พบแบคทีเรียในน้ำสกปรก สลายสารเคมีตลอดกาลได้! แต่ทีมย้ำ กำจัดแต่ต้นทางดีกว่า!

พบแบคทีเรียที่ย่อยสลาย ‘สารเคมีตลอดกาล’ บางกลุ่มได้ ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พบได้ทั่วไปในแหล่งน้ำสกปรก สร้างความหวังในการเป็นทางเลือกกำจัดมลพิษนี้ในสิ่งแวดล้อม แต่ยังไงก็ตาม ทีมวิจัยเน้นย้ำว่ามันจะไม่แก้ปัญหาทั้งหมด ต้องช่วยกันแก้ไขในหลาย ๆ ด้าน

สารเคมีตลอดกาลคืออะไร? มันคือสารที่ใช้เวลาย่อยสลายในธรรมชาตินานมากและบางชนิดก็ไม่สลายตัวเลย เรียกกันสั้น ๆ ว่า PFAS (Perfluoroalkyl and Polyfluoroalkyl Substances) เป็นสารเคมีสังเคราะห์ที่ใช้กันทั่วไปในอุตสาหกรรม มันมีประโยชน์เช่น ทำให้น้ำมันไม่เกาะ ทนร้อน กันน้ำ หรือเพื่อความคงทนของวัสดุ

PFAS มีมากมายหลายพันชนิด ซึ่งส่วนใหญ่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าสร้างผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม สัตว์ และมนุษย์ รายงานบอกว่าที่มันสลายยากขนาดนี้ก็เพราะว่า ‘พันธะทางเคมี’ ในโมเลกุลของมัน พูดง่าย ๆ พันธะทางเคมีคือโซ่ที่ทำให้อะตอมเกาะกันเป็นโมเลกุล

และมันทำลายยากโดยเฉพาะโซ่ของคาร์บอนกับฟลูออรีน แต่สิ่งที่ยากขึ้นไปอีกคือโซ่ฟลูออรีนี้เกิดขึ้นยากในธรรมชาติ (ส่วนใหญ่สังเคราะห์เอา) ดังนั้นทีมวิจัยจึงคิดว่าจุลินทรีย์ที่จะทำลายโซ่นี้ก็คงหายากเหมือนกัน แต่พวกเขาก็อยากจะรู้ว่ามีอยู่จริง ๆ รึเปล่า

ทีมงานจึงไปเก็บตัวอย่างกากตะกอนจากโรงงานบำบัดน้ำเสียมาจำนวนหนึ่ง จากนั้นก็เติม PFAS ที่มีโซ่คาร์บอนฟลูออรีนระดับต่ำ ปานกลาง และสูง เข้าไปในตัวอย่าง ผ่านไป 84 วันในสภาวะออกซิเจนต่ำ 10% ของสารเคมีกลุ่มที่มีโซ่ระดับต่ำ, 20% ของกลุ่มกลาง และ 80% ของกลุ่มระดับสูงก็หายไป

และเมื่อกากตะกอนตัวอย่างสัมผัสกับออกซิเจน สารเคมีในทุกกลุ่มก็หายเพิ่มอีก 12% ทีมวิจัยได้แยกแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุออกมาก พบว่ามันมีพันธุกรรมคล้ายกับสายพันธุ์ Desulfovibrio aminophilus และ Sporomusa sphaeroides มากที่สุด ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่พบได้ทั่วไปในแหล่งน้ำ

ทีมงานเน้นย้ำว่า การค้นพบนี้จะไม่แก้ปัญหาทุกอย่างด้วยแบคทีเรียสายพันธุ์เหล่านี้ เพราะยังมี PFAS กลุ่มอื่น ๆ ที่มีพันธะเคมีแบบอื่น ๆ อีกมาก แต่การทำความเข้าใจว่าโมเลกุลเหล่านี้แตกตัวอย่างไร จะสามารถช่วยให้นักวิจัยออกวิธีย่อย PFAS ทางชีวภาพได้ง่ายขึ้น

เป็นอีกความหวังในการกำจัดมลพิษเหล่านี้ออกจากสิ่งแวดล้อม แต่สำคัญที่สุดคือการจัดการตั้งแต่ต้นทาง น่าจะเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด

ที่มา

Nature Water : Substantial defluorination of polychlorofluorocarboxylic acids triggered by anaerobic microbial hydrolytic dechlorination

New Scientist : Toxic PFAS can be broken down by bacteria found in wastewater

Veterinary Daily : Toxic PFAS can be broken down by bacteria found in wastewater