'ศัพท์สามคำในปีขวาสุดโต่ง : วันสิ้นโลก' (3)
คอลัมน์ การเมืองวัฒนธรรม
โดยเกษียร เตชะพีระ**
บททดลองเสนอขวาสุดโต่งอิงคริสต์ศาสนาซึ่งล้อมรอบศัพท์คำว่า “วันสิ้นโลก” ของปีเตอร์ เทียล ไม่ได้กังวานเพียงในหมู่เทคโน-ซาร์ (หรือเทคโน-ราชาหรือเฮียตี๋คณาธิปัตย์) แห่งซิลิคอนแวลลีย์เท่านั้น หากก้องสะท้อนกว้างไกลออกไปในทางสากลด้วย
ปลายปี 2023 ฮาเวียร์ มีเล นักเศรษฐศาสตร์ตลาดเสรีสุดโต่งและนักการเมืองหัวประชานิยม-อิสรเสรีนิยม ฝ่ายขวา เจ้าของคำขวัญ “?Viva la libertad, carajo!” (“เสรีภาพจงเจริญทีเถอะว่ะ ไอ้อ่าเอ๊ย!”) และมักทำท่ากวัดแกว่งเลื่อยไฟฟ้าเวลารณรงค์หาเสียง (เป็นสัญลักษณ์ว่าจะตัดทอนงบประมาณรัฐบาลขนานใหญ่) ได้ชนะเลือกตั้งเข้า รับตำแหน่งประธานาธิบดีอาร์เจนตินา (https://www.newyorker.com/news/our-columnists/the-free-market-fundamentalism-of-argentinas-javier-milei)
ก่อนหน้านี้ มีเลได้เรียกขานสันตะปาปาฟรานซิส ประมุขหัวก้าวหน้าแห่งคริสตจักรคาทอลิก ผู้ทรงเป็นชาวอาร์เจนตินาเช่นกัน ว่า “แอนตี้ไครสต์” (ศัตรูของพระคริสต์) และเป็นตัวแทน “ความชั่วร้ายบนโลก”!
โวหารยั่วให้ยัวะของมีเลนั้นเกลื่อนไปด้วยการอ้างอิงพระคริสตธรรมคัมภีร์หรือแม้แต่คัมภีร์โทราห์ของยิว หนึ่งในถ้อยคำจากพระคัมภีร์ที่เขาหยิบมาใช้คือ “พลังจากฟากฟ้า” (Fuerzas del Cielo) ซึ่งกลายมาเป็นคำขวัญรณรงค์เลือกตั้งของเขา รวมทั้งคำขวัญประจำกลุ่มรณรงค์วัฒนธรรมสังกัดพรรคการเมืองของเขาที่ชื่อกลุ่มเสรีภาพก้าวหน้า (La Libertad Avanza) ด้วย
ประเด็นอยู่ตรง “พลังจากฟากฟ้า” นี้ถูกตีความว่าเป็น “คาตาคอน” (พลังที่เหนี่ยวรั้งยับยั้งวันสิ้นโลกเอาไว้) ชนิดหนึ่งเมื่อเผชิญกับแอนตี้ไครสต์ตัวจริงที่แบ่งภาคมาจุติเป็นพวกสังคมนิยม!
ในทำนองเดียวกัน อเล็กซานเดอร์ ดูกิน นักปรัชญาการเมืองชาตินิยมขวาจัดชาวรัสเซียผู้ขึ้นชื่อว่าเป็น “สมองของปูติน” (https://www.npr.org/2022/03/27/1089047787/russian-intellectual-aleksandr-dugin-is-also-commonly-known-as-putins-brain) ก็ได้รับอิทธิพลอย่างแรงกล้าจากลัทธิอนุรักษ์หลักศีลธรรมและความเหลื่อมล้ำอันศักดิ์สิทธิ์ทางสังคมตามประเพณีดั้งเดิมก่อนสมัยใหม่ของจูลีอุส เอโวลา นักปรัชญาขวาจัดนีโอฟาสซิสต์ ชาวอิตาลีหลังสงครามโลกครั้งที่สอง (1898-1974) และจากบรรดาสมาชิกการปฏิวัติวัฒนธรรมเยอรมันภายใต้ระบอบนาซีอย่างคาร์ล ชมิตต์
ดังที่แนวคิด “คาตาคอน” ก็ไปปรากฏในข้อเขียนของดูกินเกี่ยวกับภูมิรัฐศาสตร์และลัทธิยูเรเชียด้วย (Eurasianism)
โดยแก่นแท้ ลัทธิยูเรเชียของดูกินคือแนวคิดภูมิรัฐศาสตร์แบบขวาใหม่นีโอฟาสซิสต์ที่เสนอว่า ความขัดแย้งแกนกลางของโลกเป็นระหว่าง [พันธมิตรภาคพื้นมหาสมุทรแอตแลนติกของระเบียบโลกเสรีนิยมตะวันตก (อเมริกา+ยุโรป) ภายใต้การนำของอเมริกาและอังกฤษ] กับ [อารยธรรมคลาสสิกแห่งจักรวรรดิภาคพื้นทวีปยูเรเชีย (ยุโรป+เอเชีย) ที่มีรัสเซียเป็นใจกลางและแกนนำ] (ดู Aleksandr Dugin, Foundations of Geopolitics, 2022 ; ภูมิหลังของดูกินที่ https://www.youtube.com/watch?v=Du7fOoW_euE)
o พันธมิตรแอตแลนติกตะวันตกเป็นมหาอำนาจทางทะเลที่มีบุคลิกวัฒนธรรมและอุดมการณ์แบบปัจเจกนิยม เสรีนิยม ทุนนิยม ตลาดเสรี และความลื่นไหลของมหาสมุทรที่เป็นพิษภัย
o ส่วนอารยธรรมยูเรเชียเป็นมหาอำนาจภาคพื้นทวีปที่ยึดวัฒนธรรมดั้งเดิมเป็นเจ้าเรือน เน้นลำดับชั้นเหลื่อมล้ำซึ่งรู้จักที่ต่ำที่สูงผู้ใหญ่ผู้น้อย จารีตประเพณี เอกลักษณ์รวมหมู่และค่านิยมอันเป็นปึกแผ่นแน่นหนาแบบภาคพื้นทวีป
o รัสเซียในฐานะผู้นำอารยธรรมยูเรเชียซึ่งเปรียบประดุจจักรวรรดิโรมันที่สาม จักต้องแสดงบทบาทเป็น “คาตาคอน” นำการปฏิวัติอนุรักษนิยมเพื่อผนึกภาคพื้นทวีปยูเรเชียเข้าด้วยกันเป็นจักรวรรดิเอกภาพหนึ่งเดียวในอันที่จะพิชิต “ระเบียบโลกใหม่” แบบโลกาภิวัตน์เสรีนิยมตะวันตกของพันธมิตรแอตแลนติกลงไป นี่จะช่วยยับยั้งหน่วงเหนี่ยวการมาถึงของแอนตี้ไครสต์และวันสิ้นโลกเอาไว้
o ในทางแนวคิดทฤษฎี ดูกินเสนอว่า ศตวรรษที่ยี่สิบถูกนิยามโดย 3 แนวคิดทฤษฎีการเมือง ได้แก่ เสรีนิยม (ประสบชัยชนะแต่เนื้อแท้แล้วเป็นความชั่วร้ายที่สุด), ลัทธิคอมมิวนิสต์ (ล้มเหลว), และลัทธิฟาสซิสต์ (พ่ายแพ้)
o ฉะนั้นจึงจำเป็นต้องสนำเสนอทฤษฎีการเมืองที่สี่ โดยสังเคราะห์ส่วนดีที่สุดของลัทธิคอมมิวนิสต์ (ความยุติธรรมทางสังคม) + ลัทธิฟาสซิสต์ (การเคารพประเพณีดั้งเดิม) เข้าด้วยกัน ขณะที่กะเทาะเปลือกกระพี้บางอย่างทิ้งไป (เช่น ลัทธิอเทวนิยมหรือลัทธิเชื้อชาตินิยม)
o องค์ประธานผู้กระทำการของทฤษฎีที่สี่นี้ไม่ใช่ปัจเจกบุคคล, ชนชั้น หรือชาติ หากเป็นดาซายน์ หรือโลกภาวะ (Dasein or being-in-the-world) ในความหมายของการดำรงอยู่ทางจิตวิญญาณที่เป็นเอกลักษณ์แบบเป็นได้อย่างเดียวของกลุ่มชน ตามปรัชญาของมาร์ติน ไฮเดกเกอร์ นักปรัชญาเยอรมันผู้นิยมนาซี (1889-1976)
การตีความแนวคิดวันสิ้นโลกของคริสต์ศาสนาไปในแบบขวาจัดของปีเตอร์ เทียล ยังได้การขานรับสนับสนุนจากเหล่านักคิดอนุรักษนิยมแบบหลังเสรีนิยมและคริสเตียน อาทิ แพทริค เดนีน ศาสตราจารย์รัฐศาสตร์ชาวอเมริกัน แห่งมหาวิทยาลัย Notre Dame ผู้เขียนหนังสือ Why Liberalism Failed (2018) & Regime Change : Toward a Postliberal Future (2023) ที่ถูกกล่าวขวัญขึ้นชื่ออื้อฉาว
และเอเดรียน เวอมีโย ศาสตราจารย์กฎหมายรัฐธรรมนูญชาวอเมริกันแห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ผู้ยืนกรานตามแนวทางของคาร์ล ชมิตต์ ว่าเสรีนิยมได้เซาะกร่อนบ่อนเบียนกลไกที่ช่วยยับยั้งบรรเทาอำนาจรัฐและภาวะอโนมี หรือการไร้บรรทัดฐานทางสังคมไว้
นอกวงวิชาการออกไป เครือข่ายศาสนาคริสต์และยิวในแนวทางผู้ประกาศข่าวประเสริฐ (Evangelism) ซึ่งหมกมุ่นฝักใฝ่แนวคิดวันสิ้นโลกมาช้านาน เช่น โยรัม ฮาร์โซนี นักปรัชญาและทฤษฎีการเมืองอนุรักษนิยม-ชาตินิยม เชื้อสายอิสราเอล-อเมริกันแห่งเครือข่าย NatCon (https://nationalconservatism.org/people/yoram-hazony) ผู้เขียนงาน The Virtue of Nationalism (2018) & Conservatism : A Rediscovery (2022) ก็เผยแพร่แนวคิดขบวนการผู้มีบุญและลัทธิสหัสวรรษนิยม (messianism & millenarianism) ออกไป
ควบคู่กับเครือข่ายผู้ยึดถือทฤษฎีสมคบคิดแบบมโนไปเองของฝ่ายขวาจัด เช่น QAnon (https://www.bbc.com/thai/international-54528077) และสตีฟ แบนนอน นักยุทธศาสตร์การเมืองของ ประธานาธิบดีทรัมป์ (https://www.britannica.com/biography/Steve-Bannon)
ดังที่นาโอมี ไคลน์ กับแอสตรา เทย์เลอร์ ปัญญาชนหัวก้าวหน้าตั้งข้อสังเกตว่า ในท่ามกลางแนวร่วมจับฉ่ายหลายกระแสของค่าย MAGA ภายใต้ทรัมป์นั้น แนวคิด “อารยธรรมล่มสลายวิทยา” (collapsology) ดูจะเป็นเชื้อมูลที่กระแสเหล่านี้มีร่วมกัน (https://blog.westminster.ac.uk/thevoiceoflondon/collapsology-is-this-the-end-of-civilisation-as-we-know-it/)
ด้วยวิสัยทัศน์วันสิ้นโลกที่จะมาถึงในอนาคตซึ่งพวกขวาสุดโต่งมีต่อสังคมที่เป็นจริงปัจจุบัน-อันพวกเขามองว่าถูกครอบงำโดยพวกที่อ้างตนเป็นเสรีนิยมเบ็ดเสร็จนั้น-พวกขวาสุดโต่งกลุ่มต่างๆ ในอเมริกาและที่อื่นๆ นำเสนอ สูตรผสมที่อาจเรียกได้ว่า “ลัทธิเอาตัวรอดแบบผิวขาวครองโลก” (supremacist survivalism) โดยพากันสะสม และฝึกอาวุธสงคราม ตั้งบังเกอร์/ห้องนิรภัยใต้ดินไว้ป้องกันกัมมันตภาพรังสีจากสงครามนิวเคลียร์ พร้อมก่อการร้ายเพื่อเตรียมรับ “วันสิ้นโลก” (ดู United Nations Office on Drugs and Crime, Manual on Prevention of and Responses to Terrorist Attacks on the Basis of Xenophobia, Racism and Other Forms of Intolerance, or in the Name of Religion or Belief, Vienna, 2022)
กลุ่มเอาตัวรอดแบบผิวขาวครองโลกขวาจัดดังกล่าวอาจโน้มเอียงไปได้ทั้งทางศาสนา, เอกลักษณ์สีผิว, หรือกระทั่งดำเนินยุทธศาสตร์เร่งรัดให้ถึงวันสิ้นโลกโดยก่อความรุนแรงให้สังคมล่มสลายเพื่อสร้างโลกใหม่ (accelerationism) นั่นเทียว
(ต่อสัปดาห์หน้า)
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ‘ศัพท์สามคำในปีขวาสุดโต่ง : วันสิ้นโลก’ (3)
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th/weekly