ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ‘วันวิสาขบูชา’ วันสำคัญ รำลึกประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพาน

วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี เป็นวันวิสาขบูชา หรือวันเพ็ญแห่งเดือนวิสาขะ ซึ่งถือเป็นวันสำคัญยิ่งของชาวพุทธ

เนื่องจากเป็นวันที่เกิด 3 เหตุการณ์สำคัญที่สุดในพระพุทธศาสนาตรงกัน คือ วันประสูติ วันตรัสรู้ และวันปรินิพพานของพระพุทธเจ้า โดยชาวพุทธเรียกการบูชาในวันนี้ว่า "วิสาขปุรณมีบูชา" หมายถึง การบูชาในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ

เหตุการณ์สำคัญทั้ง 3 ประการ ได้แก่ การประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะ ณ พระราชอุทยานลุมพินีวัน ระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์กับเทวทหะ ในวันศุกร์ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ปีจอ ก่อนพุทธศักราช 80 ปี

การตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใต้ต้นศรีมหาโพธิ์ ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ที่อุรุเวลาเสนานิคม ในวันพุธ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ปีระกา ก่อนพุทธศักราช 45 ปี และการเสด็จดับขันธปรินิพพาน ณ สาลวโนทยาน เมืองกุสินารา แคว้นมัลละ ในวันอังคาร ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ปีมะเส็ง เมื่อมีพระชนมายุ 80 พรรษา

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่า การประกอบพิธีวิสาขบูชาในประเทศไทยเริ่มขึ้นในสมัยกรุงสุโขทัย โดยได้รับอิทธิพลจากลังกา ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาอย่างใกล้ชิดกับไทยในขณะนั้น

หนังสือนางนพมาศบันทึกว่า เมื่อถึงวันวิสาขบูชา พระมหากษัตริย์ ข้าราชบริพาร และประชาชนร่วมกันประดับพระนครด้วยดอกไม้ จุดประทีปโคมไฟตลอด 3 วัน 3 คืน เพื่อบูชาพระรัตนตรัย

ขณะที่พระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ทรงศีล บำเพ็ญพระราชกุศล และเสด็จเวียนเทียน ณ พระอารามหลวง ส่วนประชาชนรักษาศีล ฟังธรรม ถวายสลากภัต สังฆทาน และบำเพ็ญกุศลในรูปแบบต่าง ๆ

ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยา กรุงธนบุรี และต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ไม่ปรากฏหลักฐานการประกอบพิธีวิสาขบูชา จนกระทั่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้มีการฟื้นฟูประเพณีวิสาขบูชาขึ้นอีกครั้งในปี 2360 ตามคำถวายพระพรของสมเด็จพระสังฆราช (มี) สำนักวัดราชบูรณะ และถือเป็นแบบอย่างการประกอบพิธีที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

ในวันวิสาขบูชา พุทธศาสนิกชนนิยมเข้าวัดทำบุญตักบาตร ถือศีล ฟังธรรม ปล่อยนกปล่อยปลา และเวียนเทียนรอบพระอุโบสถในช่วงค่ำเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา โดยก่อนเวียนเทียนจะมีการสวดมนต์ และกล่าวคำบูชาวันวิสาขบูชา

การเวียนเทียนจะกระทำรอบปูชนียสถาน 3 รอบ โดยรอบแรกสวดบทอิติปิโสเพื่อระลึกถึงพระพุทธคุณ รอบที่สองสวดบทสวากขาโตเพื่อระลึกถึงพระธรรมคุณ และรอบที่สามสวดบทปะฏิปันโนเพื่อระลึกถึงพระสังฆคุณ

สำหรับในระดับนานาชาติ ผู้แทนจากประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนาหลายประเทศได้มีมติในการประชุมพุทธศาสนาระหว่างประเทศที่กรุงโคลัมโบ ประเทศศรีลังกา เมื่อปี 2541 เสนอให้สหประชาชาติรับรองวันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญสากล

ต่อมาเมื่อวันที่ 15 ธ.ค.2542 ที่ประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติได้มีมติเห็นชอบในระเบียบวาระ "การยอมรับวันวิสาขะในระดับนานาชาติ" ส่งผลให้วันวิสาขบูชาได้รับการยอมรับเป็นวันสำคัญของโลก

ปัจจุบัน วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญทางศาสนา และวันหยุดราชการในหลายประเทศ อาทิ อินเดีย ศรีลังกา สิงคโปร์ ไทย เมียนมา บังกลาเทศ อินโดนีเซีย และมาเลเซีย

นอกจากนี้ วันวิสาขบูชายังได้รับการกำหนดให้เป็น "วันต้นไม้ประจำปีของชาติ" ของไทย ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 31 ม.ค.2532 หลังจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เสนอให้เปลี่ยนจากวันเข้าพรรษา เนื่องจากเห็นว่าเป็นช่วงเริ่มต้นฤดูฝนที่เหมาะสมต่อการปลูกต้นไม้มากกว่า

อ่านข่าวเพิ่มเติม

• สมเด็จพระสังฆราช ประทานพระคติธรรม วันวิสาขบูชา 2569
• วิ่งฉิว!! กทพ. ยกเว้นค่าผ่านทางพิเศษ 3 สายทาง 31 พ.ค. วันวิสาขบูชา
• สมเด็จพระสังฆราช’ ประทานพระคติธรรม วันมาฆบูชา 3 มี.ค. 69

ติดตามเราได้ที่

เว็บไซต์: https://www.thebangkokinsight.com/
Facebook: https://www.facebook.com/TheBangkokInsight
X:https://twitter.com/BangkokInsight
Instagram: https://www.instagram.com/thebangkokinsight/
Youtube:https://www.youtube.com/channel/UCYmFfMznVRzgh5ntwCz2Yxg