ธนาคารออมสิน ย้ำบทบาท Social Bank ใช้ AI สร้างผลกระทบเชิงบวกแก่สังคม

เปิดยุทธศาสตร์ 6 แบงก์รัฐ ปี 2569 เดินหน้าภารกิจสนับสนุนนโยบายรัฐบาล มอง Virtual Bank ไม่ใช่คู่แข่ง เตรียมพัฒนาเทคโนโลยีรับมือ เดินหน้าใช้ AI เสริมศักยภาพแบงก์-ช่วยคนเข้าถึงบริการทางการเงิน พร้อมมุ่งสู่ความยั่งยืน

รายงานข่าวจาก ธนาคารออมสิน เปิดเผยว่า ธุรกิจธนาคารไทยในปี 2569 คาดว่าจะเผชิญความท้าทายและความเสี่ยงในหลายมิติ ทั้งจากแนวโน้มเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ปัญหาคุณภาพหนี้ และแนวโน้มอัตราดอกเบี้ยขาลง ส่งผลให้การเติบโตของพอร์ตสินเชื่ออาจยังหดตัวต่อเนื่องและรายได้ดอกเบี้ยที่ลดลง ท่ามกลางภาระด้านต้นทุนและค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยเงินฝากซึ่งยังต้องแข่งขันได้ จะกดดันภาพรวมส่วนต่างรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ (NIM) ให้อยู่ในระดับต่ำ ขณะเดียวกันการแข่งขันภายในอุตสาหกรรมยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากการเข้ามาของผู้เล่นใหม่อย่างธนาคารไร้สาขา หรือ Virtual Bank ซึ่งจะเริ่มให้บริการในไทยได้ช่วงกลางปี 2569

นอกจากนี้ ธุรกิจธนาคารยังต้องเผชิญแรงกดดันเพิ่มเติมจากปัญหาเชิงโครงสร้างของประเทศ อาทิ หนี้ครัวเรือนที่ยังแม้จะทยอยลดลงแต่ยังอยู่ในระดับสูง ความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ ความสามารถในการบริโภคที่ฟื้นตัวไม่ทั่วถึง ไปจนถึงปัจจัยภายนอกเชิงมหภาคต่างๆ ทั้งประเด็นสงครามการค้าและปัญหาความขัดแย้งและภูมิรัฐศาสตร์ในหลายภูมิภาค ซึ่งล้วนจะส่งผลกระทบมายังภาพรวมผลการดำเนินงานของธนาคารไทยในระยะสั้นและเป็นข้อจำกัดในระยะยาว

[inline_posts type="IDs" box_title="เปิดยุทธศาสตร์ 6 แบงก์รัฐ ปี 69 ใช้ AI เสริมศักยภาพ-มุ่งสู่ความยั่งยืน" align="alignleft" textcolor="#FFF001" background=" #162CCD"]225802,225813,225825,225827,225831[/inline_posts]

ดังนั้น ปี 2569 จะเป็นปีแห่งการป้องกันและปรับตัวของธุรกิจธนาคารไทยมากกว่าการมุ่งที่จะสร้างการเติบโตเชิงปริมาณอย่างรวดเร็ว โดยธนาคารยังคงระมัดระวังสินเชื่อปล่อยใหม่มากเป็นพิเศษ มุ่งบริหารคุณภาพของสินทรัพย์และควบคุมต้นทุนมากยิ่งขึ้น

ขณะเดียวกัน การสร้างรายได้ที่ไม่ใช่ดอกเบี้ยจะเข้ามาชดเชยและมีบทบาทเพิ่มมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งรายได้จากการลงทุน ค่าธรรมเนียม และบริการทางเลือกอื่น เช่น Wealth Management, Bancassurance และบริการทางการเงินดิจิทัล เป็นต้น

รายงานข่าวเปิดเผยว่า สำหรับทิศทางการดำเนินงานในปี 2569 ธนาคารออมสินยังคงดำเนินบทบาทการเป็น Social Bank ที่มุ่งขยายความร่วมมือกับพันธมิตร สร้างผลกระทบเชิงบวกแก่สังคมด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI โดยมียุทธศาสตร์การดำเนินงานที่สำคัญ ดังนี้

1. เสริมสร้างศักยภาพฐานรากและพัฒนาเศรษฐกิจ (Inclusive Growth through Grassroots Empowerment) เพื่อขยายโอกาสเข้าถึงบริการทางการเงินอย่างทั่วถึง ให้ทั้งกลุ่มที่เข้าไม่ถึงแหล่งเงินทุนในระบบ (Unserved) กลุ่มที่ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนในระบบได้อย่างเพียงพอ (Underserved) รวมถึงกลุ่มผู้ประกอบการรายย่อย SMEs และ SMEs Startup

โดยธนาคารได้พัฒนานวัตกรรมทางการเงิน “สินเชื่อสร้างเครดิต สร้างโอกาส” ขึ้นมาในปีที่ผ่านมา เพื่อช่วยให้ประชาชนที่ไม่มีประวัติทางการเงิน ได้เริ่มต้นสร้างเครดิตอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม พร้อมทั้งให้ความช่วยเหลือแก้ไขปัญหาหนี้สินของลูกค้าทุกกลุ่มอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้เสียประวัติทางการเงิน

รวมถึงสนับสนุนนโยบายภาครัฐในการแก้ไขปัญหาหนี้ครัวเรือนอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะโครงการ“คุณสู้ เราช่วย” ทั้ง 2 ระยะ ตามนโยบายกระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทย เพื่อให้ความช่วยเหลือลูกหนี้รายย่อยและผู้ประกอบการ SMEs ที่ประสบปัญหาในการชำระหนี้ให้สามารถกลับมาชำระหนี้ได้ตามศักยภาพ และเพื่อเปิดโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนในระบบ

2. ดำเนินงานเพื่อมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero โดยธนาคารตั้งเป้าหมายเพื่อมุ่งสู่เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutral) ในอีก 4 ปีข้างหน้า หรือ ปี 2573 และบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2593 ตามแผน GSB Net Zero Roadmap

โดยธนาคารมีแผนขับเคลื่อนการดำเนินธุรกิจ และบริหารจัดการองค์กรอย่างมีความรับผิดชอบและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งการสนับสนุนผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินที่ตอบโจทย์ความยั่งยืน ด้วยการสนับสนุนสินเชื่อเพื่อการเปลี่ยนผ่านสู่การพัฒนาเพื่อความยั่งยืน (ESG Financial Transition) การใช้หลักเกณฑ์ ESG Score ในการพิจารณาให้สินเชื่อ และการสนับสนุนผู้ประกอบการให้นำแนวคิด ESG มาใช้ในการทำธุรกิจ

พร้อมทั้งดำเนินนโยบายในการสนับสนุนธุรกิจที่เป็น Positive List เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนกิจการที่ดีและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และหลีกเลี่ยงการให้สินเชื่อหรือลงทุนในธุรกิจที่เป็น Negative List ด้วยการงดเว้น/ยกเลิกการให้สินเชื่อภาคธุรกิจที่ใช้พลังงานฟอสซิล พร้อมกับการสร้างความร่วมมือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและสร้างสังคมที่ยั่งยืน

3. เสริมสร้างความเข้มแข็งทางการเงิน (Financial Strengthening) ยกระดับการสร้างความเข้มแข็งทางการเงินขององค์กร เพื่อให้ธนาคารมีกำไรอยู่ในระดับที่เหมาะสม (Responsible Profit) เพียงพอต่อการรักษาความมั่นคงทางการเงินของธนาคารในระยะยาว

โดยการพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์และบริการเพื่อสร้างรายได้ และยกระดับศักยภาพทางการแข่งขัน การพัฒนาศักยภาพช่องทางการให้บริการ การสร้างรายได้จากรูปแบบธุรกิจใหม่ผ่านการขยายความร่วมมือกับพันธมิตร (Strategic Partnership) พร้อมทั้งบริหารจัดการโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สิน และบริหารจัดการต้นทุนการดำเนินงานเพื่อให้มีต้นทุนที่เหมาะสม เพื่อให้มีผลตอบแทนภายใต้ความเสี่ยงที่เหมาะสมและยอมรับได้

4. ยกระดับนวัตกรรมและดิจิทัล (Digital & Innovation) เร่งยกระดับการให้บริการและการบริหารจัดการองค์กรด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางนวัตกรรมและดิจิทัลสนับสนุนการดำเนินงานตามภารกิจ รองรับกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป

โดยมุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence : AI) มาใช้ในการปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการทำงานในมิติต่างๆ อาทิ การนำ AI มาใช้ในการพัฒนากระบวนการติดตามหนี้ การสร้างแบบจำลองการประเมินความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (AI Enhanced Credit Risk Model) กระบวนการพิจารณาสินเชื่อและการป้องกันการทุจริต (AI Pre-Fraud Detection) ตลอดจนกระบวนการการให้บริการลูกค้าผ่านระบบผู้ช่วยอัจฉริยะ (AI Chatbot for Branches) เป็นต้น ควบคู่การบริหารจัดการนวัตกรรมเพื่อให้เกิดผลลัพธ์อย่างเป็นรูปธรรมสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม พร้อมทั้งผลักดันการใช้ข้อมูลสนับสนุนเพื่อการดำเนินธุรกิจและบริหารจัดการ (Data Driven Organization)

5. มุ่งสู่การเป็นองค์กรสมรรถนะสูง (Enabler Driven) โดยเพิ่มศักยภาพโครงสร้างพื้นฐานและยกระดับการบริหารจัดการภายในองค์กรให้รองรับการเปลี่ยนแปลงและสนับสนุนการขับเคลื่อนภารกิจของธนาคารได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ผ่านการบริหารและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ พร้อมทั้งยกระดับขีดความสามารถด้านการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลผ่านความร่วมมือกับพันธมิตร รวมถึงการบริหารจัดการความมั่นคงปลอดภัยของระบบและข้อมูล ควบคู่ไปกับการปรับปรุงกระบวนการธุรกิจหลัก และสนับสนุนให้มีประสิทธิภาพ เพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจในยุคดิจิทัลและสนับสนุนภารกิจของธนาคาร

“ธนาคารออมสินยังคงมุ่งขับเคลื่อนบทบาทการเป็น ธนาคารเพื่อสังคม (Social Bank) อย่างต่อเนื่อง ผ่านการดำเนินภารกิจแบบ Dual Missions นำกำไรจากการดำเนินธุรกิจปกติมาสนับสนุนภารกิจเชิงสังคม โดยมีเป้าหมายสำคัญในการ ลดความเหลื่อมล้ำทางการเงิน สร้างการเข้าถึงแหล่งทุนที่เป็นธรรมภายใต้การดำเนินงานที่คำนึงถึงสังคม สิ่งแวดล้อม และธรรมาภิบาล ควบคู่กับการสร้างคุณค่าร่วมระหว่างธุรกิจและสังคม เพื่อสนับสนุนการเติบโตอย่างสมดุลและยั่งยืนในระยะยาว”

Virtual Bank ไม่ใช้ภัยคุกคาม

แต่เป็นตัวเร่งให้แบงก์ปรับตัว

รายงานข่าวจาก ธนาคารออมสิน เปิดเผยว่า ปี 2569 จะเป็นปีที่ Virtual Bank หรือ ธนาคารไร้สาขาเริ่มมีบทบาทจริงในระบบการเงินไทย หลังจากที่ผ่านช่วงเตรียมความพร้อมด้านใบอนุญาต เทคโนโลยี และโครงสร้างกำกับดูแลในช่วงก่อนหน้า แม้ภาพรวมในระยะสั้นมองว่าอาจจะยังไม่สามารถแย่งส่วนแบ่งตลาดจากธนาคารพาณิชย์ดั้งเดิมได้มากนัก

อย่างไรก็ตาม ในเชิงโครงสร้างแล้ว การเข้ามาของ Virtual Bank จะเป็นความท้าทายเชิงระบบที่จะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมลูกค้า ต้นทุนการแข่งขัน และรูปแบบรายได้ของธนาคารไทยในระยะยาวทั้ง

• ด้านการแข่งขันด้านราคาและความรวดเร็ว เนื่องจาก Virtual Bank ดำเนินธุรกิจบนโครงสร้างดิจิทัลเต็มรูปแบบ ไม่มีภาระต้นทุนสาขาและพนักงานจำนวนมาก ทำให้สามารถเสนออัตราดอกเบี้ยเงินฝากหรือสินเชื่อที่จูงใจกว่า ค่าธรรมเนียมต่ำกว่า และกระบวนการอนุมัติสินเชื่อที่รวดเร็วกว่า ธนาคารดั้งเดิมจึงเผชิญแรงกดดันโดยตรงต่อส่วนต่างดอกเบี้ย (NIM) และรายได้ค่าธรรมเนียม ขณะเดียวกัน ความคาดหวังของผู้บริโภคต่อความสะดวกและความเร็วก็ถูกยกระดับขึ้น ส่งผลให้บริการแบบเดิมที่ใช้เวลานานหรือขั้นตอนซับซ้อนเริ่มเสียความสามารถในการแข่งขัน
• Virtual Bank จะสร้างแรงกระเพื่อมต่อโครงสร้างพอร์ตลูกค้าและสินเชื่อ โดยเฉพาะกลุ่มรายย่อยและ SMEs ขนาดเล็กที่ธนาคารดั้งเดิมมักมองว่ามีต้นทุนการบริหารความเสี่ยงสูง แต่ Virtual Bank ใช้ข้อมูลทางเลือก (Alternative Data) และ AI ในการประเมินเครดิตและความเสี่ยง ทำให้สามารถเข้าถึงลูกค้ากลุ่มที่เคยเข้าไม่ถึงระบบธนาคาร หรือได้รับบริการในต้นทุนที่สูงเกินไป ผลที่ตามมาคือ ธนาคารดั้งเดิมมีความเสี่ยงที่จะสูญเสียลูกค้าคุณภาพดีบางส่วนไป แต่กลับยังต้องแบกรับลูกค้าที่มีความเสี่ยงสูงกว่า อย่างไรก็ตาม ประเด็นการใช้ข้อมูลทางเลือกยังมีความท้าทายเช่นกัน
• การเร่งให้เกิดการปรับโครงสร้างต้นทุนและรูปแบบการดำเนินงานของธนาคารดั้งเดิมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ต้นทุนคงที่จากสาขาและโครงสร้างองค์กรขนาดใหญ่กลายเป็นข้อจำกัดสำคัญ ธนาคารดั้งเดิมจึงถูกบีบให้ต้องเร่งลงทุนด้านเทคโนโลยี ลดความซ้ำซ้อนของกระบวนการ และนำ AI มาใช้ทั้งในงานหลังบ้านและหน้าบ้าน รวมถึงการบริหารความเสี่ยงมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านนี้จำเป็นต้องใช้ทั้งเวลา เงินลงทุน และการบริหารการเปลี่ยนแปลงภายในองค์กร ซึ่งเป็นความท้าทายที่ Virtual Bank แทบจะไม่ต้องเผชิญในระดับเดียวกัน

“การเข้ามาของ Virtual Bank จึงไม่ได้เป็นภัยคุกคามโดยตรงต่อธนาคารดั้งเดิมไทย แต่เป็นสัญญาณของการเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่และแรงผลักดันให้ธนาคารดั้งเดิมต้องปรับตัวและเปลี่ยนรูปแบบไปสู่การเป็นพันธมิตรทางธุรกิจที่ใช้เทคโนโลยี มีความเข้าใจลูกค้า และความสามารถในการบริหารความเสี่ยงเชิงระบบเป็นจุดแข็ง เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันในระบบการเงินการธนาคารไทยระยะยาว”

ติดตามอ่านคอลัมน์อื่น ๆ ได้ในวารสารการเงินธนาคารฉบับเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ฉบับที่ 526 ในรูปแบบดิจิทัล : https://goo.gl/U6OnIi

รวมช่องทางการสั่งซื้อวารสารการเงินธนาคาร ทั้งฉบับปัจจุบันและฉบับย้อนหลัง ครบจบที่นี่ที่เดียว : https://ma.co.th/product-category/mb-shop/