G7 จัดตั้ง ‘พันธมิตรแร่ธาตุสำคัญ’ กดเพดานลดพึ่งพาจีนต่ำกว่า 60%

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า บรรดาผู้นำกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำ 7 ประเทศ หรือ G7 ได้บรรลุข้อตกลงร่วมกันเมื่อวันพุธที่ 17 มิถุนายนที่ผ่านมา ในการยกระดับการประสานงานเพื่อลดการพึ่งพาประเทศจีนในส่วนของแร่ธาตุที่มีความสำคัญ ซึ่งข้อตกลงดังกล่าวรวมถึงแผนการปรับการสำรองแร่ธาตุให้สอดคล้องกัน และการเปิดตัวแพลตฟอร์มใหม่ที่จะเพิ่มบทบาทหน้าที่ให้กับทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ

กลุ่มประเทศมหาอำนาจตะวันตกกำลังเร่งแข่งขันกันเพื่อกระจายแหล่งอุปทานโลหะที่มีความจำเป็นต่ออุตสาหกรรมป้องกันประเทศ เทคโนโลยี และพลังงานหมุนเวียน เพื่อลดการพึ่งพาจีน ทั้งนี้ ปักกิ่งเคยสร้างความสั่นสะเทือนให้กับตลาดโลกเมื่อปีที่ผ่านมา หลังจากที่การออกมาตรการจำกัดการส่งออกแม่เหล็กถาวร ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมต่าง ๆ และเผยให้เห็นถึงความเสี่ยงจากการพึ่งพาแหล่งอุปทานเพียงแหล่งเดียว

แม้ว่าจะไม่มีการระบุชื่อประเทศจีนโดยตรง แต่บรรดาผู้นำ G7 ได้ประกาศเป้าหมายที่จะลดการพึ่งพาซัพพลายเออร์รายใดรายหนึ่งเพียงรายเดียวนอกกลุ่ม G7 และประเทศพันธมิตร สำหรับแร่โลหะหายาก หรือ Rare Earths และแม่เหล็กถาวร ให้ต่ำกว่า 60% ภายในปี 2030 โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการลดให้เหลือ50% โดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

เป้าหมายที่ท้าทาย แต่จำเป็นต้องทำ

บรรดาผู้นำระบุในแถลงการณ์ร่วมว่า "เรามีความมุ่งมั่นที่จะดำเนินงานเพื่อจัดตั้งกลไกที่สอดคล้องและสามารถทำงานร่วมกันได้… โดยจะเริ่มต้นจากแร่ธาตุสำคัญนำร่อง 2 ชนิด ได้แก่ ลิเทียมและนิกเกิล และมีเป้าหมายเพื่อหลีกเลี่ยงการบ่อนทำลายความสามารถในการแข่งขัน หรือการสร้างภาระต้นทุนที่สูงเกินไป"

ทั้งนี้ กลไกดังกลาวจะขยายขอบเขตออกไปให้ครอบคลุมแร่ธาตุใหม่เพิ่มขึ้นอีกปีละ 5 ชนิดในภายหลัง โดยจะมุ่งเน้นไปที่ธาตุโลหะหายากเป็นหลัก

บรรดานักวิเคราะห์กล่าวว่า เป้าหมายที่ 60% นั้นจะเป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างยิ่ง โดยเฉพาะในส่วนของแร่โลหะหายากที่ผ่านกระบวนการแปรรูปแล้วและแม่เหล็กถาวร ซึ่งจีนเป็นผู้ควบคุมผลผลิตทั่วโลกอยู่ถึงร้อยละ 90

เนฮา มูเคอร์จี ผู้จัดการฝ่ายวิจัยจากบริษัทที่ปรึกษา Benchmark Mineral Intelligence ระบุว่า "แถลงการณ์ของ G7 ถือเป็นสัญญาณที่สำคัญแสดงถึงความเจตจำนง แต่ความเร็วในการกระจายแหล่งอุปทานนั้น ท้ายที่สุดแล้วจะขึ้นอยู่กับว่าการสนับสนุนทางนโยบายจะสามารถเปลี่ยนเป็นเม็ดเงินลงทุนในส่วนกลางน้ำ และปลายน้ำของห่วงโซ่คุณค่าได้หรือไม่"

นอกจากนี้ กลุ่ม G7 จะจัดตั้งแพลตฟอร์มเพื่อประสานงานด้านนโยบาย การแบ่งปันข้อมูล และการตอบสนองต่อภาวะวิกฤต โดยจะทำงานร่วมกับ IEA ในการตรวจสอบตลาดและแจ้งเตือนความเสี่ยง ตามที่สำนักข่าวรอยเตอร์ได้รายงานเป็นแห่งแรก

กลุ่ม G7 ระบุว่า แพลตฟอร์มนี้จะพึ่งพาการวิเคราะห์ของทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) และระบบการเตือนภัยล่วงหน้าเกี่ยวกับความบิดเบือนของตลาด

ความท้าทายด้านการระดมทุน

กลุ่มประเทศ G7 และพันธมิตรกำลังเผชิญกับความท้าทายในการสร้างห่วงโซ่อุปทานที่ครบวงจร ตั้งแต่การทำเหมืองแร่ไปจนถึงผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้าย ซึ่งจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนจำนวนหลายพันล้านดอลลาร์ โดยบรรดาผู้นำกล่าวว่า สถาบันการเงินเพื่อการพัฒนา (DFIs) และองค์กรสินเชื่อเพื่อการส่งออก (ECAs) ของกลุ่ม G7 ควรทำงานร่วมกัน รวมถึงร่วมมือกับภาคเอกชน เพื่อสนับสนุนโครงการและโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ

จนถึงปัจจุบัน ประเทศต่าง ๆ ได้ประกาศโครงการไปแล้ว 195 โครงการนับตั้งแต่เริ่มต้นปี 2026ด้วยมูลค่าการลงทุนรวม 6.4 หมื่นล้านยูโร หรือประมาณ 7.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

แถลงการณ์ระบุเพิ่มเติมว่า ประเทศสมาชิกจะสำรองแนวทางในการพิจารณาเรื่อง "การอุดหนุนส่วนต่างราคา เครื่องมือการจัดซื้อร่วมกัน และเครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการค้า เช่น การกำหนดโควตาและการกำหนดราคาขั้นต่ำ ซึ่งรวมถึงการดำเนินการผ่าน "ข้อตกลงทางการค้าพหุภาคีเฉพาะกลุ่ม โดยคาดว่าสหรัฐอเมริกาจะเสนอข้อตกลงที่มีผลผูกพันทางกฎหมายกับญี่ปุ่นและสหภาพยุโรป (EU) ภายในเดือนนี้

แหล่งข่าวทางการทูตเปิดเผยกับรอยเตอร์ก่อนการประชุมว่า การที่ยังไม่มีข้อผูกมัดที่ชัดเจนในองค์ประกอบบางอย่าง เช่น เรื่องการกำหนดราคาขั้นต่ำนั้น สะท้อนให้เห็นถึงความเคลือบแคลงสงสัยของกลุ่มพันธมิตร G7 ต่อความพยายามของรัฐบาลภายใต้การนำของโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ต้องการจะกระตุ้นการผลิตแร่ธาตุสำคัญด้วยการเข้ามาควบคุมราคา

G7 มุ่งสนับสนุนการสำรองและการรีไซเคิล

กลุ่ม G7 ให้คำมั่นที่จะกระตุ้นการสำรองแร่ธาตุสำคัญภายในประเทศ ทั้งในภาคอุตสาหกรรมและภาครัฐ โดยสหรัฐฯ ได้เปิดตัวโครงการสำรองแร่ธาตุสำคัญมูลค่า 1.2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายใต้ชื่อโครงการ "โปรเจกต์ วอลต์" (Project Vault) ไปเมื่อช่วงต้นปีนี้ และได้แถลงในเดือนเมษายนว่า การเปิดรับเงินทุนสนับสนุนงวดแรกใกล้จะปิดตัวลงในเร็ว ๆ นี้

ขณะที่สหภาพยุโรปได้คัดเลือกทังสเตน แร่โลหะหายาก และแกลเลียม ให้อยู่ในบัญชีรายชื่อสำหรับคลังสำรองแร่ธาตุสำคัญร่วมกันเป็นครั้งแรก ตามที่แหล่งข่าวระบุกับรอยเตอร์เมื่อเดือนที่แล้ว

นอกจากนี้ แถลงการณ์ยังให้คำมั่นสัญญาที่จะส่งเสริมการรีไซเคิลวัสดุสำคัญ โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการรีไซเคิลร่วมกันของกลุ่ม G7 ให้มีสัดส่วนเป็น "ส่วนสำคัญ" ของปริมาณการบริโภคประจำปีภายในปี ปี 2030