขา (11) “ช่างเล่นเป็นเด็ก ท่านเล็กกนกวัน”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ (11)“พูดจาขันขัน ท่านเกษมศรี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ (11) “หน้าตายู่ยี่ ท่านทองแถม”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ (13) “พูดจากล้อมแกล้ม ท่านพล”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีนาคสวาดิ (13)“จริตติดจะซน ท่านศรีนาค”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร (13) “พูดเล่นด้วยยาก ท่านณางค์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช (13)“เป็นคนไว้วาง ท่านสุข”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย (12) “ช่างเล่นสนุก ท่านกันต์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ (13)“พูดจาฟังไม่ทัน ท่านวี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ (7)“หมอความเต็มที องค์วรรณ”
- สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (6) “หน้าตาคมสัน องค์สว่าง”
- สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี (8)“พูดจากระจัดกระจ่าง องค์นันทา”
- สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ (10) “โมโหฤทธิ์กล้า องค์เทวัญ”
19. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาพย์กนกรัตน์ (10) “น้ำใจเร็วครัน องค์กาพย์”
20. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ (3) “เป็นเด็กสุภาพ องค์โต”
21. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนศิริธัชสังกาศ (11)“จริตติดจะโง่ องค์ศรีสิทธิ์”
22. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรไทยเทพกัญญา (10) “ทำเล่นจริต องค์อรไทย”
23. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุษบงเบิกบาน (9) “พูดจาเลอะไหล องค์บุษบง”
- สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี (7) “ฉลาดหยิบหย่ง องค์สุขุมาล”
25. สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (5)“หน้าตาอ่อนหวาน องค์เสาวภา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีเสาวภางค์ (6)“ขี้กระดากเต็มประดา องค์ศรี”
- สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ (6)“นั่งไหนเปรมปรีดิ องค์ดิศ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (12) “เป็นคนเจ้าความคิด ท่านลาศ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์ (2) “พูดไม่ขาด องค์สร้อย”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแขไขดวง (5) “กิริยาเรียบร้อย องค์แข”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร (5) “แสนงอนแจดแจ้ องค์กัญจนา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา (5) “เบาเต็งติดจะบ้า องค์โสณ์”
สำหรับพระองค์นี้มีข้อมูลเพิ่มเติมว่า “พวกคุณจอมมารดาเล่ากันว่าท่านเป็นเด็กฉลาด พูดจาเป็นอย่างที่เรียกกันว่านักปราชญ์อย่างเด็ก ๆ พวกเจ้านายเด็ก ๆ ด้วยกันฟังไม่เข้าใจเลยล้อว่าท่านเบาเต็ง ศัพท์สมัยนี้ก็คงว่าเพี้ยน ๆ อะไรทำนองนั้น”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามัณยาภาธร (14) “มึนตึงใหญ่โต องค์มัณยา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภัศร (14) “เป็นคนเร่อร่า องค์ประภัศร”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพักตร์พิมลพรรณ (14) “ในตาคมค้อน องค์ภักดร์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป (7) “ทำอะไรตึ้กตั้ก องค์ไชยา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านงคราญอุดมดี (6) “ซุ่มซ่ามเต็มประดา องค์นงคราญ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุษบันบัวผัน (5) “พูดจาอ่อนหวาน องค์บุษบัน”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา (7) “ขี้ขลาดครามครัน องค์นารี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ (8) “เรียบร้อยยอดดี องค์สวัสดิ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีพัฒนา (15)“พูดอะไรขัดขัด องค์ศรีพัฒนา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา (8)“เซอะซะเซ่อซ่า องค์จันทรทัต”
- พระองค์เจ้ากฤษดาภินิหาร กรมพระนเรศวรฤทธิ์ (13)“เป็นคนชาววัด ท่านดา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย (3)“เป็นเด็กกล้าหาญ องค์ไชยันต์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนงค์นพคุณ (11) “ทำอะไรงกงัน องค์อนงค์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรุณวดี (11)“น้ำใจขี้หลง องค์อรุณ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเสมอสมัยหรรษา (11) “มักทำวุ่นวุ่น องค์เสมอ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวาณีรัตนกัญญา (11) “นั่งไหนขี้เก้อ องค์วาณี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนขัตติยกัลยา (13) “ไว้ตัวว่าข้าดี องค์กรรณิกา”
นอกจากนี้ ในเล่มยังปรากฏจุดเด่นของพระราชโอรสและพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้านายอีกพระองค์ ได้แก่
- พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ (12)“พูดจาถูกต้อง องค์จรูญ”
- พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภัควดี (13)“ไว้ตัวบริบูรณ์ องค์ภควดี”
- พระองค์เจ้าหญิงศิริ ในสมเด็จเจ้าฟ้า กรมพระบำราบปรปักษ์ (ไม่ปรากฏพระชันษา) “นั่งไว้ศรีหน้า องค์ศิริ”
ทั้งหมดนี้คือความโดดเด่นของเจ้านายสยามแต่ละพระองค์ ขณะยังทรงพระเยาว์ ซึ่งเมื่อทรงเจริญวัยอาจต่างไปจากกลอนดังกล่าวก็เป็นได้
อ่านเพิ่มเติม :
- กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส “พระราชโอรส” พระองค์แรกในรัชกาลที่ 4
- “วังนันทอุทยาน” วังที่ประทับของพระราชโอรส-ธิดา ในรัชกาลที่ 4 หลังพระองค์สวรรคต
- พระราชธิดาในรัชกาลที่ 4 ที่อภิเษกสมรสกับ “รัชกาลที่ 5” มีพระองค์ใดบ้าง?
- “สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ” ผู้กำเนิดราชสกุล “เทวกุล”
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 ตุลาคม 2568
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : 49 พระราชโอรส-ธิดาในรัชกาลที่ 4 สมัยทรงพระเยาว์ แต่ละพระองค์ทรงมีจุดเด่นอะไร?
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com