ไวรัสโควิด-19 ระบาด เพราะการค้าขายสัตว์ป่า

‘เราทำตัวเองทั้งนั้น’ งานวิจัยใหม่เผย ไวรัสโควิด-19 นั้นเกิดขึ้นตามธรรมชาติและแพร่กระจายสู่มนุษย์ผ่านการค้าสัตว์ป่า

ในช่วงแรกของการระบาดของไวรัสโควิด-19 เมื่อปี 2020 มีการกล่าวอ้างมากมายว่าไวรัสชนิดนี้อาจเป็นอาวุธชีวภาพที่หลุดออกมาจากห้องทดลอง โดยเฉพาะระหว่าง 2 ประเทศยักษ์ใหญ่นั่นก็คือ จีนและสหรัฐฯ ทั้งคู่ตอบโต้กันไปมาและโยนความผิดให้อีกฝ่าย

อย่างไรก็ตามงานวิจัยล่าสุดที่ได้วิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมของไวรัส SARS-CoV-2 ซึ่งเป็นบรรพบุรุษของไวรัสที่ทำให้เกิดโควิด-19 เผยว่า พวกมันวิวัฒนาการขึ้นมาตามธรรมชาติ แต่แพร่ระบาดไปอย่างรวดเร็วในหมู่มนุษย์เพราะการค้าสัตว์ป่าที่น่าหดหู่

“เมื่อคุณขายสัตว์ป่าใจกลางเมือง คุณจะต้องเจอกับโรคระบาดอยู่บ่อยครั้ง” Michael Worobey นักชีววิทยาวิวัฒนาการ และศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยแอริโซนา กล่าว

อันที่จริงแล้ว SARS-CoV-2 เป็นเพียงสายพันธุ์หนึ่งของกลุ่มไวรัสทางเดินหายใจที่เรียกว่าซาร์เบโควไรัส โดยมีค้างคาวเกือกม้า (Horseshoe bats) เป็นโฮสต์หลัก ไวรัสเหล่านี้ไม่เป็นอันตรายต่อตัวค้างคาวเอง แต่มันก็พาเชื้อเหล่านี้ไปไหนมาไหนด้วยได้ตลอด

ทีมวิจัยระบุว่าลำดับจีโนมของไวรัสทำให้พวกเขาเห็นเส้นทางวิวัฒนาการของมัน ซึ่งก่อนหน้านี้ไวรัสได้ระบาดไปทั่วจีนตะวันตกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาเป็นเวลาหลายพันปีในป่า ซึ่งสอดคล้องกับการเคลื่อนที่ของค้างคาวเกือกม้า อย่างไรก็ตามเมื่อไม่ถึง 10 ปีก่อน ไวรัสเหล่านี้ก็เริ่มปรากฏในมนุษย์

แต่ค้างคาวเกือกม้าจะหากินในพื้นที่รัศมี 2-3 กม. เท่านั้น ดังนั้นวิธีที่ไวรัสจะเข้าหามนุษย์ได้ก็คือมนุษย์ไปนำมาเข้ามา คำตอบจึงเป็นการค้าขายสัตว์ป่า ซึ่งทั้งชะมดและแรคคูนนั้นมักถูกแลกเปลี่ยนเพื่อเอาขนและเนื้อ ท้ายที่สุดมันก็เข้ามาระบาดในหมู่พวกเราพร้อมกับวิวัฒนาการตัวให้คร่าชีวิตมนุษย์นับล้านได้

“ไวรัสมีความใกล้ชิดกับไวรัสโคโรนา SARS ดั้งเดิมมากที่สุดซึ่งพบในชะมดและแรคคูนด็อกในภาคใต้ของจีน โดยอยู่ห่างจากประชากรค้างคาวซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดดั้งเดิมหลายร้อยไมล์” Worobey กล่าว “ชุมชนวิทยาศาสตร์ได้สรุปมานานกว่าสองทศวรรษแล้วว่าการค้าสัตว์ป่ามีชีวิตเป็นวิธีการครอบคลุมระยะทางหลายร้อยไมล์นั้น เรากำลังพบรูปแบบเดียวกันนี้กับ SARS-CoV-2”

ทั้ง SARS และ COVID-19 ต่างก็เป็นตัวอย่างของการระบาดโรคจากสัตว์สู่คน ซึ่งกำลังเกิดบ่อยขึ้นทั่วโลก เนื่องจากมนุษย์กำลังเข้าใกล้ถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์มากขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งการตัดไม้ทำลายป่า การขยายตัวเมือง และการลักลอบค้าสัตว์ป่า

งานวิจัยนี้กำลังส่งคำเตือนถึงความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต สัตว์ทุกชีวิตที่ถูกจับมาขายอาจกลายเป็นแหล่งระบาดแห่งใหม่ของโรคที่ร้ายแรงกว่าโควิด-19

“ชิ้นส่วนของไวรัสเหล่านี้มีอยู่ในทุกสถานที่” Stephen Goldstein นักพันธุศาสตร์จากมหาวิทยาลัยยูทาห์ ซึ่งไม่ได้มีส่วนร่วมในการศึกษาวิจัยใหม่นี้ กล่าว

ที่มา

https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)00353-8…

https://www.iflscience.com/bat-virus-evolution-suggests…

https://www.nytimes.com/…/covid-coronavirus-bats…

https://today.ucsd.edu/…/bat-virus-evolution-suggests…

Photo: Wildlife Justice Commission