โรคหัวใจสัญจร อบรมแพทย์ช่วยผู้ป่วยแม่ฮ่องสอน
ต้องยอมรับว่าโรคหัวใจ และหลอดเลือด (Cardiovascular Diseases : CVDs) เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของโลก คิดเป็นตัวเลขกว่า 20 ล้านคนทั่วโลก แต่กระนั้น หากมีการป้องกันนับแต่ทราบผลตรวจ ก็จะช่วยชีวิตผู้ป่วยได้ถึง 80%
สำหรับประเทศไทย รายงานของกระทรวงสาธารณสุข ปี 2565 พบการเสียชีวิตของคนไทย ด้วยโรคหัวใจ และหลอดเลือดมากถึง 7 หมื่นราย เฉลี่ยชั่วโมงละ 8 คน ทั้งนี้มีการคาดการณ์ว่าจะมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทุกปี ดังนั้น หากดูสถิติดังกล่าว จึงนับเป็นความท้าทายของบุคลากรทางการแพทย์อย่างมาก
ทั้งยังต้องรับภาระในการดูแลผู้ป่วยที่มีจำนวนมากขึ้นทุกปี โดยเฉพาะสถิติของสำนักงานสถิติแห่งชาติที่ระบุว่าในปี 2564 มีสัดส่วนแพทย์ 1 คน ต่อจำนวนประชากร 1,680 คน อีกทั้งจำนวนแพทย์ต่อประชากรไม่ได้กระจายเท่ากันทุกพื้นที่ ยิ่งเฉพาะแพทย์พื้นที่ห่างไกลในหลาย ๆ จังหวัด รวมถึงจังหวัดแม่ฮ่องสอนด้วย
เนื่องจากข้อมูลปี 2565 พบว่ามีแพทย์ประจำในจังหวัดแม่ฮ่องสอนจำนวน 78 คน ขณะที่ประชากรมีจำนวน 286,075 คน คิดเป็นสัดส่วนประชากรต่อแพทย์ 1 ต่อ3,643 คน ซึ่งถือเป็นสัดส่วนที่น้อยเกินไปจากมาตรฐานที่องค์การอนามัยโลกกำหนดไว้
ผลเช่นนี้ สมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ และมูลนิธิหัวใจแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงร่วมมือกับบริษัท ฟิลิปส์ (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำด้านเทคโนโลยีเพื่อการดูแลสุขภาพดำเนินโครงการเพื่อช่วยเหลือสังคม ตามแนวคิด “Healthy Heart for Healthy Life” ในการสนับสนุนการเข้าถึงระบบสาธารณสุขให้กับประชาชนชาวไทย โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคหัวใจไปพร้อม ๆ กับการรณรงค์เผยแพร่ความรู้ด้านสุขภาพ
ด้วยการจัดกิจกรรมออกหน่วยตรวจโรคหัวใจ จากเครื่องคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจความถี่สูง (Echocardiography) หรือเรียกย่อ ๆ ว่า “Echo” ซึ่งเป็นการตรวจพิเศษทางด้านหัวใจและหลอดเลือด โดยใช้หลักการของคลื่นอัลตราซาวนด์ผ่านหน้าอกผู้ป่วยไปยังหัวใจ ในพื้นที่ห่างไกลต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ภายใต้การประชุมวิชาการหัวใจสัญจร ครั้งที่ 23 ด้วยการตรวจหัวใจโดยใช้เครื่องคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจความถี่สูง สำหรับปี 2566 ลงพื้นที่ตรวจ ณ โรงพยาบาลศรีสังวาลย์ จ.แม่ฮ่องสอน
“พ.อ.รศ.นพ.ธรณิศ จันทรารัตน์” แพทย์เฉพาะทางสาขาอายุรศาสตร์โรคหัวใจ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า ตัวแทนจากสมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ กล่าวว่า สมาคมมีนโยบายเสริมสร้างความรู้ให้กับบุคลากรทางการแพทย์ทุกระดับ ตั้งแต่แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป แพทย์เพิ่มพูนทักษะ จนถึงแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในสาขาโรคต่าง ๆ เพื่อวางแนวทางการรักษาผู้ป่วยอย่างถูกต้อง ทันสมัย และมีความแม่นยำจากการตรวจ
“สมาคมจึงจัดโครงการวิชาการสัญจร ด้วยการนำคณาจารย์ และวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิมาเผยแพร่ความรู้ให้แก่แพทย์ และบุคลากรทางการแพทย์ในโรงพยาบาลต่างจังหวัด สำหรับครั้งนี้เป็นครั้งที่ 23 เราจะไปในทุกจังหวัด เพราะตระหนักดีว่าโรคหัวใจเป็นโรคที่พบบ่อย เพราะเกี่ยวข้องกับปัจจัยที่ควบคุมได้ และควบคุมไม่ได้”
นอกจากนั้น เรายังอยากให้ประชาชนรู้จักการป้องกันก่อนที่จะเกิดโรค และรู้จักวิธีการดูแลตัวเองเบื้องต้น หลังจากทราบว่าเป็นโรคหัวใจแล้ว เพราะตระหนักดีว่าความสำคัญของการป้องกันโรคจะดีกว่าการรักษาโรค ถ้าป้องกันไม่ให้เกิดโรคได้จะนำไปสู่การลดค่าใช้จ่าย และทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น
“การที่เรามีโครงการดี ๆ แบบนี้จะเป็นประโยชน์ต่อประชาชนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยเฉพาะโรงพยาบาลศรีสังวาลย์ที่จะได้รับการบริการที่ดี และทันสมัยเทียบเท่ากับผู้ป่วยที่อยู่ตามโรงพยาบาลใหญ่ ๆ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อแพทย์ และผู้ป่วยในที่นี้”
“ผศ.พญ.สมนพร บุณยะรัตเวช สองเมือง” เลขาธิการสมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ และอาจารย์พิเศษประจำศูนย์โรคหัวใจ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กล่าวเสริมว่า นอกจากการบรรยาย และให้ความรู้แก่บุคลากรทางการแพทย์ ยังมีการตรวจพิเศษด้วยเครื่อง Echo เพราะปกติผู้ป่วยมีปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคหัวใจมากมาย เช่น ความดันโลหิตสูง พักผ่อนไม่เพียงพอ สูบบุหรี่ ฯลฯ ดังนั้น สิ่งสำคัญคือการป้องกัน และการตรวจพบความผิดปกติให้ได้เร็ว
“การตรวจด้วยเครื่อง Echo จึงเป็นการตรวจอย่างหนึ่งของหัวใจ เพราะเป็นการใช้เครื่องอัลตราซาวนด์ ในการส่งผ่านผนังทรวงอก และสะท้อนกลับมาเพื่อเห็นลักษณะต่าง ๆ ภายในหัวใจ เช่น การบีบตัวของห้องหัวใจ ลิ้นหัวใจ ที่สำคัญ เครื่องมือนี้จะช่วยในการวินิจฉัยผู้ป่วยให้ถูกต้องในเบื้องต้น ข้อดีของเครื่อง Echo คือสามารถเคลื่อนย้ายในการตรวจง่าย ขณะที่เครื่องมือบางอย่างมีการขนาดใหญ่ เคลื่อนย้ายลำบาก”
ดังนั้น เครื่องชนิดนี้จึงมีศักยภาพพอ ๆ กับเครื่องที่อยู่โรงเรียนแพทย์ ส่วนเรื่องความแม่นยำ ถ้าต้องการดูลิ้นหัวใจ หรือขนาดการบีบตัวของลิ้นหัวใจ ตัว Echo นี้ถือเป็นมาตรฐานในการตรวจ ทีนี้อาจจะมีบางอย่างที่ต้องส่งไปตรวจเพิ่มเติม ยกตัวอย่าง เช่น หลอดเลือดหัวใจก็ต้องตรวจ X-RAY
แต่อย่างน้อยจะบอกได้ว่าห้องหัวใจมีขนาดบีบตัวอย่างไร ลิ้นหัวใจเป็นอย่างไร เพราะเครื่องนี้ใช้เวลาตรวจประมาณ 30-40 นาทีต่อคน แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับคนไข้มีโรคซับซ้อนมากน้อยแค่ไหนด้วย หลังจากนั้นจะทำรายงานผลการตรวจ ตรงนี้สำคัญมาก เพราะเป็นหลักฐาน และข้อมูลเพื่อส่งต่อคนไข้ไปรักษาโรงพยาบาลศูนย์ต่อไป
“พญ.ณกมล ปัญโญเหียง” นายแพทย์ชำนาญการ อายุรแพทย์โรคไต โรงพยาบาลศรีสังวาลย์ จ.แม่ฮ่องสอน กล่าวว่า ดิฉันเป็นหมอที่นี่มา 13 ปี จึงทราบดีถึงปัญหาหลัก ๆ คือการเข้าถึงการให้บริการรักษา ซึ่งอาจเป็นเพราะสภาพภูมิประเทศที่เป็นป่าเขา การเดินทางไกลมาก ต้องใช้เวลาเดินทางมา 3 ชั่วโมงครึ่งถึง 4 ชั่วโมง ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่มาก หรือแม้แต่กระทั่งการที่เราจะส่งผู้ป่วยไปพบหมอเฉพาะทางที่เชียงใหม่ก็มีปัญหา
“สมัยที่ยังไม่มีเครื่อง Echo เราใช้วิธีส่งต่อไปยังโรงพยาบาลศูนย์ที่เชียงใหม่ แต่ต้องเข้าใจว่าเราไม่สามารถช่วยผู้ป่วยได้ 100% เพราะผู้ป่วยกว่าจะมาหาเราอาการหนักแล้ว อย่างที่บอกการเดินทางลำบาก และเขาต้องประกอบอาชีพเลี้ยงตัว ที่สำคัญ มาโรงพยาบาลแต่ละครั้งเสียค่าเช่ารถแพงมาก พวกเขาจึงเลือกที่จะขอรับยาแทน อีกอย่างแพทย์เฉพาะทางทางด้านโรคหัวใจเราก็ไม่มี ส่วนใหญ่เป็นแพทย์อายุกรรมทั่วไป จึงทำให้ประชากรส่วนใหญ่สูญเสียชีวิตจากโรคหัวใจค่อนข้างสูง”
“ดังนั้น สิ่งที่อยากให้ช่วยคือการพัฒนาศักยภาพบุคลากรเพื่อให้มีความรู้ครอบคลุมหลายสาขาเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยได้ทันท่วงที เพราะโรงพยาบาลของเรามีแพทย์เพียง 29 คน ส่วนบุคลากรทางการแพทย์ประมาณ 500 คน ถือว่าจำนวนแพทย์ต่อประชากรของจังหวัดค่อนข้างน้อย ฉะนั้นทางแก้คือเบื้องต้นการอบรมให้ความรู้แก่แพทย์ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อให้มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการรักษาโรคหัวใจ”
“วิโรจน์ วิทยาเวโรจน์” ประธานและกรรมการผู้จัดการ บริษัท ฟิลิปส์ (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า ฟิลิปส์ ในฐานะบริษัทชั้นนำด้านนวัตกรรมเพื่อการดูแลสุขภาพ มีความมุ่งมั่นที่จะยกระดับคุณภาพชีวิต และพัฒนาความเป็นอยู่ของผู้คนให้ดียิ่งขึ้น โดยเรามุ่งเน้นการสนับสนุนด้านการเข้าถึงระบบสาธารณสุข รวมถึงส่งเสริมการให้ความรู้ด้านสุขภาพแก่ประชาชน
“ปีนี้เข้าสู่ปีที่ 3 ที่ฟิลิปส์ดำเนินกิจกรรมด้านการช่วยเหลือสังคมตามวิสัยทัศน์ และพันธกิจขององค์กร ร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์ด้านโรคหัวใจจากสมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทยฯ และมูลนิธิหัวใจแห่งประเทศไทยฯ ด้วยการนำเครื่องคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจความถี่สูง (Echocardiography) และระบบการจัดการข้อมูลภาพ และรายงานผลสำหรับโรคหลอดเลือดหัวใจ (ISCV) ลงพื้นที่ให้บริการผู้ป่วยโรคหัวใจ ณ โรงพยาบาลศรีสังวาลย์ จังหวัดแม่ฮ่องสอน”
จึงทำให้การตรวจวินิจฉัยของแพทย์ตั้งแต่ขั้นตอนเริ่มต้นไปจนถึงการติดตามผลเป็นไปอย่างแม่นยำ ทั้งยังเป็นการช่วยลดเวลาการทำงาน และแบ่งเบาภาระของแพทย์โรคหัวใจ อีกยังทำให้ประชาชนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลมีสิทธิเข้าถึงการวินิจฉัยที่มีประสิทธิภาพและรวดเร็วมากยิ่งขึ้น
นับว่าน่าสนใจทีเดียว