หมอเฉลยแล้ว เคสคนไข้เชื่อมีแมลงไต่ทั้งตัว แท้จริงคืออะไร

ทำเอาหลายคนสนใจอย่างมาก หลัง "นายแพทย์สมาธิ" หรือ นพ.สมาธิ นิชานนท์ เจ้าของคลินิกเวชกรรม นายแพทย์สมาธิ อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ออกมาโพสต์เตือนผ่านเฟซบุ๊ก เล่าประสบการณ์พบผู้ป่วยรายหนึ่งนำศษหนังกำพร้ามาให้ตรวจ พร้อมยืนยันว่าเป็นแมลงที่อาศัยอยู่ใต้ผิวหนัง และขอให้แพทย์ช่วยตรวจว่ามีแมลงไต่อยู่ในร่างกายหรือไม่ โดยตามลำตัวพบร่องรอยแผลจากการแกะเกาจำนวนมาก

นพ.สมาธิ ระบุว่า ผู้ป่วยห่อเศษผิวหนังหรือสะเก็ดแผลมาให้ดู บอกว่าเป็นตัวแมลงที่หลุดออกมาจากผิว พร้อมย้ำความเชื่อว่ามีสิ่งมีชีวิตชอนไชอยู่ใต้ผิวหนัง ทั้งที่จากการตรวจไม่พบการติดเชื้อใด ๆ

กรณีลักษณะดังกล่าว อาจเข้าข่ายภาวะDelusions of Parasitosis (DoP) หรือที่เรียกกันว่า “โรคคิดไปเองว่ามีพยาธิหรือแมลงไต่ตามตัว” ซึ่งเป็นภาวะทางจิตเวชที่ผู้ป่วยมีความเชื่อฝังแน่นว่าตนเองถูกคุกคามจากแมลง ไร หรือพยาธิ ทั้งที่ในความเป็นจริงไม่มีการติดเชื้อ

อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ความรู้สึกเหมือนมีอะไรคลานไต่ กัด หรือต่อยใต้ผิวหนัง (formication) รวมถึงพฤติกรรมที่เรียกว่า “Matchbox Sign” คือการเก็บเศษผิวหนังหรือฝุ่นใส่กล่องเล็ก ๆ มาให้แพทย์ตรวจ เพื่อยืนยันว่าเป็นสิ่งมีชีวิต นอกจากนี้ ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยพยายามแกะเกา หรือใช้สารเคมีและของมีคมกำจัดสิ่งที่เชื่อว่าเป็นแมลง จนเกิดแผลพุพองและแผลเป็นทั่วร่างกาย

สำหรับสาเหตุ ภาวะนี้อาจเกิดขึ้นเอง (Primary DoP) ซึ่งเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของสารโดปามีนในสมอง หรือเกิดร่วมกับโรคอื่น (Secondary DoP) เช่น โรคซึมเศร้า โรคจิตเภท ผลข้างเคียงจากสารเสพติดบางชนิด ตลอดจนโรคทางกายอย่างเบาหวานและโรคตับ

ทั้งนี้ ความท้าทายสำคัญคือผู้ป่วยมักไปพบแพทย์ผิวหนังก่อน เพราะเชื่อว่าปัญหาเกิดจากร่างกาย การรักษาจึงต้องอาศัยความร่วมมือหลายด้าน โดยจิตแพทย์อาจให้ยาปรับสมดุลสารเคมีในสมองในขนาดต่ำ เพื่อลดอาการหลอนและความเชื่อผิด ๆ ควบคู่กับการดูแลรักษาแผลทางผิวหนัง

แพทย์ยังแนะนำว่า คนรอบข้างไม่ควรโต้เถียงหรือปฏิเสธทันทีว่า “ไม่มีจริง” เพราะอาจทำให้ผู้ป่วยปิดกั้นตัวเอง แต่ควรเน้นดูแลอาการไม่สบายตัวและชักชวนเข้าสู่กระบวนการรักษาอย่างเหมาะสม เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลทั้งด้านร่างกายและจิตใจอย่างถูกต้อง

ขอบคุณ นายแพทย์สมาธิ