เด็กไทยอ้วนพุ่งต่อเนื่อง แพทย์เผยอันตรายสุขภาพ แนะสัญญาณเตือน

ในปัจจุบันไทยพบสถิติของโรคอ้วนในนักเรียนเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคมและพฤติกรรมการใช้ชีวิต ซึ่งภาวะอ้วนในเด็ก ไม่ได้หมายถึงความสมบูรณ์จ้ำม่ำที่น่ารักเสมอไป แต่คือสภาวะที่ร่างกายมีการสะสมไขมันส่วนเกินมากเกินปกติจนส่งผลกระทบต่อระบบการทำงานต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น ระบบทางเดินหายใจ กระดูกและข้อ รวมถึงระบบเมตาบอลิซึม ซึ่งหากปล่อยไว้เนิ่นนานอาจทำให้เด็กอ้วนขึ้นเรื่อย ๆ และมีความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังได้ตั้งแต่อายุยังน้อย

รู้ก่อนปักปากกา! แพทย์ไขคำตอบ "ปากกาลดน้ำหนัก" ลดได้แค่ไหน ใครควรใช้ ?

เลือกครีมกันแดดให้ผิวสวยเป๊ะ ไม่คล้ำแดด เจาะลึก SPF, PA ที่ควรรู้!

จะรู้ได้ยังไงว่าลูกเข้าข่ายเด็กอ้วนเกินเกณฑ์หรือยัง?

ผู้ปกครองสามารถตรวจสอบเบื้องต้นได้ว่าบุตรหลานเข้าข่ายเด็กอ้วนเกินเกณฑ์หรือไม่ ผ่านเกณฑ์มาตรฐานดังนี้

• การประเมินด้วยค่าดัชนีมวลกาย (BMI) สำหรับเด็ก การคำนวณ BMI ในเด็กต้องนำมาเทียบกับกราฟมาตรฐานการเจริญเติบโตตามเพศและอายุ หากค่าที่ได้สูงกว่าเปอร์เซ็นไทล์ที่ 95 จะถือว่าเข้าข่ายเป็นโรคอ้วนในเด็ก ซึ่งควรได้รับการดูแลจากแพทย์
• การสังเกตลักษณะทางกายภาพและสัญญาณเตือน นอกจากน้ำหนักตัวที่พุ่งสูงขึ้น ให้สังเกตสัญญาณผิวหนังคล้ำและหนาตัวบริเวณลำคอหรือรักแร้ ซึ่งบ่งบอกถึงภาวะดื้ออินซูลิน หรือการที่เด็กมีอาการเหนื่อยง่าย นอนกรน และมีขาโก่งผิดปกติจากการรับน้ำหนักมาก

สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะอ้วนในเด็ก

ปัจจัยที่นำไปสู่การสะสมน้ำหนักตัวเกินมาตรฐานในเด็กนั้นมีความซับซ้อน โดยสามารถแบ่งสาเหตุหลักได้ดังนี้

• พฤติกรรมการบริโภคและรูปแบบการใช้ชีวิต นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของเด็กที่มีภาวะอ้วนในปัจจุบันเนื่องจากการรับประทานอาหารที่มีพลังงานสูง, แป้ง, น้ำตาล และไขมันอิ่มตัวมากเกินความต้องการ ร่วมกับการใช้เวลาหน้าจอนาน ๆ ทำให้ขาดการออกกำลังกายที่เพียงพอ
• ปัจจัยด้านพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อมในครอบครัว หากพ่อแม่มีภาวะน้ำหนักเกิน ลูกย่อมมีความเสี่ยงต่อภาวะอ้วนในเด็กมากขึ้น ทั้งจากรหัสพันธุกรรมและนิสัยการเลือกรับประทานอาหารที่ถ่ายทอดกันภายในครอบครัว
• ความผิดปกติของระบบฮอร์โมนและโรคแฝง ในบางกรณี ภาวะอ้วนในเด็กอาจไม่ได้เกิดจากพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว แต่อาจมีสาเหตุมาจากความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ เช่น ภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ หรือผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางชนิดเป็นเวลานาน
• อันตราย-โรคแทรกซ้อนภาวะอ้วนในเด็ก หากไม่เร่งแก้ไขภาวะอ้วนในเด็กอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่รุนแรง เช่น โรคเบาหวานชนิดที่ 2 ภาวะไขมันพอกตับตั้งแต่อายุยังน้อย ความดันโลหิตสูง และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ นอกจากนี้โรคอ้วนในนักเรียนยังส่งผลกระทบต่อจิตใจ ทำให้เด็กขาดความมั่นใจและอาจถูกเพื่อนล้อเลียนจนนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าได้

แนวทางการดูแลและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อรักษาโรคอ้วนในเด็ก

• ปรับโภชนาการ: ลดหวาน มัน เค็ม เพิ่มสัดส่วนผักและใยอาหารในทุกมื้อ
• เพิ่มกิจกรรมทางกาย: สนับสนุนให้เด็กออกกำลังกายวันละอย่างน้อย 60 นาที
• จำกัดเวลาหน้าจอ: ลดเวลาการใช้สมาร์ทโฟนหรือโทรทัศน์เพื่อเพิ่มการขยับร่างกาย
• แรงสนับสนุนจากครอบครัว: พ่อแม่ควรเป็นแบบอย่างที่ดีในการรับประทานอาหารและการออกกำลังกาย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคอ้วนในเด็ก (FAQ)

เด็กอ้วนเกินเกณฑ์จะส่งผลต่อความสูงจริงไหม

มีส่วนเกี่ยวข้อง เนื่องจากภาวะอ้วนในเด็กอาจกระตุ้นให้เด็กเข้าสู่วัยสาวหรือวัยหนุ่มเร็วกว่าปกติ ซึ่งส่งผลให้กระดูกปิดเร็วขึ้นและอาจทำให้ความสูงเมื่อเป็นผู้ใหญ่น้อยกว่าที่ควรจะเป็นตามศักยภาพทางพันธุกรรม

การควบคุมอาหารในเด็กที่เป็นโรคอ้วนในเด็กควรเริ่มอย่างไร

ควรเริ่มจากการลดเครื่องดื่มน้ำตาลสูงและขนมขบเคี้ยว โดยไม่ควรจำกัดปริมาณอาหารจนเด็กหิวโหย แต่ควรเน้นการปรับสัดส่วนอาหารให้ครบ 5 หมู่ และได้รับสารอาหารเพียงพอต่อการเจริญเติบโตของสมองและร่างกาย

ภาวะอ้วนในเด็กสามารถหายเองได้ไหมเมื่อเด็กโตขึ้น

เป็นความเชื่อที่คลาดเคลื่อน การคิดว่าเมื่อเด็กยืดตัวแล้วจะผอมไปเองอาจใช้ไม่ได้กับทุกคน หากเซลล์ไขมันถูกสร้างขึ้นมาจำนวนมากตั้งแต่วัยเด็ก การจะลดน้ำหนักในวัยผู้ใหญ่จะทำได้ยากกว่า การปรับพฤติกรรมตั้งแต่ยังเป็นเด็กจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

หากลูกเป็นโรคอ้วนในนักเรียนและมีอาการนอนกรน อันตรายหรือไม่

อันตราย เนื่องจากอาการนอนกรนในเด็กที่มีน้ำหนักเกินมักสัมพันธ์กับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งส่งผลให้สมองได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอขณะนอนหลับ กระทบต่อพัฒนาการ การเรียนรู้ และสมาธิของเด็ก

การป้องกันโรคอ้วนในเด็กตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นเป็นสิ่งที่คุ้มค่ากว่าการรักษาโรคแทรกซ้อนในภายหลัง การหมั่นตรวจเช็กน้ำหนักส่วนสูงตามเกณฑ์มาตรฐานและการปรึกษาแพทย์เมื่อพบความผิดปกติ จะช่วยให้ลูกหลานของคุณเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดีและมีความมั่นใจ

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพ สำนักงานใหญ่