พาณิชย์พลิกเกม “ข้าวไทย” เน้น "คุณค่า" ไม่ใช่ "ปริมาณ" ชูข้าวรักษ์โลก-ข้าวอัตลักษณ์-ข้าวสุขภาพ
กระทรวงพาณิชย์เดินหน้ายกระดับภาคการผลิตข้าวไทยสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง หวังปรับโครงสร้างการค้าข้าวจากการเน้นปริมาณสู่การสร้างมูลค่า เพิ่มรายได้ให้เกษตรกร พร้อมรับกระแสความต้องการของตลาดโลกที่ให้ความสำคัญกับสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และอัตลักษณ์ของสินค้า
นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า สนค. ได้ดำเนินโครงการศึกษาแนวทางการยกระดับรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 เพื่อปรับโครงสร้างการค้าข้าวไทยให้สอดคล้องกับนโยบาย "ข้าวประณีต" ของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ที่มุ่งเปลี่ยนผ่านจาก "การขายปริมาณ" ไปสู่ "การขายคุณค่า"
ปัจจุบันประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกข้าวคิดเป็นร้อยละ 43.3 ของพื้นที่ทำการเกษตรทั้งประเทศ ครอบคลุมเกษตรกรกว่า 4.6 ล้านครัวเรือน หรือร้อยละ 60 ของครัวเรือนเกษตรกรทั้งหมด ขณะที่การปลูกข้าวนาปรังเพิ่มขึ้นจาก 8 ล้านไร่ในปี 2564 เป็น 13 ล้านไร่ในปี 2568 แม้ผลผลิตเพิ่มขึ้น แต่ราคาข้าวกลับไม่สอดคล้อง ส่งผลให้ไทยยังเผชิญกับปัญหาการแข่งขันด้านปริมาณและมูลค่าที่ลดลง
ด้วยเหตุนี้ สนค. จึงผลักดันกลยุทธ์ "ตลาดนำการผลิต" มุ่งส่งเสริมการค้าข้าวมูลค่าสูง เพื่อตอบสนองผู้บริโภคยุคใหม่ที่ยินดีจ่ายในราคาสูงขึ้นสำหรับสินค้าที่เป็นมิตรต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม โดยแบ่งข้าวมูลค่าสูงออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ “ข้าวรักษ์โลก” ที่เน้นกระบวนการผลิตเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและสอดรับมาตรการการค้าด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศคู่ค้า “ข้าวอัตลักษณ์และเรื่องราว” ที่สร้างมูลค่าจากแหล่งกำเนิดและภูมิปัญญาท้องถิ่น และ “ข้าวสุขภาพ” ที่ตอบโจทย์ผู้สูงอายุและผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ
ผลการศึกษาตลาดโลกพบว่า ความต้องการข้าวมูลค่าสูงมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง โดยตลาดข้าวอินทรีย์และข้าวคาร์บอนต่ำมีมูลค่าราว 7,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดว่าจะเพิ่มเป็น 12,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2577 ส่วนตลาดข้าวหอมและข้าวอัตลักษณ์มีมูลค่า 12,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีแนวโน้มเติบโตเป็น 20,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วงเวลาเดียวกัน ขณะที่กลุ่มข้าวเพื่อสุขภาพมีความต้องการสูงที่สุดในตลาดข้าวพรีเมียม อยู่ที่ประมาณ 1.0-1.9 ล้านตันต่อปี โดยตลาดอาหารสุขภาพในเอเชียตะวันออกมีอัตราการเติบโตสูงถึงร้อยละ 17.4 ในช่วงปี 2567-2568 จากปัจจัยด้านสังคมผู้สูงอายุและการเพิ่มขึ้นของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง
นายนันทพงษ์กล่าวว่า ผลการศึกษาจะนำไปสู่การจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อยกระดับห่วงโซ่อุตสาหกรรมข้าวไทย ตั้งแต่การปฏิรูประบบพันธุ์ข้าวและการรับรองมาตรฐาน การเพิ่มสภาพคล่องและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการแปรรูป ตลอดจนการสร้างอุปสงค์ การคุ้มครองตราสินค้า และการขยายโอกาสเข้าถึงตลาดทั้งในและต่างประเทศ เพื่อยกระดับข้าวไทยให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกด้วยมูลค่า มากกว่าการแข่งขันด้วยปริมาณเพียงอย่างเดียว
ข่าวที่เกี่ยวข้อง